{"id":47900,"date":"2020-12-30T23:00:35","date_gmt":"2020-12-30T20:00:35","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=47900"},"modified":"2020-12-30T22:56:27","modified_gmt":"2020-12-30T19:56:27","slug":"salgin-ve-sonrasi-philip-rothun-nemesisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2020\/12\/30\/salgin-ve-sonrasi-philip-rothun-nemesisi","title":{"rendered":"Salg\u0131n ve sonras\u0131: Philip Roth\u2019un Nemesis\u2019i"},"content":{"rendered":"

Tam bir karantina gibi ge\u00e7meyen fa kat karantina de\u011filmi\u015f gibi de ge\u00e7iremedi\u011fimiz tuhaf bir y\u0131l\u0131 geride b\u0131rakt\u0131k. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n yeni bir ortak sorun kar\u015f\u0131s\u0131nda en \u00e7ok bilgiyi en k\u0131sa s\u00fcrede \u00fcretti\u011fi s\u00fcre\u00e7lerden birini ya\u015f\u0131yoruz. Gazete okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 dahi s\u0131n\u0131rl\u0131 olanlar uluslararas\u0131 t\u0131p ve biyoloji dergilerinden makale \u00e7evirip \u00f6zetleyebilir hale geldi. B\u00f6yle giderse bilim okuryazarl\u0131\u011f\u0131yla ilgili karamsarl\u0131\u011f\u0131m\u0131n yersiz oldu\u011funa h\u00fckmetmek zorunda kalaca\u011f\u0131m i\u00e7in umutlan\u0131yor ve seviniyorum. Sonra da s\u00f6z\u00fc kitaplara, \u00f6nermek istedi\u011fim bir romana getirmek istiyorum.<\/span>
\nCorona ve Covid bizim i\u00e7in yeni fenomenler olsa da salg\u0131n insanl\u0131k i\u00e7in yeni bir konu de\u011fil. Kitaplar evreninde de genetikten sosyal tarihe kadar hemen her disiplinin ilgisini \u00e7ekmi\u015f oldu\u011fu gibi sanat ve \u00f6zellikle edebiyat ona kar\u015f\u0131 kay\u0131ts\u0131z kalamam\u0131\u015f. Do\u011fas\u0131 ve tan\u0131m\u0131 gere\u011fi salg\u0131na her seferinde haz\u0131rl\u0131ks\u0131z yakalanan toplumlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir \u00e7e\u015fit k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131yamet oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f. Ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fan b\u00fct\u00fcn anlat\u0131lar \u00f6yle ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya \u00f6yle hissedildi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/span>
\nSosyal hayat\u0131m\u0131z\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnlerde d\u00f6rt duvar aras\u0131nda kendimizi nas\u0131l oyalayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131n hesaplar\u0131n\u0131 yaparken kar\u015f\u0131m\u0131za salg\u0131n temal\u0131 film, sonra dizi ve kitap \u00f6nerileri \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. \u00d6nerilerin kar\u015f\u0131l\u0131k buldu\u011funu ve en \u00e7ok takip edilenler listelerinde \u00fcst s\u0131ralara t\u0131rmand\u0131klar\u0131n\u0131 da g\u00f6rd\u00fck. Camus\u2019n\u00fcn, Saramago\u2019nun, Defoe\u2019nun, Jack London\u2019\u0131n her zaman okunan me\u015fhur anlat\u0131lar\u0131 ve ard\u0131ndan daha az pop\u00fcler olan di\u011ferleri daha da geni\u015f bir okur kitlesine ula\u015ft\u0131. Kurgu d\u0131\u015f\u0131nda ise Nikforuk\u2019un kitab\u0131 san\u0131r\u0131m h\u00e2l\u00e2 ba\u015f\u0131 \u00e7ekiyor. Corona\/Covid edebiyat\u0131, sinemas\u0131, sanat\u0131 hen\u00fcz ortal\u0131kta g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor fakat er ya da ge\u00e7 g\u00f6r\u00fcnecektir. Corona ve Covid\u2019e dair edebiyat d\u0131\u015f\u0131nda, genellikle deneme ve makalelerden olu\u015fan \u00e7ok say\u0131da derleme kitap yay\u0131mland\u0131. Takip edebildi\u011fimiz kadar\u0131yla \u00e7o\u011funu Kitap\u00e7\u0131l sayfalar\u0131nda duyurmaya gayret ettik. Okuyarak, izleyerek, dinleyerek anlamak ne kadar m\u00fcmk\u00fcn, bilmiyorum. Ba\u015fa geldi\u011finde anla\u015f\u0131lanla naklen \u00f6\u011frenilen aras\u0131nda kapanmayan bir a\u00e7\u0131 mutlaka olacakt\u0131r.<\/span>
\nBulunan a\u015f\u0131larla, geli\u015ftirilen ila\u00e7larla ilgili her g\u00fcn yeni bir haber almaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6re gelece\u011fe dair iyimser ve umutlu olmak i\u00e7in de yeterince neden birikmeye ba\u015flad\u0131 elimizde. Peki ya sonras\u0131? Salg\u0131n\u0131n sona erdi\u011fi s\u00f6ylendi\u011finde, mevcut olan\u0131 kaybetmemek, korumak kayg\u0131lar\u0131 ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda elimizde kalanlarla yetinebilecek miyiz? \u015eimdilik \u201caman sa\u011fl\u0131k olsun da gerisi kolay\u201d diyerek ge\u00e7i\u015ftirdi\u011fimiz salg\u0131n an\u0131lar\u0131m\u0131zla, hastal\u0131k miras\u0131 duygular\u0131m\u0131zla ba\u015fa \u00e7\u0131kabilecek miyiz ger\u00e7ekten? Galiba o g\u00fcnleri yaln\u0131zca ayd\u0131nl\u0131k ve g\u00fcne\u015fli sabahlar olarak hayal ediyoruz.<\/span>
\nHalbuki bir trajedinin atlat\u0131lmas\u0131 \u00e7o\u011fu zaman somut olay\u0131n sona ermesiyle m\u00fcmk\u00fcn olmuyor. Hayat\u0131m\u0131z\u0131n en k\u00f6t\u00fc g\u00fcnleri sand\u0131klar\u0131m\u0131z h\u00e2l\u00e2 dokunduk\u00e7a s\u0131zlayan yaralard\u0131r bizim i\u00e7in. Salg\u0131nda kaybettiklerimiz yaln\u0131zca tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z sevdi\u011fimiz insan hayatlar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmayacak. Beden sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 yerinde kalsa da i\u015fini, e\u015fini, dostlar\u0131n\u0131, inan\u00e7lar\u0131n\u0131, prensiplerini, erdemlerini kaybedenler olacak. Kaybetmedi\u011fimiz baz\u0131 \u015feylerin de anlam\u0131, de\u011feri de\u011fi\u015fecek.<\/span>
\nElbette hayatta yaln\u0131zca kay\u0131plar\u0131 biriktirerek ilerlemiyoruz. Bizzat kaybettiklerimize, tan\u0131k oldu\u011fumuz kay\u0131plara dair \u00f6\u011frendiklerimizle de hayat\u0131m\u0131z\u0131n kalan k\u0131sm\u0131na daha derin anlamlar katabiliriz. Tecr\u00fcbelerimiz insanla, hayvanla, do\u011fayla, toplumla, \u015fehirle, k\u0131sacas\u0131
\nbir b\u00fct\u00fcn olarak hayat\u0131n kendisiyle ili\u015fkimizi g\u00f6zden ge\u00e7irmemize, yolun kalan\u0131n\u0131 daha salim ve daha az k\u0131r\u0131p d\u00f6kerek tamamlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/span>
\nBu noktada salg\u0131n kitaplar\u0131yla ilgili \u00f6neri listelerine birini daha eklemek istiyorum: Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fck yazarlar\u0131ndan say\u0131lan Philip Roth\u2019un \u00f6lmeden \u00f6nce yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 son roman\u0131 Nemesis<\/span>. Nemesis\u2019<\/span>e bir salg\u0131n roman\u0131 demek kolay de\u011fil. Belgesel a\u00e7\u0131dan
\nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ger\u00e7ek\u00e7ilik ta\u015f\u0131yor olmas\u0131na ra\u011fmen amac\u0131 yaln\u0131zca salg\u0131n\u0131 anlatmak de\u011fil. 1944 yaz\u0131nda, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n en \u015fiddetli g\u00fcnlerinde, Newark \u015fehrinde bir polio(\u00e7ocuk felci) salg\u0131n\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131 ve Yahudilerin yo\u011fun olarak bulundu\u011fu bir mahalleye do\u011fru geli\u015fmesiyle kurulan atmosferde bireysel hayatlar\u0131n bu trajediden nas\u0131l etkilenebildi\u011fini, trajedinin kurbanlar\u0131n\u0131n da yaln\u0131zca hayat\u0131n\u0131 ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybedenlerden ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ama ki\u015filerin kaderleriyle bamba\u015fka bi\u00e7imlerde ba\u015fa \u00e7\u0131kma yollar\u0131 bulabildiklerini g\u00f6steren k\u0131sa bir roman.\u00a0<\/span>
\nBucky g\u00f6revi salg\u0131n d\u00f6neminde \u00e7ocuklar\u0131n oyunlar\u0131na g\u00f6zc\u00fcl\u00fck etmek, kontroll\u00fc ve e\u011flenceli vakit ge\u00e7irmelerini sa\u011flayarak onlar\u0131 salg\u0131nda korumak olan 23 ya\u015f\u0131nda mesle\u011finde ba\u015far\u0131l\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n g\u00f6z\u00fcndeyse kahraman bir beden e\u011fitimi \u00f6\u011fretmenidir. Olaylar\u0131n geli\u015fimi onun \u00e7evresinde hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131ndan, kendini sorumlu hissetmesine neden olur ve b\u00fct\u00fcn hayat\u0131 de\u011fi\u015fir. 1971\u2019de, yani olaylar\u0131n ge\u00e7ti\u011fi yazdan 37 y\u0131l sonra Polio kurban\u0131 \u00f6\u011frencilerinden biri sokakta onu tan\u0131r ve d\u00fczenli olarak bulu\u015fup sohbet etmeye ba\u015flarlar. Ge\u00e7mi\u015fi masaya yat\u0131r\u0131rlar, tarihle, kaderle, tanr\u0131yla hesapla\u015f\u0131rlar ama ge\u00e7mi\u015fte kalm\u0131\u015f bu trajedinin b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izleri ve hayata dair kalan her \u015feyi neredeyse tamamen farkl\u0131 de\u011ferlendirmektedirler.<\/span>
\nYazar olaylar\u0131 ve bu tart\u0131\u015fmalar\u0131 \u00e7ocu\u011fun a\u011fz\u0131ndan aktard\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in taraf tutar gibidir. Son roman\u0131nda bize, sanki hayat\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 trajedilere kar\u015f\u0131 al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc fakat dirayetli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 \u00f6nermektedir. Ac\u0131y\u0131, hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da k\u00fc\u00e7\u00fcmsemeden, hafife almadan yapar bunu. Gururumuzu k\u0131rmadan ele\u015ftirir kibrimizi. <\/span>Nemesis<\/span>, yeni y\u0131lda Corona vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn hakk\u0131ndan gelebilece\u011fimizi umarak, salg\u0131n sonras\u0131nda kendimize ve ba\u015fkalar\u0131na nas\u0131l yakla\u015fabilece\u011fimize, yola nas\u0131l devam edebilece\u011fimize kafa yormak i\u00e7in bence iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tam bir karantina gibi ge\u00e7meyen fa kat karantina de\u011filmi\u015f gibi de ge\u00e7iremedi\u011fimiz tuhaf bir y\u0131l\u0131 geride b\u0131rakt\u0131k. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n yeni bir ortak sorun kar\u015f\u0131s\u0131nda en \u00e7ok bilgiyi en k\u0131sa s\u00fcrede \u00fcretti\u011fi s\u00fcre\u00e7lerden birini ya\u015f\u0131yoruz. Gazete okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 dahi s\u0131n\u0131rl\u0131 olanlar uluslararas\u0131 t\u0131p ve biyoloji dergilerinden makale \u00e7evirip \u00f6zetleyebilir hale geldi. B\u00f6yle giderse bilim okuryazarl\u0131\u011f\u0131yla ilgili karamsarl\u0131\u011f\u0131m\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":74,"featured_media":47901,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[7179,38,513,515,510],"tags":[7233,5991,7232],"class_list":["post-47900","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-201-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-nautilus","category-surekli-bolumler","tag-nemesis","tag-ozer-or","tag-philip-roth"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t