{"id":47854,"date":"2021-03-18T17:22:34","date_gmt":"2021-03-18T14:22:34","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=47854"},"modified":"2021-03-18T17:24:18","modified_gmt":"2021-03-18T14:24:18","slug":"gunumuz-dunyasinin-habercileri-paris-komunu-1871-ve-taiping-devrimi-1851-1864","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/03\/18\/gunumuz-dunyasinin-habercileri-paris-komunu-1871-ve-taiping-devrimi-1851-1864","title":{"rendered":"G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131n\u0131n habercileri
Paris Kom\u00fcn\u00fc (1871) ve Taiping Devrimi (1851-1864)"},"content":{"rendered":"

\u00a0Samir Amin \/ <\/span>\u00c7eviri: Onurcan \u00dclker<\/span>
\n<\/strong><\/p>\n

Paris Kom\u00fcn\u00fc ve Taiping Devrimi, kapitalizmin tarihte olsa olsa bir parantez oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Kald\u0131 ki bu, k\u0131sa bir parantezdir. Kapitalizm, yaln\u0131zca, insan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha geli\u015fkin bir a\u015famas\u0131n\u0131 in\u015fa etmek i\u00e7in kendisini geride b\u0131rakmay\u0131\/la\u011fvetmeyi gerektiren ko\u015fullar\u0131 -k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde- yaratarak onurlu bir i\u015flev g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla, Paris Kom\u00fcn\u00fc ve Taiping Devrimi, \u00e7a\u011fda\u015f tarihin -20. y\u00fczy\u0131lda geli\u015fecek ve 21. y\u00fczy\u0131la da uzanacak olan- yeni a\u015famas\u0131n\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015flard\u0131r. Bunlar, kapitalizmin sonbahar\u0131na ko\u015fut olarak, halklar\u0131n ilkbahar\u0131nda, birbirini takip eden fas\u0131llar a\u00e7m\u0131\u015flard\u0131r. <\/em><\/p>\n

\u0130ki y\u0131l \u00f6nce kaybetti\u011fimiz M\u0131s\u0131r k\u00f6kenli Marksist toplumbilimci Samir Amin\u2019in okuyaca\u011f\u0131n\u0131z makalesi T\u00fcrk\u00e7eye ilk kez \u00e7evriliyor. Amin makalede sadece bir tarih tart\u0131\u015fmas\u0131 yapm\u0131yor; iki devrimin niteliklerinden yola \u00e7\u0131karak gelece\u011fe de uzanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u00c7eviri kayna\u011f\u0131: Amin, S. (2013). Forerunners of the Contemporary World: The Paris Commune (1871) and the Taiping Revolution (1851\u20131864) (Frans\u0131zcadan \u00e7eviren: V. Bawtree). International Critical Thought, 3 (2)<\/em>, ss. 159-164.<\/p><\/blockquote>\n

1871\u2019in Mart ay\u0131ndan May\u0131s ay\u0131na dek s\u00fcren Paris Kom\u00fcn\u00fc ve 1851\u2019den 1864\u2019e dek s\u00fcren Taiping Devrimi (ki ben buna, isyan yerine devrim demeyi tercih ediyorum), insanl\u0131\u011f\u0131 tarihin bug\u00fcnk\u00fc a\u015famas\u0131na ta\u015f\u0131d\u0131. Her iki olay da kapitalizmin ilerici niteli\u011fine ili\u015fkin yan\u0131lsamalara son verdi ve bunun sonbahar\u0131n\u0131 mu\u015ftulad\u0131.
\nBunlar, uzun vadeli etkileri nedeniyle son derece \u00f6nemli devrimlerdi. Biri (yani Paris Kom\u00fcn\u00fc) ekonomik kalk\u0131nma anlam\u0131nda \u0130ngiltere\u2019nin hemen ard\u0131ndan ikinci s\u0131rada bulunan geli\u015fmi\u015f bir kapitalist merkezde ger\u00e7ekle\u015firken; di\u011feri ise (yani Taiping Devrimi), d\u00fcnyan\u0131n, k\u00fcreselle\u015fmi\u015f emperyalist kapitalizmle, tahakk\u00fcm alt\u0131ndaki bir \u00e7evre (periphery) olarak hen\u00fcz yeni yeni b\u00fct\u00fcnle\u015fen bir b\u00f6lgesinde patlak vermi\u015fti.
\nBunlar\u0131n her ikisini bast\u0131ran da, biri Prusyal\u0131lar\u0131n kanatlar\u0131 alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 Versay\u2019daki Frans\u0131z gericileri, di\u011feri ise (sonralar\u0131 M\u0131s\u0131r ve Sudan\u2019da nam salacak olan) \u0130ngiliz General Gordon komutas\u0131ndaki Avrupa emperyalizmi olmak \u00fczere silaha sar\u0131lm\u0131\u015f sermayeydi. Ne ki, bu devrimler, kendi \u00e7a\u011flar\u0131n\u0131n \u00f6tesine uzanarak yar\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131n\u0131n nas\u0131l olabilece\u011fini g\u00f6steren ola\u011fan\u00fcst\u00fc vizyonlar\u0131 sayesinde, uzun erimde zafere ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.
\nParis Kom\u00fcn\u00fc, sosyalizmin ne olabilece\u011fini a\u00e7\u0131k se\u00e7ik ortaya koymu\u015ftur: insan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha geli\u015fkin bir a\u015famas\u0131. Bu, t\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u015fu ana kadar bildi\u011fimiz tek \u00f6rne\u011fi olan ger\u00e7ek bir demokrasi in\u015fa etmi\u015ftir. Burada s\u00f6z konusu olan, salt bireylerin haklar\u0131n\u0131 ve ifade ile \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00fcvence alt\u0131na alan bir demokrasi de\u011fildir. S\u00f6z konusu olan, sermaye diktas\u0131n\u0131n yerine \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kontrol eden i\u015f\u00e7ilerin \u00f6zg\u00fcr birli\u011fini ge\u00e7irerek eme\u011fin s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131ran toplumsal bir demokrasidir. Kom\u00fcn, \u00fcretici yurtta\u015f\u0131 t\u00fcketici yurtta\u015fla ve siyasal yurtta\u015fla ili\u015fkilendirmi\u015ftir. Uluslararas\u0131 evrenselli\u011fi kurmu\u015f ve ister \u201cFrans\u0131z\u201d k\u00f6kenli olsun, ister soyu \u201cd\u0131\u015far\u0131ya\u201d dayans\u0131n, b\u00fct\u00fcn Paris sakinlerine ayn\u0131 yurtta\u015fl\u0131k haklar\u0131n\u0131 sunmu\u015ftur. Kad\u0131na y\u00f6nelik bask\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00f6nayak olmu\u015ftur. Marx, Kom\u00fcnarlar\u0131, \u201cg\u00f6\u011f\u00fc fethe \u00e7\u0131kan\u201d sava\u015f\u00e7\u0131lar olarak tarif ederken hi\u00e7 de haks\u0131z de\u011fildir.
\nTaiping Devrimi, Qing hanedan\u0131n\u0131n despotik imparatorluk otokrasisini devirmi\u015fti. Benim haraca dayal\u0131 (tributary) olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m (\u00c7inli kom\u00fcnistlerin ise \u201cfeodal\u201d dedikleri, ki bu anlambilimsel\/semantik sorun tali \u00f6nemdedir) bu toplumsal \u00fcretim tarz\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn egemen s\u0131n\u0131f taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclme rejimini y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 zamanda Taiping Devrimi, \u00f6zel ticareti de la\u011fvederek, haraca dayal\u0131 sistemin \u00e7atlaklar\u0131 aras\u0131ndan s\u0131zm\u0131\u015f olan kapitalizm bi\u00e7imlerini de reddediyordu. Emperyalist sermayenin yabanc\u0131 tahakk\u00fcm\u00fcn\u00fc de ayn\u0131 co\u015fkuyla geri \u00e7evirmi\u015fti. Ve bunu hen\u00fcz \u00e7ok erken bir tarihte, yani emperyalist sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n hemen ba\u015f\u0131nda, \u00c7in\u2019in k\u00fcreselle\u015fmi\u015f emperyal kapitalizmin tahakk\u00fcm\u00fc alt\u0131ndaki bir \u00e7evre \u00fclkeye indirgenmekte oldu\u011funu apa\u00e7\u0131k ortaya koyan 1840 Afyon Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n \u00fczerinden topu topu on y\u0131l ge\u00e7mi\u015fken yapm\u0131\u015ft\u0131. Taipingler, kendi \u00e7a\u011flar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde bir tutum tak\u0131narak, \u00e7ok-e\u015flili\u011fe, cariyeli\u011fe ve fuhu\u015fa da bir son vermi\u015flerdi.
\nTaipinglerin devrimi -ki onlar da \u201cg\u00f6\u011f\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131\u201dyd\u0131-, emperyalist d\u00fcnyada kapitalizmin \u00e7evresindeki halklar\u0131n ilk devrimci stratejisini form\u00fcle ederek, sosyalizmin ve insan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n en geli\u015fkin a\u015famas\u0131n\u0131n temelini atm\u0131\u015ft\u0131.
\nTaiping Devrimi, (\u00c7inli kom\u00fcnistlerin ileriki tarihlerde kullanacaklar\u0131 ifadeye at\u0131fla) \u201canti-feodal, anti-emperyalist halk devrimi\u201dnin atas\u0131yd\u0131. Bu, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131 \u015fekillendiren G\u00fcney (yani Asya, Afrika ve Latin Amerika) halklar\u0131n\u0131n uyan\u0131\u015f\u0131n\u0131n habercisiydi. Mao\u2019ya esin kayna\u011f\u0131 olmu\u015f ve modern d\u00fcnya kapitalist sisteminin \u00e7evresindeki halklar i\u00e7in devrime giden yolu g\u00f6stermi\u015fti ki bu yol, onlar\u0131n kendilerini uzun s\u00fcreli sosyalist ge\u00e7i\u015fe adamalar\u0131n\u0131 olanakl\u0131 k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

\"\"
Marksist toplumbilimci Samir Amin\u2019in (1931-2018) Emperyalizm ve E\u015fitsiz Geli\u015fme, Avrupamerkezcilik, Modernite Demokrasi ve Din, Liberal Vir\u00fcs, Kapitalizmin Hayaleti, Kaos \u0130mparatorlu\u011fu gibi pek \u00e7ok eseri T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrildi.<\/figcaption><\/figure>\n

Ne Paris Kom\u00fcn\u00fc yaln\u0131zca Frans\u0131z tarihinden bir fas\u0131ld\u0131r ne de Taiping Devrimi yaln\u0131zca \u00c7in tarihinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Her iki devrim de evrensel \u00f6neme sahiptir. Paris Kom\u00fcn\u00fc, Birinci Enternasyonal\u2019in (Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Birli\u011fi), \u015foven milliyet\u00e7ili\u011fi, sermayenin kozmopolitizmini ve ge\u00e7mi\u015fin cemaat\u00e7i\/kom\u00fcniter kimliklerini ikame etmek \u00fczere yapt\u0131\u011f\u0131 \u201cproleter\u201d enternasyonalizmi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 ete kemi\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Taipinglerin \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131ndaki evrensellik ise, \u00c7in tarihine yabanc\u0131 olmas\u0131na kar\u015f\u0131n -tuhaf say\u0131lan bir bi\u00e7imde- \u0130sa fig\u00fcr\u00fcn\u00fc benimsemelerinde simgele\u015fiyordu. \u0130ktidardaki d\u00fc\u015fmanlar\u0131 taraf\u0131ndan ma\u011flup edilen bir insan, nas\u0131l olurdu da yenilmez bir \u201cTanr\u0131\u201d olabilirdi? Taipinglere g\u00f6re, bu \u0130sa, misyonerlerin \u00c7in\u2019de tan\u0131tmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 itaatk\u00e2r H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n bir par\u00e7as\u0131 de\u011fildi. O, b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015fu i\u00e7in m\u00fccadele eden bir sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda \u00f6rnekti: \u00f6l\u00fcm an\u0131na dek cesaretini korumu\u015f ve b\u00f6ylelikle m\u00fccadelede dayan\u0131\u015fman\u0131n ba\u015far\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131 oldu\u011funu kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131.
\nParis Kom\u00fcn\u00fc ve Taiping Devrimi, daha \u00f6nce ba\u015fka yerlerde de s\u00f6yledi\u011fim gibi, kapitalizmin tarihte olsa olsa bir parantez oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Kald\u0131 ki bu, k\u0131sa bir parantezdir. Kapitalizm, yaln\u0131zca, insan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha geli\u015fkin bir a\u015famas\u0131n\u0131 in\u015fa etmek i\u00e7in kendisini geride b\u0131rakmay\u0131\/la\u011fvetmeyi gerektiren ko\u015fullar\u0131 -k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde- yaratarak onurlu bir i\u015flev g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla, Paris Kom\u00fcn\u00fc ve Taiping Devrimi, \u00e7a\u011fda\u015f tarihin -20. y\u00fczy\u0131lda geli\u015fecek ve 21. y\u00fczy\u0131la da uzanacak olan- yeni a\u015famas\u0131n\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015flard\u0131r. Bunlar, kapitalizmin sonbahar\u0131na ko\u015fut olarak, halklar\u0131n ilkbahar\u0131nda, birbirini takip eden fas\u0131llar a\u00e7m\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

G\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcn kalbinde: Kapitalizmin emperyalist boyutu
\n<\/em><\/strong>Kapitalizmi ortadan kald\u0131rman\u0131n olanakl\u0131 ve gerekli oldu\u011funu ilan eden bu iki devrimin Avrasya k\u0131tas\u0131n\u0131n iki z\u0131t ucunda, yani Fransa ve \u00c7in\u2019de ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131, beni hi\u00e7 de \u015fa\u015f\u0131rtmamaktad\u0131r.
\nKom\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi zaman Fransa, \u0130ngiltere\u2019nin ard\u0131ndan ikinci b\u00fcy\u00fck kapitalist g\u00fc\u00e7 konumundayd\u0131. Ancak Fransa, iktisadi \u201cgecikmi\u015fli\u011fini\u201d siyasal a\u00e7\u0131dan daha olgun olu\u015fuyla telafi etmi\u015fti. Bunun nedeni, \u0130ngiliz kapitalizminin d\u0131\u015f yay\u0131lmayla elde etti\u011fi k\u00e2rlara yaslanmas\u0131yd\u0131. 17. y\u00fczy\u0131la dayanan \u0130rlanda\u2019n\u0131n s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmesinin -\u0130rlanda k\u00f6yl\u00fclerinin \u0130ngiliz toprak a\u011falar\u0131n\u0131n yarar\u0131na m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesinin-, her ne kadar (Engels\u2019in tahlil etti\u011fi gibi) \u0130ngiliz i\u015f\u00e7ilerin kendileri de korkun\u00e7 bir yoksulla\u015fman\u0131n kurban\u0131 olsalar da, \u0130ngiliz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n siyasal olgunla\u015fmas\u0131 \u00fczerinde y\u0131k\u0131c\u0131 etkileri olmu\u015ftu. Bu durum, erken d\u00f6nemde \u0130ngiliz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n emperyalizm yanl\u0131s\u0131 ideolojiye verdi\u011fi deste\u011fi a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Kuzey Amerika\u2019n\u0131n ve hepsinden \u00f6te Hindistan\u2019\u0131n s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmesi, bu yoldan sapmadan sorumludur.
\nBunun aksine, her ne kadar g\u00f6rkemli bir s\u00f6m\u00fcrge olan Saint-Domingue (Haiti) merkantilist birikim a\u00e7\u0131s\u0131ndan ink\u00e2r edilemez bir rol oynam\u0131\u015fsa da, Fransa\u2019da kapitalizmin geli\u015fimi \u00e7ok daha \u201ci\u00e7 piyasa\u201d merkezli olagelmi\u015fti. Bu bak\u0131mdan, Frans\u0131z Devrimi\u2019nin, Cromwell\u2019den 1688 \u201c\u015eanl\u0131 Devrim\u201dine dek \u0130ngiliz devrimlerine k\u0131yasla neden daha radikal bir tabiata sahip oldu\u011funu anlamak da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde anla\u015f\u0131labilir olan bir di\u011fer mesele de, (Babeuf ve takip\u00e7ileri taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen) kapitalizmin \u00f6tesine ge\u00e7meye y\u00f6nelik vaktinden \u00f6nce geli\u015fmi\u015f at\u0131l\u0131m\u0131n tam ba\u011fr\u0131nda yer alan, burjuvazi ile halk\/k\u00f6yl\u00fcl\u00fck aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin karma\u015f\u0131k ve mu\u011flak niteli\u011fidir. Paris Kom\u00fcn\u00fc, Avrupa\u2019n\u0131n ba\u015fka herhangi bir yerinde de\u011fil, fakat Fransa\u2019da olanakl\u0131yd\u0131. Yani bu, ne en geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkede (\u0130ngiltere\u2019de) ne de yola koyulmakla beraber h\u00e2l\u00e2 geriden gelen \u00f6b\u00fcr \u00fclkelerde (Almanya ve di\u011ferlerinde) olanakl\u0131yd\u0131.
\nK\u0131tan\u0131n di\u011fer ucundaki \u00c7in de, erken geli\u015fmi\u015f bir siyasal olgunlu\u011fu destekleyen baz\u0131 kendine has niteliklere sahipti. \u00c7in, haraca dayal\u0131 sosyoekonomik tarz\u0131 (ki burada, bunun kat\u0131, \u201cgeli\u015fkin\u201d bir bi\u00e7imi mevcuttu) a\u015fmaya \u00e7ok \u00f6nceleri, hatta Avrupa\u2019dan bile \u00f6nce ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Modernitenin icad\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan be\u015f y\u00fcz y\u0131l \u00f6ndeydi, zira bireysel kurtulu\u015f dini olan Budizmi, ba\u015fka herhangi bir yerde ortaya \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce, bir t\u00fcr din-d\u0131\u015f\u0131 laiklik lehine terk etmi\u015fti ve ayn\u0131 zamanda, ticari ili\u015fkiler, i\u00e7 piyasa temelinde g\u00f6z\u00fc pek bir geli\u015fme g\u00f6stermi\u015flerdi. (Okurlara, bu konularda daha \u00f6nce kaleme ald\u0131\u011f\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6z atmalar\u0131n\u0131 \u00f6neririm.) Ayr\u0131ca \u00c7in, Hindistan ve Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun aksine, Avrupa emperyalist kapitalizminin sald\u0131r\u0131s\u0131na da uzun s\u00fcre direnmi\u015fti. Bu nedenle \u0130ngiliz toplar\u0131, ancak 1840\u2019ta G\u00f6ksel \u0130mparatorlu\u011fu [Ti\u0101nch\u00e1o<\/em>, ge\u00e7mi\u015fte \u00c7in i\u00e7in kullan\u0131lan adlardan biri –\u00c7.N.<\/em>] kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7maya zorlayabildi. Bu sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n \u00c7in kapitalizminin \u00f6nceden kaydetti\u011fi ilerlemelerle birle\u015fmesi, b\u00f6ylece h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131 y\u00f6nde dikkate de\u011fer etkiler yapt\u0131: Topra\u011fa eri\u015fimdeki e\u015fitsizlik (ki haraca dayal\u0131 sistemin mant\u0131\u011f\u0131 zay\u0131flarken buna y\u00f6nelik direni\u015fe de engel olmu\u015ftu) h\u0131zla artt\u0131 ve egemen s\u0131n\u0131f\u0131n (yani \u0130mparator ve toprak sahibi aristokrasinin) \u201cihaneti\u201d, bunlar\u0131n erken d\u00f6nemde \u201culusal\u201d direni\u015f do\u011frultusunda g\u00f6sterdikleri \u00e7abalar\u0131n h\u0131zla yerini ald\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar, Taiping Devrimi\u2019nin vaktinden erken geli\u015fimini ve bunun \u201canti-feodal, anti-emperyal\u201d niteli\u011fini kolayl\u0131kla anla\u015f\u0131labilir k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Paris Kom\u00fcn\u00fc ve Taiping Devrimi, \u00e7a\u011fda\u015f tarihin -20. y\u00fczy\u0131lda geli\u015fecek ve 21. y\u00fczy\u0131la da uzanacak olan- yeni a\u015famas\u0131n\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015flard\u0131r. Bunlar, kapitalizmin sonbahar\u0131na ko\u015fut olarak, halklar\u0131n ilkbahar\u0131nda, birbirini takip eden fas\u0131llar a\u00e7m\u0131\u015flard\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n

Sonu\u00e7 olarak, iki b\u00fcy\u00fck devrim, yani her ikisi de k\u00fcreselle\u015fmi\u015f emperyalist kapitalizmin birbirini b\u00fct\u00fcnleyen iki alan\u0131nda -merkezde ve \u00e7evrede-, bu k\u00fcresel sistemin iki \u201czay\u0131f halkas\u0131\u201dnda etkili olan iki devrim s\u00f6z konusuydu.
\nPeki ya Marx ve tarihsel Marksizm(ler), k\u00fcresel kapitalizmi tahlil edecek d\u00fczeye tam anlam\u0131yla eri\u015febilmi\u015f ve dolay\u0131s\u0131yla \u201cd\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmek\u201d, yani kapitalizmi ge\u00e7ersiz k\u0131lmak i\u00e7in etkili stratejiler geli\u015ftirebilmi\u015f miydiler? Evet ve de hay\u0131r.
\nMarx, kapitalizmin d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011findeki geni\u015flemesini, iktisadi ve toplumsal ko\u015fullar\u0131 homojen k\u0131lmaya, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadaki i\u015f\u00e7ileri sermaye taraf\u0131ndan ayn\u0131 \u015fekilde ve ayn\u0131 yo\u011funlukta s\u00f6m\u00fcr\u00fclen \u00fccretli emek\u00e7iler stat\u00fcs\u00fcne indirgemeye e\u011filimli bir g\u00fc\u00e7 olarak ele alman\u0131n cezbedicili\u011fine yenik d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Bundan hareketle, son tahlilde ilerlemeye yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirmeyi de me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131yordu. Marx\u2019\u0131n, bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc destekleyen ve s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirmenin her ne kadar istemsiz olsa da ilerici \u201csonu\u00e7lar\u0131n\u0131\u201d vurgulayan say\u0131s\u0131z yaz\u0131s\u0131 mevcuttur. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirmenin (Marx taraf\u0131ndan da k\u0131nanan) Hindistan\u2019daki, Cezayir\u2019deki, G\u00fcney Afrika\u2019daki, Eritre\u2019deki ya da Teksas ve Kaliforniya\u2019n\u0131n (\u201ctembel\u201d Meksikal\u0131lar\u0131n aksine \u201ci\u015f\u00e7i\u201d olan) \u201cYankiler\u201d taraf\u0131ndan ilhak\u0131ndaki tiksinti verici uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131n, durum budur. Marx, tam da bu mant\u0131k do\u011frultusunda, (hakk\u0131nda pek az bilgi sahibi oldu\u011fu) Taipingleri mahk\u00fbm etmi\u015ftir.
\nOysa yine ayn\u0131 Marx, \u00e7ok\u00e7a a\u015fina oldu\u011fu \u00fclkeleri ele ald\u0131\u011f\u0131nda, kapitalist yay\u0131lmaya y\u00f6nelik b\u00fcsb\u00fct\u00fcn farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m ortaya koymu\u015ftu. Mesela, \u0130rlanda\u2019n\u0131n \u0130ngiltere taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmesi s\u00f6z konusu oldu\u011funda, buna herhangi bir olumluluk atfetmiyordu: Aksine, bunun bizzat \u0130ngiliz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00fczerindeki y\u0131k\u0131c\u0131 etkilerini g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde mahk\u00fbm ediyordu. \u00c7in\u2019e k\u0131yasla daha iyi bildi\u011fi Rusya s\u00f6z konusu oldu\u011funda ise Marx, bu \u00fclkenin (Lenin\u2019in tabiriyle) d\u00fcnya kapitalist zincirinin \u201czay\u0131f bir halkas\u0131\u201d oldu\u011funu ve dolay\u0131s\u0131yla burada, sosyalizme ge\u00e7i\u015f yolunu a\u00e7acak anti-kapitalist bir devrimin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu seziyordu. Bu durum, Vera Zasuli\u00e7\u2019le yapt\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131\u015fmalarda da g\u00f6r\u00fclebilir. Marx, \u015fayet (mir<\/em>\u2019de \u00f6rg\u00fctl\u00fc) k\u00f6yl\u00fc topluluklar\u0131n direni\u015fine dayanan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir k\u00f6yl\u00fc unsuruna sahip bir devrim s\u00f6z konusu olabilirse; \u015fayet k\u00f6yl\u00fcler, kendilerini, serfli\u011fi etkin bir bi\u00e7imde ortadan kald\u0131rarak feodal s\u00f6m\u00fcr\u00fcden kurtarabilirlerse, yeni zengin k\u00f6yl\u00fcler ve yeni toprak sahiplerinin (yani, eski \u201cfeodallerin\u201d) lehine m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilme tehdidi var olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, sosyalist geli\u015fmeye y\u00f6nelik \u00f6zg\u00fcn bir yol a\u00e7\u0131labilece\u011fine inan\u0131r gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir.
\nLenin ve dolay\u0131s\u0131yla da tarihsel \u201cLeninist\u201d Marksizm, ileri do\u011fru b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131m atm\u0131\u015ft\u0131r. Lenin, \u201cemperyalizmi\u201d mahk\u00fbm etmi\u015ftir. Pek \u00f6nemli bir mesele de\u011fil ger\u00e7i, ama muhtemelen Marx\u2019a sayg\u0131s\u0131ndan olacak, bunun, kapitalizmin hen\u00fcz yak\u0131n d\u00f6nemde geli\u015fen yeni a\u015famas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir. Buradan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 iki sonu\u00e7 vard\u0131r: \u201cDevrim\u201d, art\u0131k \u201cBat\u0131\u201dn\u0131n g\u00fcndeminde de\u011fildir ve aksine, bu, art\u0131k \u201cDo\u011fu\u201dnun g\u00fcndemindedir. Ne ki, bu sonucu derhal \u00e7\u0131karmam\u0131\u015f, teredd\u00fct etmi\u015ftir. \u00d6rnek vermek gerekirse, \u201czay\u0131f halkada\u201d (Rusya\u2019da) ba\u015flayacak bir devrimin, (ba\u015fta Almanya olmak \u00fczere) geli\u015fmi\u015f merkezlerdeki i\u015f\u00e7ilerin devrimine \u00f6nayak olaca\u011f\u0131n\u0131 daima ummu\u015ftur. Kapitalizmin (1870\u2019lerde ba\u015flayan ve Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na yol a\u00e7an) birinci b\u00fcy\u00fck sistemsel krizini, ayn\u0131 zamanda, can \u00e7eki\u015fen kapitalizmin \u201cson\u201d krizi olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak Lenin, k\u0131sa s\u00fcre sonra yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul edecektir: Avrupa\u2019da (Almanya\u2019da) devrim ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki devrim(ler) Do\u011fu\u2019dan (\u00c7in\u2019den, \u0130ran\u2019dan, eski Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019ndan, s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrgelerden) gelecektir.
\nBuna kar\u015f\u0131n Lenin, getirdi\u011fi yeni Marksizm yorumunu, Rusya\u2019n\u0131n bir \u00e7evre ya da yar\u0131-\u00e7evre \u00fclke olarak d\u00fcnya kapitalist sistemi i\u00e7indeki rol\u00fcne ili\u015fkin daha derinlemesine bir \u00e7al\u0131\u015fmayla ili\u015fkilendirmemi\u015ftir. O, Rusya\u2019n\u0131n \u201cyar\u0131-Asyatik\u201d niteli\u011fini, bir avantaj olmaktan \u00f6te bir engel olarak de\u011ferlendiriyordu. Lenin, g\u00fcndemde olan yeni \u201cdevrimde\u201d, k\u00f6yl\u00fc sorununun merkez\u00ee konumunu da hesaba katmam\u0131\u015ft\u0131. Do\u011fru ya da yanl\u0131\u015f, Rusya\u2019da kapitalizmin geli\u015fmesinin (ki bu, gen\u00e7lik yap\u0131tlar\u0131ndan birinin de ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yd\u0131), mir<\/em>\u2019in sahip oldu\u011fu potansiyeli imha etti\u011fine inan\u0131yordu. Sonu\u00e7ta, Rus devriminin k\u00f6yl\u00fclere toprak vererek, onlar\u0131 m\u00fclk sahibi yapaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc.
\nDolay\u0131s\u0131yla, bu tarihsel d\u00f6nemden gerekli t\u00fcm dersleri \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indir ki, Taipinglerin miras\u00e7\u0131s\u0131 Mao olacakt\u0131. Mao, d\u00fcnya sisteminin \u00e7evresindeki toplumlar\u0131n sahip olduklar\u0131 ko\u015fullar i\u00e7inde y\u00fcr\u00fct\u00fclecek anti-emperyalist ve \u201canti-feodal\u201d devrime dayanan sosyalizme uzun s\u00fcreli ge\u00e7i\u015fin stratejisini ve hedeflerini form\u00fcle etmi\u015fti. Mao\u2019nun, \u201canti-feodal\u201d devrimin s\u00f6z konusu hedeflerine y\u00f6nelik tan\u0131m\u0131, kendisinin, geriye d\u00f6n\u00fck her t\u00fcrl\u00fc yan\u0131lsamay\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle reddetti\u011fini g\u00f6stermektedir. \u00c7evre halklar\u0131n\u0131n yapacaklar\u0131 devrim, evrensel sosyalizm perspektifine zorunlu olarak uygun d\u00fc\u015fecektir.<\/p>\n

Kapitalizmin sonbahar\u0131, halklar\u0131n ilkbahar\u0131
\n<\/strong>Kapitalizmin sonbahar\u0131 ve halklar\u0131n ilkbahar\u0131, her ne kadar bir madalyonun iki y\u00fcz\u00fc gibi g\u00f6r\u00fcnseler de, esas\u0131nda bunlar birbirlerinden farkl\u0131d\u0131r.
\n19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda kapitalizmin yeni bi\u00e7iminin -yani tekellerin kapitalizminin- ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flamas\u0131, bu sistemin ya da daha \u00f6nce ifade etti\u011fim \u00fczere tarihteki bu parantezin (Amin, 2009) sonbahar\u0131n\u0131 da g\u00fcndeme getirdi. Kapitalizm, (sadece 19. y\u00fczy\u0131lda) h\u00e2len daha ilerici i\u015flevler g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc k\u0131sa bir zaman diliminin ard\u0131ndan \u201cvadesini doldurmu\u015ftu.\u201d 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda, kapitalist birikiminin \u201cyarat\u0131c\u0131\u201d boyutlar\u0131 (\u00f6nceki \u00e7a\u011flara k\u0131yasla teknolojik ilerlemenin ola\u011fan\u00fcst\u00fc bi\u00e7imde h\u0131zlanmas\u0131 ile esasen ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 kesimi kapsamakla ve di\u011fer kesimler i\u00e7in s\u0131n\u0131rl\u0131 ve sakatlanm\u0131\u015f bir nitelik ta\u015f\u0131makla birlikte bireyin \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi), bu birikimin y\u0131k\u0131c\u0131 boyutlar\u0131ndan daha bask\u0131nd\u0131. Bunun y\u0131k\u0131c\u0131 etkileri, tarihsel kapitalizmin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olan emperyalist yay\u0131lma yoluyla b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f \u00e7evredeki toplumlar \u00fczerinde \u00f6zellikle a\u011f\u0131rd\u0131. Ne var ki, tekelci kapitalizmin do\u011fu\u015fu, durumu tersine \u00e7evirdi ve dolay\u0131s\u0131yla olumsuz etkiler, olumlu etkilerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti.<\/p>\n

\"\"
Paris Kom\u00fcn\u00fc, Avrupa\u2019n\u0131n ba\u015fka herhangi bir yerinde de\u011fil, fakat Fransa\u2019da olanakl\u0131yd\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Ben, i\u015fte tam da bu uzun d\u00f6nem perspektifinden hareketle, \u201cbunak\u201d kapitalizmin iki uzun, sistemsel krizini tahlil ettim: bunlardan biri 1871-73 tarihlerinde ba\u015flam\u0131\u015f ve 1945-55 y\u0131llar\u0131na dek s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr; di\u011feri ise, ilkinden bir as\u0131r sonra, 1971-73 y\u0131llar\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r ve h\u00e2l\u00e2 devam etmektedir. Bu tahlilde, sermayenin, daimi krizini a\u015fmak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 ba\u015fl\u0131ca ara\u00e7lar\u0131 da vurgulad\u0131m: bunlar, (Marx\u2019\u0131n \u00fcretim mallar\u0131n\u0131n \u00fcretimi ve t\u00fcketim mallar\u0131n\u0131n \u00fcretimi olarak ele ald\u0131\u011f\u0131 di\u011fer iki sekt\u00f6re ek olarak) \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sekt\u00f6r\u00fcn in\u015fas\u0131 ile ba\u015f d\u00f6nd\u00fcren geli\u015fimi ve ayn\u0131 zamanda emperyalist rant olan tekel rant\u0131yla ilintili art\u0131\u011f\u0131n so\u011furulmas\u0131d\u0131r. Okurlara, bu yaz\u0131lar\u0131 \u00f6neririm (Amin, 2011).
\nLenin, kapitalizmin do\u011fas\u0131nda meydana gelen bu niteliksel de\u011fi\u015fimi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Tek hatas\u0131, kapitalizmin ilk sistemsel krizinin, bu krizlerin sonuncusu olaca\u011f\u0131na inand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in fazla iyimser olmas\u0131d\u0131r. Lenin, emperyalist yay\u0131lman\u0131n sistemin merkezindeki toplumlarda yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 olumsuz ve yozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 etkileri hafife alm\u0131\u015ft\u0131. Bu etkilerin kesin hesab\u0131ndan sonu\u00e7lar \u00e7\u0131karan Mao ise, sabretmekte karar k\u0131ld\u0131. Sosyalizme giden yol muhakkak ki uzun ve t\u00fcrl\u00fc tuzaklarla dolu olacakt\u0131.
\nTarih, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 etkilerini t\u00fckettikten sonrad\u0131r ki, benim tahlilimi hakl\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Yine de, bunun ex post<\/em> [vaka sonras\u0131] d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayal\u0131 bir tahlil oldu\u011funu kabul etmek zorunday\u0131m.
\n20.y\u00fczy\u0131l, elbette ki, \u201cG\u00fcney\u2019in uyan\u0131\u015f\u0131n\u0131n\u201d ya da daha do\u011fru bir ifadeyle, (\u201cyar\u0131-\u00e7evre\u201d bir \u00fclke olan) Rusya\u2019dan ba\u015flayarak \u00c7in, Asya, Afrika ve Latin Amerika\u2019ya do\u011fru yay\u0131lmak \u00fczere sistemin \u00e7evresindeki halklar\u0131n, uluslar\u0131n ve devletlerin uyan\u0131\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131na sahne olmu\u015ftu. Bu bak\u0131mdan, 20. y\u00fczy\u0131l, s\u00f6z konusu halklar\u0131n birinci ilkbahar\u0131yd\u0131. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren bu ilkbaharlar\u0131n habercisi olarak g\u00fcndeme gelen belli ba\u015fl\u0131 bir dizi olay\u0131 daha \u00f6nce s\u0131ralam\u0131\u015ft\u0131m: Rus devrimleri (1905-17); \u00c7in devrimleri (1911\u2019deki ve daha sonraki); Meksika devrimi (1910-1920) ve di\u011ferleri. \u00c7a\u011fda\u015f Asya ve Afrika (1955-80) i\u00e7in Bandung d\u00f6nemini de bu \u00e7er\u00e7eveye oturtuyorum. S\u00f6z konusu d\u00f6nem, evrensel tarihin bu m\u00fcthi\u015f u\u011fra\u011f\u0131n\u0131 hem ta\u00e7land\u0131rm\u0131\u015f hem de ayn\u0131 zamanda sonland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Emperyalist yay\u0131lman\u0131n egemenli\u011fi alt\u0131ndaki halklar\u0131n g\u00f6sterdikleri bu tepki, bir bak\u0131ma, ilkin Taiping Devrimi\u2019nin saptad\u0131\u011f\u0131 hedefin pe\u015fine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve bunun \u00fc\u00e7 k\u0131taya yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Lenin, emperyalizm analizinden iki sonu\u00e7 \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131: \u201cDevrim\u201d, art\u0131k \u201cBat\u0131\u201dn\u0131n g\u00fcndeminde de\u011fildir ve aksine, bu, art\u0131k \u201cDo\u011fu\u201dnun g\u00fcndemindedir. Ne ki, bu sonucu derhal \u00e7\u0131karmam\u0131\u015f, teredd\u00fct etmi\u015ftir.<\/figcaption><\/figure>\n

Bunun aksine, Paris Kom\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fcn, geli\u015fmi\u015f Bat\u0131\u2019da takip\u00e7ileri bulunmuyordu. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonal\u2019deki kom\u00fcnistler, cesur giri\u015fimlerine kar\u015f\u0131n, emperyalist tekellerin egemenlik kurdu\u011fu toplumla ba\u011fda\u015f\u0131k olan bloka kar\u015f\u0131, alternatif bir tarihsel blok in\u015fa etme noktas\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015flard\u0131r. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ger\u00e7ek dram\u0131, \u00e7evre \u00fclkelerin uyan\u0131\u015f\u0131ndaki eksiklikler de\u011fil, fakat ayn\u0131 uyan\u0131\u015f\u0131n merkez \u00fclkelerde ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f olmas\u0131d\u0131r. \u015eayet merkez \u00fclkelerin halklar\u0131 emperyalizm yanl\u0131s\u0131 uzla\u015f\u0131y\u0131 s\u0131rtlar\u0131ndan atabilselerdi, \u00e7evredeki uluslar\u0131n eksiklikleri ve bunu takip eden \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sapmalar\u0131 da muhtemelen bertaraf edilebilirdi.
\n20. y\u00fczy\u0131lda ger\u00e7ekle\u015fen halklar\u0131n ilkbahar\u0131, etkisini t\u00fcketmi\u015ftir. Bunlar bir sapmadan di\u011ferine savrulmu\u015f; sermayenin kar\u015f\u0131-taarruzuyla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, nihayetinde d\u00fcmeni sa\u011fa k\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Bu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f, 1990\u2019l\u0131 y\u0131llar boyunca, bir dizi muzaffer kar\u015f\u0131-devrim \u015fekline b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Nihayetinde, bu toplumlar\u0131n solu\u011fu kesilmi\u015fti ve kriz i\u00e7inde bulunuyorlard\u0131. Gelece\u011fi koruma alt\u0131na alacak \u015fekilde sola y\u00f6nelmeye ve merkez-sol form\u00fcllere uygun olarak dengede kalmaya y\u00f6nelik herhangi bir olas\u0131l\u0131k, \u00fc\u00e7 etkenin bir araya gelmesi sebebiyle tuzla buz olmu\u015ftu ki, bu etkenler \u015funlard\u0131: 1) Toplumsal sorunla ve jeopolitikayla ba\u011f\u0131 kalmayan demokrasi talepleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 zay\u0131f halk protestolar\u0131; 2) iktidardakilerin bilhassa bask\u0131c\u0131 tepkileri; ve 3) emperyalist Bat\u0131\u2019n\u0131n m\u00fcdahaleleri. Dolay\u0131s\u0131yla, 1989-91 y\u0131llar\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi ve Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerinde ya\u015fanan \u201cdevrimleri\u201d tan\u0131mlarken \u201chalklar\u0131n ilkbahar\u0131\u201d tabirine ba\u015fvurmak, tam anlam\u0131yla maskaral\u0131kt\u0131r. Kapitalist ger\u00e7ekliklere ili\u015fkin devasa yan\u0131lsamalara dayanan bu hareketler, olumlu denebilecek hi\u00e7bir sonu\u00e7 vermemi\u015ftir. S\u00f6z konusu halklar, kendi ilkbaharlar\u0131n\u0131 h\u00e2l\u00e2 deneyimlememi\u015flerdir; fakat gelecekte belki bunu yapabilirler.
\nB\u00fct\u00fcn bir 20. y\u00fczy\u0131l boyunca ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek, kapitalizmin sonbahar\u0131 ile halklar\u0131n ilkbahar\u0131 (ki bu, \u00e7evre halklar\u0131n\u0131n ilkbahar\u0131na indirgenmi\u015fti) birbirinden ayr\u0131 kalmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu sebepledir ki, kapitalizmin sonbahar\u0131, evrimin ba\u015fl\u0131ca itici unsurunu meydana getirmi\u015ftir. Bunu, sermayenin kendi egemenli\u011fini devam ettirme ihtiyac\u0131na tek mant\u0131kl\u0131 yan\u0131t olarak, gitgide barbarla\u015fan hatlarda ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. \u0130lk olarak, emperyalist barbarl\u0131k bi\u00e7imini alm\u0131\u015ft\u0131r ki, bu, ABD ve onun ast\u0131 konumundaki Avrupal\u0131 m\u00fcttefiklerine (NATO) mensup silahl\u0131 kuvvetlerin gezegen \u00f6l\u00e7e\u011finde askeri denetim kurmaya y\u00f6nelik eylemleri taraf\u0131ndan peki\u015ftirilmi\u015ftir. Bu eylemler, \u00f6zel olarak \u00dc\u00e7l\u00fc\u2019n\u00fcn [Triad<\/em>] (yani ABD, Avrupa ve Japonya\u2019n\u0131n) kolektif emperyalizmine ba\u011fl\u0131 tekellerin \u00e7\u0131kar\u0131na hizmet etmektedir. Fakat ayn\u0131 zamanda, buna yan\u0131t olarak, kurbanlar\u0131n -yani G\u00fcney halklar\u0131n\u0131n- tepkilerinin nostaljik ve gerici yan\u0131lsamalara d\u00f6nerek nas\u0131l barbarl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fcklerini de g\u00f6rm\u00fc\u015f bulunuyoruz.<\/p>\n

\"\"
Taiping Devrimi, (\u00c7inli kom\u00fcnistlerin ileriki tarihlerde kullanacaklar\u0131 ifadeye at\u0131fla) \u201canti-feodal, anti-emperyalist halk devrimi\u201dnin atas\u0131yd\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn bask\u0131n ger\u00e7ekli\u011fi olan bu risk, kapitalizmin sonbahar\u0131n\u0131 halklar\u0131n -yani hem \u00e7evre hem de merkez \u00fclkelerdeki b\u00fct\u00fcn halklar\u0131n- ilkbahar\u0131yla birle\u015ftirme y\u00f6n\u00fcnde ilerleme sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e ge\u00e7erlili\u011fini koruyacakt\u0131r. Bu t\u00fcr ilerlemeler, hen\u00fcz evrenselci, sosyalist perspektife do\u011fru a\u00e7\u0131l\u0131m yapacak kadar belirleyici olduklar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamam\u0131\u015flard\u0131r. Peki ya 21. y\u00fczy\u0131l, G\u00fcney halklar\u0131n\u0131n kurtulu\u015f \u00e7abalar\u0131 ile Kuzey halklar\u0131n\u0131n emperyalizm yanl\u0131s\u0131 uzla\u015f\u0131s\u0131n\u0131n s\u00fcrmesiyle beraber, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n bir tekrar\u0131 m\u0131 olacakt\u0131r (Amin, 2012)?<\/p>\n

\"\"
Mao, d\u00fcnya sisteminin \u00e7evresindeki toplumlar\u0131n sahip olduklar\u0131 ko\u015fullar i\u00e7inde y\u00fcr\u00fct\u00fclecek anti-emperyalist ve \u201canti-feodal\u201d devrime dayanan sosyalizme uzun s\u00fcreli ge\u00e7i\u015fin stratejisini ve hedeflerini form\u00fcle etmi\u015fti.<\/figcaption><\/figure>\n

Paris\u2019teki Kom\u00fcnarlar Duvar\u0131\u2019ndan Nanjing\u2019deki Taiping M\u00fczesi\u2019ne
\n<\/em><\/strong>Gen\u00e7lik g\u00fcnlerimde her y\u0131l Kom\u00fcnist Parti\u2019nin Kom\u00fcnarlar Duvar\u0131 \u00f6n\u00fcnde d\u00fczenledi\u011fi g\u00f6sterilere kat\u0131l\u0131rd\u0131m. Bu, beni hep \u00e7ok duyguland\u0131r\u0131rd\u0131. Ve 28 May\u0131s 2011\u2019de, ayn\u0131 duygularla bir kez daha ayn\u0131 duvar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131ndayd\u0131m. Paris Kom\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fcn, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylemde ilk kez insan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha geli\u015fkin bir a\u015famas\u0131n\u0131 in\u015fa etmek ad\u0131na kapitalizmi geride b\u0131rakma ihtiyac\u0131n\u0131 d\u0131\u015fa vurdu\u011funa inan\u0131yordum. Bu inan\u00e7 hi\u00e7 zay\u0131flamad\u0131.
\nNanjing\u2019deki Taiping M\u00fczesi\u2019ne yapt\u0131\u011f\u0131m ziyaret beni hem ayn\u0131 yo\u011funlukta duyguland\u0131rd\u0131 hem de d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi geli\u015ftirdi. Maoizmin atalar\u0131 olan bu insanlar\u0131n da ayn\u0131 do\u011frultuda d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini ve eyleme ge\u00e7tiklerini fark ettim.
\nYap\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey, kapitalizm taraf\u0131ndan in\u015fa edilen ve do\u011fas\u0131 gere\u011fi emperyalist nitelikte olan bu kutupla\u015fm\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n iki k\u0131y\u0131s\u0131 aras\u0131na bir k\u00f6pr\u00fc kurmakt\u0131r. Bu ise, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n acil gereksinimi olan Be\u015finci Enternasyonal\u2019in g\u00f6revidir.<\/p>\n

KAYNAKLAR
\n<\/strong>– Amin, S. 2009. Ending the Crisis of Capitalism or Ending Capitalism?<\/em> Oxford: Pambazuka.
\n– Amin, S. 2011. The Law of Worldwide Value.<\/em> New York: Monthly Review Press. [T\u00fcrk\u00e7esi: S. Amin (2018). K\u00fcreselle\u015fmi\u015f De\u011fer Yasas\u0131 <\/em>(\u00c7ev. F. Ba\u015fkaya). \u0130stanbul: Yordam.]
\n– Amin, S. 2012. L\u2019Implosion du capitalisme contemporain<\/em>. Paris: Delga.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0Samir Amin \/ \u00c7eviri: Onurcan \u00dclker Paris Kom\u00fcn\u00fc ve Taiping Devrimi, kapitalizmin tarihte olsa olsa bir parantez oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Kald\u0131 ki bu, k\u0131sa bir parantezdir. Kapitalizm, yaln\u0131zca, insan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha geli\u015fkin bir a\u015famas\u0131n\u0131 in\u015fa etmek i\u00e7in kendisini geride b\u0131rakmay\u0131\/la\u011fvetmeyi gerektiren ko\u015fullar\u0131 -k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde- yaratarak onurlu bir i\u015flev g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla, Paris Kom\u00fcn\u00fc ve Taiping […]<\/p>\n","protected":false},"author":138,"featured_media":47861,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[4385,3987,7205],"class_list":["post-47854","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-cin-devrimi","tag-samir-amin","tag-taiping-devrimi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47854","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/138"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47854"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47854\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47861"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47854"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47854"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47854"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}