{"id":4712,"date":"2016-03-01T10:00:42","date_gmt":"2016-03-01T08:00:42","guid":{"rendered":"http:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=4712"},"modified":"2018-01-05T13:29:59","modified_gmt":"2018-01-05T10:29:59","slug":"zihinle-kontrol-edilen-protez-kol-parmaklarini-birbirinden-bagimsiz-olarak-kipirdatti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/03\/01\/zihinle-kontrol-edilen-protez-kol-parmaklarini-birbirinden-bagimsiz-olarak-kipirdatti","title":{"rendered":"Zihinle kontrol edilen protez kol, \u201cparmaklar\u0131n\u0131\u201d birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak k\u0131p\u0131rdatt\u0131"},"content":{"rendered":"

Johns Hopkins\u2019ten fizik\u00e7iler ve biyomedikal m\u00fchendisleri, zihin taraf\u0131ndan kontrol edilen yapay bir \u201ckol\u201d kullanarak parmaklar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 ve birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket ettirmeyi ba\u015faran ilk \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yapt\u0131klar\u0131n\u0131 belirtiyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Journal of Neural Engineering<\/em>\u2019de a\u00e7\u0131klanan bulgular\u0131n, hastal\u0131k veya yaralanma sonucu kolunu kaybetmi\u015f ki\u015filerin ellerini kullanabilme becerilerini geri kazand\u0131rabilecek teknolojiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan potansiyel bir umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada kullan\u0131lan denek, kolunu veya elini kaybetmi\u015f bir ki\u015fi de\u011fil; fakat kendisine, temel olarak kolunun ve elinin kontrol\u00fcn\u00fc ge\u00e7ici olarak kaybetmesi i\u00e7in beyin e\u015fle\u015ftirme prosed\u00fcr\u00fcnden yararlanan bir ayg\u0131t giydirilmi\u015f.<\/p>\n

John Hopkins T\u0131p Fak\u00fcltesi\u2019nden n\u00f6roloji profes\u00f6r\u00fc ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yazarlar\u0131ndan Dr. Nathan Crone, \u201c\u0130lk kez bir insan\u0131n zihin taraf\u0131ndan kontrol edilen bir protez kullanarak, uzun ve kapsaml\u0131 egzersizler olmadan, parmaklar\u0131n\u0131 birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket ettirdi\u011fine inan\u0131yoruz\u201d diyor. Dr. Crone \u015f\u00f6yle devam ediyor: \u201cBu teknoloji, yapay parmaklar\u0131n tek bir birimmi\u015f gibi birlikte hareket ettikleri, bir tenis topunu tutmak gibi kavrama hareketini yapabilen g\u00fcn\u00fcm\u00fcz protezlerinden \u00e7ok daha ileri.\u201d<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rma ekibi bu deney i\u00e7in, krizlerinin beyindeki merkezini belirlenebilmesi i\u00e7in Johns Hopkins Hastanesi Epilepsi \u0130zleme Birimi\u2019nde halihaz\u0131rda planlanm\u0131\u015f bir beyin-e\u015fle\u015ftirme seans\u0131 bulunan epilepsi hastas\u0131 gen\u00e7 bir erkekle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Klinik sebeplerle beyin i\u00e7ine yerle\u015ftirilmi\u015f elektrotlar kullan\u0131larak bir yandan beyindeki sinyallerden kay\u0131t al\u0131n\u0131rken, di\u011fer taraftan bu sinyaller Johns Hopkins \u00dcniversitesi Uygulamal\u0131 Fizik Laboratuvar\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen mod\u00fcler protez uzvu kontrol ediyordu. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar protezi ba\u011flamadan \u00f6nce, dene\u011fin beyninin her bir parma\u011f\u0131 hareket ettirmekten sorumlu b\u00f6lgelerini belirleyip izlediler, sonras\u0131nda protezi, ilgili parma\u011f\u0131 oynatacak \u015fekilde programlad\u0131lar.<\/p>\n

\u0130lk \u00f6nce, kredi kart\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde dikd\u00f6rtgen bir y\u00fczeyde bulunan 128 elektrodlu sens\u00f6r dizisi, beyin cerrah\u0131 taraf\u0131ndan hastan\u0131n beyninde el ve kol hareketlerini kontrol eden b\u00f6lgesine yerle\u015ftirildi. Her bir sens\u00f6r 1 milimetrelik \u00f6l\u00e7ekte bir beyin dokusunun \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcnden sorumluydu. Johns Hopkins ekibinin geli\u015ftirdi\u011fi bilgisayar program\u0131, dene\u011fe talimat vererek, parmaklar\u0131n\u0131 hareket ettirebilmeyi ba\u015fard\u0131 ve her bir sens\u00f6r\u00fcn, ald\u0131\u011f\u0131 elektrik sinyaliyle, beynin hangi k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 \u201cayd\u0131nlatt\u0131\u011f\u0131\u201d kaydedildi.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, beynin motor hareketlerle ili\u015fkili k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan veri toplamaya ek olarak, dokunma duyusuyla ili\u015fkili elektriksel beyin aktivitelerini de \u00f6l\u00e7t\u00fc. Bunu yapmak i\u00e7in dene\u011fe parmaku\u00e7lar\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck, titre\u015fimli, birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7al\u0131\u015fan uyar\u0131c\u0131lar bulunan bir eldiven giydirildi. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar her bir parmak i\u00e7in beyindeki elektriksel aktiviteyi \u00f6l\u00e7t\u00fcler.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, motor ve duyusal veriyi topland\u0131ktan sonra, beynin hangi k\u0131sm\u0131n\u0131n aktif oldu\u011funa ba\u011fl\u0131 olarak ilgili parma\u011f\u0131 hareket ettirecek \u015fekilde protez kolu programlad\u0131lar. Hastaya elektrotlarla ba\u011flanm\u0131\u015f protez kolu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131lar ve kendisinden ba\u015f, i\u015faret, orta, y\u00fcz\u00fck ve ser\u00e7eparmaklar\u0131n\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 hareket ettirdi\u011fini \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnmesini\u201d istediler. Beyinde ger\u00e7ekle\u015fen elektriksel aktivite, parmaklar\u0131 hareket ettirdi.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015f yazarlar\u0131ndan, lisans\u00fct\u00fc \u00f6\u011frencisi Guy Hotson, \u201cBu \u00e7al\u0131\u015fmada beyin aktivitesini \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in kullan\u0131lan elektrotlar bize geni\u015f bir korteks b\u00f6lgesinde daha \u00f6nce kulland\u0131klar\u0131m\u0131zdan \u00e7ok daha iyi bir \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck ve beyinde daha kesin ve hassas uzamsal e\u015fle\u015ftirme yapabilmemiz olana\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u201d diyor. \u201cBu hassasiyet, her bir parma\u011f\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc ay\u0131rabilmemizi sa\u011flad\u0131\u201d diye ekliyor.<\/p>\n

Zihin taraf\u0131ndan kontrol edilen uzuv, ba\u015flang\u0131\u00e7ta y\u00fczde 76 gibi bir oranda do\u011fru \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar y\u00fcz\u00fck ve ser\u00e7eparmaklar\u0131n\u0131 birle\u015ftirdiklerinde, bu oran y\u00fczde 88\u2019e \u00e7\u0131kt\u0131. Crone \u201cY\u00fcz\u00fck ve ser\u00e7eparmaklar\u0131 kontrol eden beyin k\u0131s\u0131mlar\u0131 \u00e7ak\u0131\u015f\u0131yor, bu y\u00fczden \u00e7o\u011fu ki\u015fi bu iki parma\u011f\u0131 birlikte hareket ettiriyor\u201d diyor. \u201cBu a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu iki parma\u011f\u0131 birle\u015ftirmenin do\u011fruluk oran\u0131n\u0131 artt\u0131rmas\u0131 anlaml\u0131 oluyor.\u201d<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, dene\u011fin bu denli bir kontrol d\u00fczeyi elde edebilmesi i\u00e7in hi\u00e7bir \u00f6n \u00e7al\u0131\u015fma ve egzersizin olmad\u0131\u011f\u0131na, deneyin toplamda iki saatten daha az s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcne dikkat \u00e7ekiyorlar. Crone, deneyin ger\u00e7ekten bir uzuv kayb\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f ki\u015filere uygulanmas\u0131n\u0131n h\u00e2l\u00e2 birka\u00e7 y\u0131l\u0131 bulabilece\u011fine ve e\u015fle\u015ftirme ve bilgisayar program\u0131 gereksinimleriyle birlikte maliyetli bir uygulama olaca\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekiyor. Amp\u00fcte Birli\u011fi\u2019ne (Amputee Coalision) g\u00f6re, ABD\u2019de 100.000\u2019in \u00fczerinde kolu veya eli amp\u00fcte (kesilmi\u015f) ki\u015fi ya\u015f\u0131yor ve bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu, bu tarz bir teknolojiden faydalanabilir.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n videosunu \u015fu adresten izleyebilirsiniz:<\/strong> https:\/\/goo.gl\/Vf1sUd<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Johns Hopkins\u2019ten fizik\u00e7iler ve biyomedikal m\u00fchendisleri, zihin taraf\u0131ndan kontrol edilen yapay bir \u201ckol\u201d kullanarak parmaklar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 ve birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket ettirmeyi ba\u015faran ilk \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yapt\u0131klar\u0131n\u0131 belirtiyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Journal of Neural Engineering\u2019de a\u00e7\u0131klanan bulgular\u0131n, hastal\u0131k veya yaralanma sonucu kolunu kaybetmi\u015f ki\u015filerin ellerini kullanabilme becerilerini geri kazand\u0131rabilecek teknolojiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan potansiyel bir umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar. Bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":885,"featured_media":15989,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[182,19,212,33],"tags":[1099,1872,1076],"class_list":["post-4712","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-145-sayi","category-bilim-gundemi","category-bilissel-bilimler","category-saglik-bilimleri","tag-hareket","tag-protez","tag-zihin"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t