{"id":47883,"date":"2020-12-30T23:00:21","date_gmt":"2020-12-30T20:00:21","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=47883"},"modified":"2020-12-30T22:18:41","modified_gmt":"2020-12-30T19:18:41","slug":"bir-varmis-bir-yokmus-freudun-makara-oyunundan-hazza-aciya-ve-kayba-dair","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2020\/12\/30\/bir-varmis-bir-yokmus-freudun-makara-oyunundan-hazza-aciya-ve-kayba-dair","title":{"rendered":"Bir Varm\u0131\u015f Bir Yokmu\u015f: Freud\u2019un Makara Oyunundan Hazza, Ac\u0131ya Ve Kayba Dair"},"content":{"rendered":"<p>Kas\u0131m 2020\u2019de psikanalist Talat Parman taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nm\u0131\u015f iki farkl\u0131 kitap hem raflarda hem de imgelemimizde kendilerine yer a\u00e7t\u0131. Biri, <em>Freud\u2019un Makara Oyunu: \u201cHaz \u0130lkesinin \u00d6tesinde\u201d<\/em> <em>Metninin \u00c7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131<\/em>; di\u011feri ise <em>Ergenli\u011fin Tutkusu<\/em>. \u0130kinciyi halen okuyorum. Okurken s\u0131k s\u0131k ufuk a\u00e7\u0131c\u0131 metinlerle ha\u015f\u0131r ne\u015fir oldu\u011fumun hazz\u0131na var\u0131yorum. Ancak bu yaz\u0131da bahsedece\u011fim kitap, ilki: <em>Freud\u2019un Makara Oyunu: \u201cHaz \u0130lkesinin \u00d6tesinde\u201d<\/em> <em>Metninin \u00c7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131.<br \/>\n<\/em>Makara oyunuyla ilk kez, oyunca\u011f\u0131n\u0131 ye\u011fenlerime ald\u0131\u011f\u0131m zaman tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131 san\u0131yorum. Onlar i\u00e7in keyifli olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm bu oyunun benim i\u00e7in belki \u00e7ok daha keyifli oldu\u011funu fark etmem uzun s\u00fcrmedi. Mesele, att\u0131\u011f\u0131m makaran\u0131n geri gelmesi; onu geri getirebilmem. \u0130lgin\u00e7 bir haz veriyor atmak ve geri getirmek. Geri getiremeyince oyun bitiyor zaten; bazen ip karman \u00e7orman oluyor, her \u015fey birbirine dolan\u0131yor ve geri gelmiyor. Oyunu oynamak ne kadar haz veriyorsa, oynayamamak yani ipin geri gelmemesi de insan\u0131 o kadar \u00fcz\u00fcyor, k\u0131zd\u0131r\u0131yor, ve ba\u015fka bir\u00e7ok duyguyu uyand\u0131rabiliyor. Nas\u0131l oluyor da bir oyun insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131ndaki baz\u0131 malzemeleri bunca canland\u0131rabiliyor?<br \/>\nFreud, 1915 y\u0131l\u0131nda birka\u00e7 haftal\u0131\u011f\u0131na k\u0131z\u0131n\u0131n evine bir ziyaret yapar. Burada, kitaptan \u00f6\u011frendi\u011fimiz \u00fczere b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde psikanalist olacak torunu Ernst\u2019i yak\u0131ndan g\u00f6zlemleme f\u0131rsat\u0131 bulur. Ernst\u2019in oynad\u0131\u011f\u0131 bir oyun, Freud\u2019un 1920 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u201cHaz \u0130lkesinin \u00d6tesinde\u201d metnininin sat\u0131rlar\u0131nda kendisine yer bulacak kadar ilgin\u00e7tir. Freud, bu oyundan bahsederken \u201c<em>bazen rahats\u0131z edici de olabilen<\/em>\u201d diye belirtmi\u015ftir, birazdan bu oyunun insan\u0131n ruhsall\u0131\u011f\u0131nda nas\u0131l yank\u0131lanabilece\u011fine dair tart\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131k\u00e7a, Freud\u2019un bu ifadesi kendisine bir ba\u011flam ve anlam bulur. Freud i\u00e7in <em>bazen rahats\u0131z edici de olabilen <\/em>bu oyun, torununun elindeki iple sar\u0131l\u0131 bir makaray\u0131 uza\u011fa atmas\u0131 ve \u201co-o-o-o (annesinin tahminiyle fort)\u201d demesi ve daha sonra ipi geri \u00e7ekip \u201cda\u201d diye heyecanla ba\u011f\u0131rmas\u0131ndan olu\u015fur. Fort\u2019un Almanca bir zarf oldu\u011funu ve \u201cgitti\u201d demek oldu\u011funu \u00f6\u011freniriz. O halde \u201cda\u201d da \u201cgeldi\u201d anlam\u0131na geliyor. Nesnenin gitmesi ama geri gelmesi, \u00e7ocu\u011fa b\u00fcy\u00fck bir haz verir.<br \/>\nKlinik psikoloji e\u011fitimimde bir hocamdan duydu\u011fum ve asla unutmad\u0131\u011f\u0131m \u015fu s\u00f6z\u00fc an\u0131ms\u0131yorum (Unutmak ve hat\u0131rlamak da bir makara oyunu de\u011fil midir ayr\u0131ca?): \u201cDan\u0131\u015fana iyi gelen \u015feylerden biri, gitmeniz ve geri gelmenizdir.\u201d Asl\u0131nda psikoterapi s\u00fcrecine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bunu s\u00fcrekli oynanan bir makara oyunu gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmek de m\u00fcmk\u00fcn. Seans geliyor, seans gidiyor. Sonra yine seans geliyor ve sonra yine gidiyor. Dan\u0131\u015fan seansa geliyor, dan\u0131\u015fan seanstan gidiyor. Dan\u0131\u015fan\u0131n d\u00fcnyas\u0131na terapist bir geliyor bir gidiyor.<br \/>\nBu oyunda insan\u0131n ruhsall\u0131\u011f\u0131na haz veren \u015feylerden biri gidenin \/ yok olan\u0131n gelmesi \/ tekrar var olmas\u0131 olabilir. Ce-eee oyunu gibi. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar ce-eee oyununa \u00e7ok g\u00fcler. Bunun psikolojideki bir a\u00e7\u0131klamas\u0131, nesne s\u00fcreklili\u011fidir. Yakla\u015f\u0131k 8 ile 12 ay civar\u0131nda kazan\u0131labilen bir beceri olarak Piaget taraf\u0131ndan ortaya at\u0131lan nesne s\u00fcreklili\u011fi, bebe\u011fin nesnenin o g\u00f6rmedi\u011fi zamanlarda da var olmaya devam etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnebilmesidir. Bu sebeple, bu beceriyi hen\u00fcz geli\u015ftirmemi\u015f olduklar\u0131nda ce-eee oyunu inan\u0131lmaz keyifli ve \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc saklan\u0131p ortadan kaybolan nesne birdenbire geri gelmektedir. Masallar\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 o \u201cb\u00fcy\u00fcl\u00fc\u201d s\u00f6z gibi: \u201cBir varm\u0131\u015f, bir yokmu\u015f\u201d.<br \/>\nMakara oyununun haz verebilme niteli\u011fiyle ilgili bir ba\u015fka \u00f6ge, \u201critim\u201d olabilir. Ritim, insan\u0131n hen\u00fcz yaln\u0131zca anne karn\u0131nda var olu\u015funu s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc zamanlardan itibaren deneyimledi\u011fi bir d\u00fczendir. Annenin kalp at\u0131\u015flar\u0131 belirli bir ritimdedir ve fetus bu ritmin i\u00e7inde geli\u015fir, bu ritimle uyumlan\u0131r. Var olu\u015funun \u00e7ok erken zamanlar\u0131ndan beri ritmi tecr\u00fcbe eden insan\u0131n yine ritimle teskin oldu\u011funu g\u00f6rmek pek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 say\u0131lmaz. D\u0131\u015f d\u00fcnyadaki tehlikelerden uzak ve anneyle bir oldu\u011fu zamanlar\u0131n g\u00fcven dolu hissini i\u00e7 d\u00fcnyada yeniden canland\u0131ran ritim, bu ba\u011flamda nas\u0131l haz vermesin ki? Psikoterapi s\u00fcrecine do\u011fru tekrar e\u011filirsek ritmi orada da g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Her hafta, ayn\u0131 g\u00fcn(ler) ve ayn\u0131 saat(ler)de yap\u0131lan seanslarla bir ritim olu\u015fturulur ve dan\u0131\u015fan\u0131n bu ritme uyum sa\u011flamas\u0131 beklenir. Olu\u015fturulan bu ritmik d\u00fczenin i\u00e7inde hem dan\u0131\u015fan hem de terapist g\u00fcvenle kapsand\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissederek \u00e7al\u0131\u015fabilir. Baz\u0131 dan\u0131\u015fanlar i\u00e7in bu ritme uyum sa\u011flamak, ayak uydurmak zordur. Ritmin d\u00fczenini bozabilecek eylemlerle gelebilirler. Ancak bu, belki ba\u015fka bir yaz\u0131n\u0131n konusu olabilir.<br \/>\nTalat Parman\u2019\u0131n kitab\u0131ndan \u00f6\u011freniriz ki, Freud\u2019un \u201cHaz \u0130lkesinin \u00d6tesinde\u201d metnini tamamlad\u0131\u011f\u0131 tarih, makara oyununu g\u00f6zlemledi\u011fi torununun annesi yani k\u0131z\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131na tekab\u00fcl etmektedir. Ne \u00fcz\u00fcc\u00fcd\u00fcr ki, makara geri gelmedi\u011finde oyunun bitti\u011fi gibi, k\u00fc\u00e7\u00fck Ernst\u2019in oyunu bitmi\u015ftir. \u201c<em>Bazen rahats\u0131z edici de olabilen\u201d <\/em>bu oyun, Freud\u2019a kay\u0131plar\u0131n\u0131 an\u0131msatt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mi b\u00f6yledir? Ayn\u0131 y\u0131l pek \u00e7ok \u00f6l\u00fcm ve kay\u0131p ile cebelle\u015fen Freud, tam da kendisinden beklenilebilece\u011fi gibi, yazarak m\u0131 bu ac\u0131lar\u0131n \u00fcstesinden gelmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r? Yazmak da Freud\u2019un makara oyunudur. Babas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan adeta manik denebilecek bir d\u00f6neme girip teorisini ne denli geli\u015ftirdi\u011fini, \u00f6l\u00fcmden sonraki ilk y\u0131l i\u00e7erisinde Oedipus Kompleksi ve D\u00fc\u015flerin Yorumu\u2019nu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. \u00d6l\u00fcm, Freud i\u00e7in dayan\u0131lmaz bir ac\u0131d\u0131r ve 1920\u2019de k\u0131z\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ac\u0131s\u0131yla \u00e7ok daha \u00f6nceden ke\u015ffetti\u011fi makara oyununu yani yazmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Yok olandan, kaybolandan, art\u0131k var olmayandan gelen itici g\u00fc\u00e7le yazmak, ortadan kaybolan makaran\u0131n ipini geri \u00e7ekip \u201cda\u201d demektir: i\u015fte burada!<\/p>\n<p><strong> <span class=\"fontstyle0\">Freud\u2019un Makara Oyunu: \u201cHaz \u0130lkesinin \u00d6tesinde\u201d, Talat Parman, Yap\u0131 Kredi Yay\u0131nlar\u0131, 2020<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kas\u0131m 2020\u2019de psikanalist Talat Parman taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nm\u0131\u015f iki farkl\u0131 kitap hem raflarda hem de imgelemimizde kendilerine yer a\u00e7t\u0131. Biri, Freud\u2019un Makara Oyunu: \u201cHaz \u0130lkesinin \u00d6tesinde\u201d Metninin \u00c7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131; di\u011feri ise Ergenli\u011fin Tutkusu. \u0130kinciyi halen okuyorum. Okurken s\u0131k s\u0131k ufuk a\u00e7\u0131c\u0131 metinlerle ha\u015f\u0131r ne\u015fir oldu\u011fumun hazz\u0131na var\u0131yorum. Ancak bu yaz\u0131da bahsedece\u011fim kitap, ilki: Freud\u2019un Makara Oyunu: [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":877,"featured_media":47884,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[7179,38,513,510,511],"tags":[7213,7212,7214],"class_list":["post-47883","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-201-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-freudun-makara-oyunu-haz-ilkesinin-otesinde","tag-talat-parman","tag-yapi-kredi-yayinlari"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47883","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/877"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47883"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47883\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47884"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47883"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}