{"id":47021,"date":"2020-11-01T00:00:33","date_gmt":"2020-10-31T21:00:33","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=47021"},"modified":"2020-10-31T15:06:13","modified_gmt":"2020-10-31T12:06:13","slug":"dokunmanin-onemi-islevi-ve-vazgecilmezligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2020\/11\/01\/dokunmanin-onemi-islevi-ve-vazgecilmezligi","title":{"rendered":"Dokunman\u0131n \u00d6nemi, \u0130\u015flevi ve Vazge\u00e7ilmezli\u011fi"},"content":{"rendered":"

\u0130nsan\u0131n nas\u0131l insan oldu\u011fuyla ilgili farkl\u0131 sorular farkl\u0131 cevaplara gebedir. Nereden sorarsan\u0131z, cevaba giden yola oradan ba\u015flars\u0131n\u0131z. Hik\u00e2yede bahsedilir ya, k\u00f6rlerden bir filin nas\u0131l oldu\u011funu anlatmalar\u0131n\u0131 isterler. Biri kuyru\u011funu tutar, halata benzetir. Di\u011feri di\u015flerini tutar, m\u0131zra\u011fa benzetir. \u00d6b\u00fcr\u00fc kula\u011f\u0131n\u0131 tutar, yelpazeye benzetir. Bu n\u00fckte misali; felsefe, n\u00f6robilim, sosyoloji, psikoloji, antropoloji\u2026 Nereden tutarsan\u0131z oradan ba\u015flars\u0131n\u0131z anlatmaya. Bu yaz\u0131 \u201cdokunma\u201ddan yola \u00e7\u0131k\u0131yor, rota size ait.
\nFreud\u2019a g\u00f6re insan\u0131n benli\u011fi, bedensel duyumlar\u0131ndan in\u015fa edilir. Dokunma bunun \u00e7ok \u00f6nemli ve vazge\u00e7ilmez bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bebek, ancak ona dokunulursa insan yavrusundan \u201cinsan\u201da do\u011fru b\u00fcy\u00fcr. Sistine \u015eapeli\u2019ndeki \u201cAdem\u2019in Yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131\u201dnda en can al\u0131c\u0131 nokta, Tanr\u0131\u2019n\u0131n elinin insan\u0131nkine dokunmaya o en yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 k\u0131s\u0131mdad\u0131r. Can, ellerin birbirine dokunaca\u011f\u0131 yerden do\u011far.
\nKonu dokunma olunca, beden ve deri i\u015fin i\u00e7ine girer. Deri, i\u00e7 d\u00fcnya ve d\u0131\u015f d\u00fcnya aras\u0131nda canl\u0131 bir s\u0131n\u0131rd\u0131r. \u0130nsan\u0131n i\u00e7indeki d\u00fcnyayla d\u0131\u015f\u0131ndaki d\u00fcnyan\u0131n ili\u015fkisinin birbirine a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7i\u015f yeridir (Le Breton, 2016). Deri ayn\u0131 zamanda, bizi di\u011ferlerinden ay\u0131rararak biz yapan s\u0131n\u0131rd\u0131r. Her bir insan\u0131n parmak izindeki farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi, her bir insan\u0131n hik\u00e2yesini de bar\u0131nd\u0131r\u0131r \u00fczerinde. Bu sebepledir ki derinin \u00fczerindeki izler, insan\u0131n \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Ya\u015fl\u0131l\u0131k izleri, yara izleri, benler gibi bilin\u00e7siz izlerin yan\u0131 s\u0131ra d\u00f6vme, piercing, kendini yaralama izleri gibi bilin\u00e7li izlerin tamam\u0131 o hik\u00e2yenin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Freud\u2019un vurgusundan yola \u00e7\u0131karak denebilir ki beden -ve \u00f6zelde deri- ki\u015finin kendisi oldu\u011fu yerdir.
\nDerinin, bireyin i\u00e7 d\u00fcnya ve d\u0131\u015f d\u00fcnya aras\u0131nda mekik dokudu\u011fu yer oldu\u011funu ak\u0131lda tutarak ondan yararlanma bi\u00e7imleriyle ilgili teorilere gelelim. Daha \u00f6nceki \u201cMustarip<\/em>\u201d ve \u201cHakikatli S\u0131rda\u015f: Beden<\/em>\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131lar\u0131mda da de\u011findi\u011fim ger\u00e7e\u011fi tekrarlamakta fayda var: Beden, daima bir \u015feyler anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, daima konu\u015fur. A\u011fr\u0131lar, alerjiler, ast\u0131m; d\u00f6vmeler, piercingler, kendini yaralama izleri\u2026 Hepsi daima konu\u015fur. \u00d6rne\u011fin; Paris Somatik Okulu alerjinin bireyi ruhsal olarak da\u011f\u0131lmaktan koruyan bir i\u015flevi oldu\u011funu ileri s\u00fcrer. \u00d6yle ki, \u00f6teki ve kendi aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlar fazla belirsizse ki\u015finin ruhsall\u0131\u011f\u0131 bir da\u011f\u0131lma tehlikesindedir. B\u00f6ylece deri, \u015fi\u015fip geni\u015fler ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirginle\u015ftirir. Ayr\u0131ca libidinal enerjinin ruhsall\u0131ktan deriye odaklanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar; b\u00f6yle zamanlarda oda\u011f\u0131 de\u011fi\u015ftirmek benli\u011fin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumay\u0131 i\u00e7erir. Le Breton (2016) \u201cderiden yararlanma bi\u00e7imleri\u201d oldu\u011funa i\u015faret eder. \u00d6rne\u011fin; kendi kendisini yaralayan bireylerin i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131ndaki ac\u0131y\u0131 maddile\u015ftirdiklerini, deri sayesinde belirginle\u015ftirdiklerini s\u00f6yler. B\u00f6ylece birey, kontrol edemedi\u011fi i\u00e7sel \u0131st\u0131rab\u0131 kendisine denetimli bir ac\u0131 vererek kontrol etmeye \u00e7al\u0131\u015fabilir. O halde, deriyi bu kadar hayati yapan bir ba\u015fka \u00f6zelli\u011fi, dokunma duyusuna elvermesidir ve i\u015fte bu duyu, insan i\u00e7in hi\u00e7 de az\u0131msanmayacak nitelikte i\u015flevlere sahiptir.
\nPandemi ile birlikte \u201csosyal mesafe\u201d kavram\u0131n\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fama n\u00fcfuz etmesi, dokunma ile ilgili pratiklerin ya\u015famlar\u0131m\u0131zdaki yerine i\u015faret etti. Tokala\u015fmak, sar\u0131lmak, s\u0131rt\u0131na vurmak, \u00f6pmek gibi eylemlerin kaplad\u0131\u011f\u0131yer, ancak onlar\u0131 yapmak tehlikeli olunca bu kadar fark edilir oldu. Dokunman\u0131n k\u00fclt\u00fcrle ilgili pek \u00e7ok yan\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr oldu: el \u00f6pmek, bayramla\u015fmak gibi veya sar\u0131lmaya, tensel temasa daha yatk\u0131n bir \u015fekilde yeti\u015fmek gibi. Sosyal medya, dokunman\u0131n engeline yarat\u0131c\u0131l\u0131kla kar\u015f\u0131 koymaya \u00e7al\u0131\u015fan insanlar\u0131n videolar\u0131yla doldu: \u00c7ar\u015fafla birbirlerine sar\u0131lanlar, \u015feffaf bir mu\u015famba ve eldivenin oldu\u011fu bir mekanizmayla b\u00fcy\u00fckannesine sar\u0131lmay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lanlar ve benzerleri. T\u00fcm bu yarat\u0131c\u0131 fikirler ve bunlar\u0131 bulma atikli\u011fi bizi, insan\u0131n dokunmaktan vazge\u00e7emedi\u011fi ger\u00e7e\u011fine g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor.
\nDokunman\u0131n eksikli\u011finin ne derece b\u00fcy\u00fck bir yoksunluk yarataca\u011f\u0131na dair Harlow\u2019un deneyleri \u00e7ok ilgin\u00e7 sonu\u00e7lar ortaya koymaktad\u0131r. Harlow, annenin yaln\u0131zca \u201cbesleyen\u201d olma rol\u00fcn\u00fcn de\u011fil, temas\u0131n\u0131n ve \u015fefkatinin bir insan yavrusunun geli\u015fimine katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir d\u00f6nem, davran\u0131\u015f\u00e7\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131n fazla ileri giden baz\u0131 savlar\u0131, dokunma konusunda insanlar\u0131n kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin me\u015fhur davran\u0131\u015f\u00e7\u0131 psikolog Watson, ebeveynlere \u00e7ocuklar\u0131na fazla dokunmamalar\u0131n\u0131, bunun \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n iyili\u011fine olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir. Ancak Harlow, annenin rol\u00fcn\u00fcn bir besleyiciden \u00e7ok daha fazlas\u0131 oldu\u011funu ve \u00e7ocu\u011fun geli\u015fimine esas katk\u0131n\u0131n annenin \u201cdokunmalar\u0131n\u0131n\u201d oldu\u011funu kan\u0131tlamak i\u00e7in bir dizi deney tasarlam\u0131\u015ft\u0131r. Deneyin temel mant\u0131\u011f\u0131, telden ve bezle kapl\u0131 yumu\u015fak dokulu iki ayr\u0131 maymun anne tasarlayarak, yavru maymunlar\u0131n bu vekil annelerle ili\u015fkilerini izlemektir. Harlow, hem telden olan anneye hem de yumu\u015fak bezle kapl\u0131 anneye besin dolu biberon yerle\u015ftirdi\u011finde maymun yavrular\u0131n\u0131n yumu\u015fak bezle kapl\u0131 anneyi tercih ettiklerini g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu sonu\u00e7tan hareketle deneyi bir ad\u0131m ileriye g\u00f6t\u00fcrerek, yaln\u0131zca telden annede biberon oldu\u011funda bile maymunlar\u0131n yumu\u015fak anneyi tercih ettiklerini saptam\u0131\u015ft\u0131r. Yavru maymunlar\u0131n ac\u0131kt\u0131klar\u0131nda telden annedeki biberondan karn\u0131n\u0131 doyurup, vakit kaybetmeden yumu\u015fak olan anneye sar\u0131lmaya gitti\u011fini kaydetmi\u015ftir. B\u00f6ylece tercih edilenin besin de\u011fil, yumu\u015fak bir dokunu\u015f oldu\u011funu g\u00f6zlemlemi\u015ftir.
\nHer dokunma, benlik i\u00e7in geli\u015ftiren bir nitelik ta\u015f\u0131mas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir \u201cdinlenme (Schmid, 2020)\u201d dir de. Dokunman\u0131n G\u00fcc\u00fc \u00dczerine <\/em>adl\u0131 kitab\u0131nda Wilhelm Schmid, bedenin dokunma duyusu sayesinde benli\u011fe dinlenebilece\u011fi molalar temin edebildi\u011fini vurgular. Pandemide evlerine kapanan insanlar\u0131n bu d\u00f6nemde spor yapmaya dair e\u011filimleri oldu\u011fu medya ve sosyal medyadaki g\u00f6zlemlere dayanarak s\u00f6ylenebilir. Bu, birden bire d\u0131\u015far\u0131yla ili\u015fkileri k\u0131s\u0131tlanan ve kendi kendisiyle ba\u015fba\u015fa b\u0131rak\u0131lan benli\u011fin biraz dinlenmek i\u00e7in buldu\u011fu bir yol denebilir mi? Hi\u00e7 beklenmedik bir zamanda, beklenmedik kayg\u0131larla ve belirsizlikle bo\u011fu\u015fan benlik, bedensel egzersizlere y\u00f6nelerek dokunman\u0131n teskin edici g\u00fcc\u00fcne s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f olabilir mi?
\nAdem\u2019in Yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/em>, telden anneler ve yavru maymunlar, kendini yaralamalar, bedensel idmanlar ve \u015fuan bu yaz\u0131da bulunmasa da konuya dahil olan di\u011fer \u00f6rnekler tam da dokunmadan imtina etmek zorunda kal\u0131nan bu pandemi d\u00f6neminde insan i\u00e7in bu duyunun ne kadar elzem oldu\u011funu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. Bu yaz\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnsel olarak size \u201cdokunduysa\u201d, konuyla ilgili birka\u00e7 kaynak \u00f6nerisi ile noktalayabiliriz. Wilhelm Schmid Dokunman\u0131n G\u00fcc\u00fc \u00dczerine<\/em> isimli kitab\u0131nda dokunma meselesini \u00e7ok anla\u015f\u0131l\u0131r, ak\u0131c\u0131 ve merak uyand\u0131rarak konu hakk\u0131nda okurla birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnme alan\u0131 yaratan bir anlat\u0131mla tart\u0131\u015f\u0131r. Meselenin kendini yaralama k\u0131sm\u0131ndan tutmak isteyen okurlar i\u00e7in, Le Breton\u2019un Ten ve \u0130z<\/em> kitab\u0131 olduk\u00e7a \u00e7arp\u0131c\u0131. Ten ve \u0130z<\/em>, yaln\u0131zca konuyla ilgilenen okur i\u00e7in de\u011fil, kendini yaralama \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmak veya d\u00fc\u015f\u00fcnmek isteyen klinisyenlerin zihnine farkl\u0131 bir yorumla dokunmay\u0131 vaadeden bir \u00e7al\u0131\u015fma. Deri ve s\u0131n\u0131rlar \u00fczerinden yoluna devam etmek isteyen ama ayn\u0131 zamanda psikanalitik bir arka plan ile ilerlemek isteyen okurlar i\u00e7inse, Didier Anzieu\u2019nun Deri-Ben<\/em>\u2019i fazlas\u0131yla doyurucu olacakt\u0131r.
\nPandemi z\u00fclf\u00fcyare dokunmu\u015fken, insan olman\u0131n inceliklerine dokunan meselelere daha \u00e7ok ihtiyac\u0131m\u0131z var.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130nsan\u0131n nas\u0131l insan oldu\u011fuyla ilgili farkl\u0131 sorular farkl\u0131 cevaplara gebedir. Nereden sorarsan\u0131z, cevaba giden yola oradan ba\u015flars\u0131n\u0131z. Hik\u00e2yede bahsedilir ya, k\u00f6rlerden bir filin nas\u0131l oldu\u011funu anlatmalar\u0131n\u0131 isterler. Biri kuyru\u011funu tutar, halata benzetir. Di\u011feri di\u015flerini tutar, m\u0131zra\u011fa benzetir. \u00d6b\u00fcr\u00fc kula\u011f\u0131n\u0131 tutar, yelpazeye benzetir. Bu n\u00fckte misali; felsefe, n\u00f6robilim, sosyoloji, psikoloji, antropoloji\u2026 Nereden tutarsan\u0131z oradan ba\u015flars\u0131n\u0131z anlatmaya. […]<\/p>\n","protected":false},"author":877,"featured_media":47022,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[7047,38,513,510,511],"tags":[7066,7065,7064],"class_list":["post-47021","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-199-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-deri-ben","tag-dokunmanin-gucu-uzerine","tag-ten-ve-iz"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t