{"id":46675,"date":"2020-09-30T21:46:43","date_gmt":"2020-09-30T18:46:43","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=46675"},"modified":"2020-09-30T21:46:01","modified_gmt":"2020-09-30T18:46:01","slug":"iyi-soylesi-kendi-yagiyla-kavurmak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2020\/09\/30\/iyi-soylesi-kendi-yagiyla-kavurmak","title":{"rendered":"\u0130yi S\u00f6yle\u015fi: \u201cKendi ya\u011f\u0131yla kavurmak\u201d"},"content":{"rendered":"

Bir s\u00f6yle\u015fiyi olu\u015fturan par\u00e7alardan m\u00fchim olan\u0131n, soran\u0131n sordu\u011fu ki\u015fiye dair haf\u0131zas\u0131 oldu\u011funu \u00f6\u011freniyoruz. Soru soraca\u011f\u0131 alana dair Le Guin\u2019in yaz\u0131p \u00e7izdi\u011fi pek \u00e7ok \u015feyi ta\u015f\u0131yor David Naimon. O an duydu\u011fu s\u00f6zlerin, Le Guin\u2019in\u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki hangi paragrafla ili\u015fkili oldu\u011funu kavr\u0131yor. \u201cKavr\u0131yor\u201d diyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunu yapmay\u0131 beceriyor, tutuyor \u2013 ta\u015f\u0131yor Le Guin\u2019i. Bir yerdeki konu\u015fmas\u0131ndan, bir paragraftaki ifadesinden ya da imas\u0131ndan ele al\u0131yor konuyu, s\u00f6z\u00fc oradan oraya ta\u015f\u0131yor.Ursula o \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutsa dahi diyaloglar esnas\u0131nda yeniden g\u00fcndeme geliyor.
\nMutfak diliyle konu\u015fursak, \u201ckavuruyor\u201d da diyebiliriz. \u00c7o\u011fu yemek kitab\u0131nda, kavurmay\u0131 di\u011fer yemek haz\u0131rlama tekniklerinden ay\u0131ran \u015feyin, \u201ckendi ya\u011f\u0131yla kavurmak\u201d oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Kavrulan yeme\u011fe kendisinden ba\u015fka malzeme koyulmaz, su kat\u0131lmaz, \u00f6ylece, kendi haliyle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve pi\u015firilir. David Naimon bunu ba\u015far\u0131yor, s\u00f6yle\u015fi yapt\u0131\u011f\u0131 ki\u015finin kendi ya\u011f\u0131n\u0131 kullan\u0131yor. Kitap bu anlamda \u201cS\u00f6yle\u015fi \u00dczerine Sohbetler\u201d<\/em> olarak da okunabilir.
\nYazma \u00dczerine Sohbetler<\/em>\u00fc\u00e7 farkl\u0131 b\u00fcy\u00fck ba\u015fl\u0131kta yap\u0131lan s\u00f6yle\u015fileri i\u00e7eriyor. Kurmaca ve \u015fiir hakk\u0131nda olanlar bir radyo istasyonunda; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc Ursula\u2019n\u0131n evinde ger\u00e7ekle\u015fiyor, hatta ev de sohbete konu oluyor. Kitaba ba\u015fl\u0131k olan \u201cyazma \u00fczerine\u201d kitab\u0131n ama\u00e7lar\u0131ndan biriyse, bunun temel bir ama\u00e7 gibi g\u00f6z\u00fckmedi\u011fini s\u00f6yleyebilir miyiz? Daha \u00e7ok \u201cyazd\u0131klar\u0131\u201d ya da \u201cyaz\u0131lanlar\u201d \u00fczerine s\u00fcr\u00fcyor diyaloglar. Le Guin\u2019inyazd\u0131klar\u0131, yazma \u00fczerine konu\u015fulacak \u015feylerin de zemini oluyor. Onun okumalar\u0131, tercihleri, g\u00f6r\u00fc\u015fleri, yazar olmak isteyenlerle yapt\u0131\u011f\u0131 at\u00f6lyelerdeki deneyimleri konu\u015fuluyor ayn\u0131 zamanda. S\u00f6yle\u015fi boyunca bir t\u00fcr ele\u015ftiri de duyuluyor. Toplumsal cinsiyet, yay\u0131nc\u0131lar\u0131n piyasas\u0131 ve \u201c\u015fimdiyi d\u00fc\u015f\u00fcnen edit\u00f6rler\u201d, hayvanlarla mesafemiz, noktalama ve dilbilgisi, \u201cduru\u201d yazmak, kurmacada bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, Taoizm ve Budizm\u2026 Kimi zaman seyrek, kimi zaman yo\u011fun bir \u015fekilde konu\u015fuluyor konular. Le Guin dokundu\u011fu her konunun politik ba\u011flam\u0131n\u0131 konu\u015fmay\u0131 dert ediniyor, bunu kendi \u00fcslubuyla yap\u0131yor elbette. B\u00fclent Somay\u2019\u0131n Ursula K. Le Guin\u2019in ard\u0131ndan\u2026<\/em> adl\u0131 yay\u0131n\u0131nda s\u00f6yledi\u011fi ifadeyle \u201caceleci radikal\u201d gibi davranmadan yap\u0131yor (Somay, 2018).
\n\u201cKaranl\u0131\u011f\u0131n Sol Eli<\/em>\u2019nin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc, b\u00fct\u00fcn eril \u015fah\u0131s zamirlerini di\u015fil \u015fah\u0131s zamirlerine \u00e7evirerek yeniden yazd\u0131m \u2013 ilk versiyonu okuduktan sonra bu ikinci versiyonu okumak ilgin\u00e7 bir deneyim oluyor.\u201d diyor Le Guin (Guin, Yazma \u00dczerine Sohbetler, 2020, s. 31). Ard\u0131ndan da bu s\u00f6z\u00fcne ek yap\u0131yor: \u201cAma o da do\u011fru de\u011fil. Onlar di\u015fi de de\u011fil. Onlar \u2018onlar\u2019.\u201d Bilimkurgu alan\u0131n\u0131n iki \u00f6nemli \u00f6d\u00fcl\u00fc olan Hugo ve Nebula’y\u0131 kazanan Karanl\u0131\u011f\u0131n Sol Eli<\/em> bu anlamda ayr\u0131ca k\u0131ymetli bir \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 a\u00e7\u0131yor. Cinsel kimli\u011fin bir belirleyen olmad\u0131\u011f\u0131, hik\u00e2yenin K\u0131\u015f adl\u0131 gezegende ge\u00e7ti\u011fi bu roman\u0131n sakinleri \u00e7ift-cinsiyetli, androjen. B\u00f6yle bir \u201cd\u00fcnya\u201dn\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu, hay\u00e2li kuruldu\u011funda m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu s\u00f6ylemekte \u0131srarc\u0131.
\nBir a\u015f\u0131r\u0131 yorum olabilir ama Le Guin\u2019in hayal g\u00fcc\u00fcne verdi\u011fi payenin \u201cYa Tutarsa?\u201d anlat\u0131s\u0131na benzer bir yan\u0131 var (Fuat, 2018). \u00dcstelik inanc\u0131 da ihtimale b\u0131rakmayan, m\u00fccadele eden y\u00f6n\u00fc a\u011f\u0131rl\u0131k merkezini olu\u015fturuyor bu yakla\u015f\u0131m\u0131n. Amerikal\u0131lar Ejderhalardan Neden Korkar? <\/em>adl\u0131 metnin son sayfas\u0131nda \u015f\u00f6yle diyor Le Guin: \u201c\u00c7ocuk tek boynuzlu atlar\u0131n ger\u00e7ek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tabii ki bilir, ama \u00f6te yandan tek boynuzlu atlar \u00fczerine yaz\u0131lan bir kitab\u0131n, e\u011fer yeterince iyiyse, hakiki bir kitap oldu\u011funu da bilir (Guin, Kad\u0131nlar, R\u00fcyalar, Ejderhalar, 2006).\u201d Nasreddin Hoca da \u00f6tedeki hakikate i\u015faret etmez mi? Bura<\/em>\u2019n\u0131n mutlakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 reddeder, \u201cba\u015fka bir d\u00fcnya m\u00fcmk\u00fcn\/var\u201d der. Anahtar\u0131n\u0131 evde kaybeder, bunu biliyordur. Ama bah\u00e7ede arar, araman\u0131n kendisine vurgu yapar. Dolay\u0131s\u0131yla hik\u00e2yeleri i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7irebiliriz:
\nBir g\u00fcn Ursula Le Guin\u2019in g\u00f6l k\u0131y\u0131s\u0131nda elindeki \u00e7anaktan ka\u015f\u0131k ka\u015f\u0131k yo\u011furt al\u0131p suya b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ren dostlar\u0131:
\n\u201cUrsula! Ne yap\u0131yorsun? Bal\u0131klara yo\u011furt mu yediriyorsun? diye sormu\u015flar.
\n\u201cYok!\u201d demi\u015f. \u201cG\u00f6le maya \u00e7al\u0131yorum.\u201d
\nG\u00fclm\u00fc\u015fler:
\n\u201cSen sap\u0131tt\u0131n m\u0131? Koca g\u00f6l maya tutar m\u0131?\u201d
\nUrsula \u015f\u00f6yle bir bakm\u0131\u015f y\u00fczlerine:
\n\u201cYa tutarsa!..\u201d<\/p>\n

Ayn\u0131 metinde hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fcn insan\u0131n temel melekesi oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor Ursula. Hakikate ula\u015fman\u0131n yolunu tarifliyor ayn\u0131 zamanda. Hakikate “Evvel zaman i\u00e7inde bir ejderha varm\u0131\u015f” ya da “Topraktaki delikte bir hobbit ya\u015farm\u0131\u015f” gibi c\u00fcmlelerle ula\u015f\u0131labilece\u011fini aktar\u0131yor.
\nKitap Le Guin hayranlar\u0131 i\u00e7in yeterince \u00e7ekici mi?Bu soruya yan\u0131t verecek kadar s\u0131k\u0131 bir Le Guin okuru de\u011filim. Kitab\u0131n \u00f6ncelikle bir tan\u0131\u015fma olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Le Guin okurlar\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 manevralar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel dayanaklar\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olabilir. Kitap hem bu sebeplerle hem de s\u00f6yle\u015fi yapman\u0131n incelikleri konusunda okunabilir. \u00d6ns\u00f6z\u00fcnde Le Guin \u201ciyi s\u00f6yle\u015fi\u201d varsa, onun ne oldu\u011funu anlatmaya giri\u015fiyor. \u0130yi s\u00f6yle\u015finin iyi bir badminton ma\u00e7\u0131na benzedi\u011fini aktararak, tek yapmam\u0131z gerekenin topun u\u00e7u\u015funu izlemek oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. S\u00f6yle\u015fi bu tarife harfi harfine uyuyor. Kurmaca, kurmacad\u0131\u015f\u0131 ve \u015fiir hakk\u0131nda bir badminton ma\u00e7\u0131. Le Guin ger\u00e7ekli\u011fe, geri d\u00f6nmemesini sa\u011flamak \u00fczere, bir \u201ct\u00fcyl\u00fc top\u201d yollad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor, belki de \u201cya d\u00f6nmezse\u201d diyerek.<\/p>\n

Kaynaklar
\n<\/strong>Fuat, M. (D\u00fc.). (2018). Nasreddin Hoca F\u0131kralar\u0131<\/em> (6. b.). \u0130stanbul: T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131.
\nGuin, U. K. (2006). Kad\u0131nlar, R\u00fcyalar, Ejderhalar.<\/em> \u0130stanbul: Metis Yay\u0131nlar\u0131.
\nGuin, U. K. (2020, Haziran). Yazma \u00dczerine Sohbetler. (D. Naimon, R\u00f6portaj Yapan) Metis Yay\u0131nlar\u0131.
\nSomay, B. (2018, Ocak 18). Ursula K. Le Guin\u2019in ard\u0131ndan B\u00fclent Somay ile s\u00f6yle\u015fi. (E. G\u00f6k, R\u00f6portaj Yapan) https:\/\/medyascope.tv\/2018\/01\/24\/ursula-k-le-guinin-ardindan-bulent-somay-ile-soylesi\/ adresinden al\u0131nd\u0131<\/p>\n

Yazma \u00dczerine Sohbetler
\n<\/strong>Ursula K. Le Guin, S\u00f6yle\u015fi: David Naimon, \u00c7ev. \u00d6zde Duygu G\u00fcrkan, Metis Kitap, 2020, 128 s.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bir s\u00f6yle\u015fiyi olu\u015fturan par\u00e7alardan m\u00fchim olan\u0131n, soran\u0131n sordu\u011fu ki\u015fiye dair haf\u0131zas\u0131 oldu\u011funu \u00f6\u011freniyoruz. Soru soraca\u011f\u0131 alana dair Le Guin\u2019in yaz\u0131p \u00e7izdi\u011fi pek \u00e7ok \u015feyi ta\u015f\u0131yor David Naimon. O an duydu\u011fu s\u00f6zlerin, Le Guin\u2019in\u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki hangi paragrafla ili\u015fkili oldu\u011funu kavr\u0131yor. \u201cKavr\u0131yor\u201d diyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunu yapmay\u0131 beceriyor, tutuyor \u2013 ta\u015f\u0131yor Le Guin\u2019i. Bir yerdeki konu\u015fmas\u0131ndan, bir paragraftaki ifadesinden […]<\/p>\n","protected":false},"author":685,"featured_media":46676,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[7002,38,513,510,511],"tags":[7027,4505,7028,7026,7025],"class_list":["post-46675","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-198-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-david-naimon","tag-metis-kitap","tag-ozde-duygu","tag-ursula-k-le-guin","tag-yazma-uzerine-sohbetler"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46675","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/685"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46675"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46675\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46676"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46675"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46675"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46675"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}