{"id":47924,"date":"2021-01-02T01:58:19","date_gmt":"2021-01-01T22:58:19","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=47924"},"modified":"2021-01-02T02:00:39","modified_gmt":"2021-01-01T23:00:39","slug":"insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi","title":{"rendered":"\u0130nsan evriminde 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n dokuz en \u00f6nemli ke\u015ffi"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ella Beaudoin &#8211; Briana Pobiner<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00c7ev. Nal\u00e2n Mahsereci<\/strong><\/p>\n<p><em>2020\u2026 ne y\u0131l oldu ama! Pandeminin d\u00fcnyada de\u011fi\u015ftirdi\u011fi pek \u00e7ok \u015fey aras\u0131nda paleoantropologlar, arkeologlar ve saha temelli \u00e7al\u0131\u015fan di\u011fer ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imleri de vard\u0131. Bu y\u0131l insan\u0131n k\u00f6keni ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda kullan\u0131lan farkl\u0131 kan\u0131t hatlar\u0131n\u0131 vurgulamak istedik; \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z dokuz ke\u015ffi, d\u00f6rt geni\u015f kan\u0131t hatt\u0131 kategorisi i\u00e7inde d\u00fczenledik. Bir\u00e7ok bilimsel makale \u00fcretim a\u015famas\u0131nda oldu\u011fundan, 2020 y\u0131l\u0131nda heyecan verici bir\u00e7ok ke\u015fif ortaya \u00e7\u0131kmaya devam etti!<\/em><\/p>\n<p><strong><em>1) Fosil ayak izleri, modern insanlar\u0131n d\u00fcnya \u00fczerinde nereye ve nas\u0131l seyahat etti\u011fini anlat\u0131yor<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Bizler bu y\u0131l fazla hareket edemiyorken; fosil insan ayak izleri \u00fczerine 2020\u2019de bas\u0131lan \u00fc\u00e7 ayr\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, eski insanlar\u0131n gruplar halinde birlikte nas\u0131l hareket etti\u011fini ve yolculuk yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. G\u00f6vde fosillerinin aksine, ayak izleri (ve di\u011fer \u201ciz fosilleri\u201d) zamanda tam\u0131 tam\u0131na bir an\u0131n veya en az\u0131ndan \u00e7ok k\u0131sa bir zaman aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fip\u015fak foto\u011fraf\u0131n\u0131 sunar. Aral\u0131k ay\u0131nda, insan fosil ayak izlerinin en uzun kal\u0131nt\u0131s\u0131, Matthew R. Bennett ve meslekta\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan duyuruldu. 11.500-13.000 \u00f6ncesine dayanan, 1,3 km (0,8 mil) uzunlu\u011fundaki (kabaca 14 futbol sahas\u0131 uzunlu\u011fu kadar) kal\u0131nt\u0131, 2-3 ya\u015flar\u0131nda, yeni y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flam\u0131\u015f bir \u00e7ocu\u011fu tutan bir kad\u0131n (ya da gen\u00e7 bir erkek) taraf\u0131ndan engebeli ve tehlikeli bir manzarada yolculuk ederken b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015flar. Bunu nas\u0131l biliyoruz? Yeti\u015fkinin ayak izleri s\u0131kl\u0131kla durakl\u0131yor ve bir \u00e7ocu\u011fun ayak izleriyle birle\u015fiyor. Ayak izleri kesin ve d\u00fcz bir \u00e7izgide ve olduk\u00e7a h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ilerliyor; ama\u00e7lanan bir nihai hedefi i\u015faret ediyorlar; sonra bu kez \u00e7ocuk olmaks\u0131z\u0131n ters istikamette d\u00f6n\u00fcyorlar.<\/p>\n<p>Peki Pleistosen insanlar\u0131 her zaman yaln\u0131z m\u0131 seyahat ediyordu? Hi\u00e7bir \u015fekilde! 2020\u2019nin bir ba\u015fka duyurusu, May\u0131s ay\u0131nda, Chatham \u00dcniversitesi\u2019nden Kevin Tala ve aralar\u0131nda Briana Pobiner\u2019in de bulundu\u011fu meslekta\u015flar\u0131ndan geldi: Afrikada\u2019daki en b\u00fcy\u00fck fosil ayak izi toplulu\u011funu analiz etmi\u015flerdi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczden 19.000-6000 y\u0131l \u00f6ncesi aras\u0131nda, bir grup modern insan, Tanzanya\u2019daki Oldoinyo L\u2019engai Yanarda\u011f\u0131\u2019n\u0131n g\u00f6lgesinde bir \u00e7amur ak\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7ti. 17 ki\u015fiden bug\u00fcne kalan 408 ayak izi, sadece ayak izlerini b\u0131rakanlar\u0131n boylar\u0131n\u0131n ve a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131na yard\u0131m etmedi; ayn\u0131 zamanda, \u00fczerlerinde \u00e7al\u0131\u015fma yapan ekibin, modern insan ayaklar\u0131ndan olu\u015fan geni\u015f bir veri k\u00fcmesine dayanarak, y\u00fcr\u00fcyen grubun olas\u0131l\u0131kla 14 kad\u0131n ve 2 erkek bireyden olu\u015ftu\u011funu saptamas\u0131n\u0131 da sa\u011flad\u0131. Bunun, Tanzanya\u2019daki Hadza gibi modern toplay\u0131c\u0131 gruplardan gelen etnografik verilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla, ayak izlerinin b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla bir yiyecek toplama topla\u015fmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, yeti\u015fkin kad\u0131nlarla onlar\u0131 tesad\u00fcfen ziyaret eden ya da e\u015flik eden birka\u00e7 yeti\u015fkin erkek taraf\u0131ndan b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131ld\u0131. Son olarak, bu ayak izleri basit\u00e7e \u015funu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131: \u0130nsanlar, o zamanlar orada olduklar\u0131n\u0131 bilmedi\u011fimiz bir yerdeydiler; t\u0131pk\u0131 Max Planck Enstit\u00fcs\u00fc \u0130nsan\u0131n Tarihi Bilimi B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Michael Petraglia ve meslekta\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Suudi Arabistan\u2019\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6llerindeki antik bir g\u00f6l kal\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczeyinde bulunan, 120.000 y\u0131l ya\u015f\u0131nda insan ve hayvan ayak izlerine benzer bir bi\u00e7imde. Bu ke\u015fiften \u00f6nce, Arabistan\u2019\u0131n kalbine insan hareketlerinin en erken kan\u0131t\u0131n\u0131n tarihlemesi 85.000 y\u0131l \u00f6ncesine gidiyordu.<\/p>\n<p><strong><em>2) Fosil primatlar da b\u00fcy\u00fck yolculuklar yapt\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n evrim yolculu\u011fuyla do\u011frudan ilgili ke\u015fifler \u00f6nemli olmas\u0131na \u00f6nemli, ama soyu t\u00fckenmi\u015f primatlar\u0131n nas\u0131l hayatta kald\u0131klar\u0131n\u0131, serpilip geli\u015ftiklerini ve d\u00fcnyay\u0131 dola\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 anlamak da ayn\u0131 \u015fekilde heyecan verici! Ekim ay\u0131nda, \u00c7in Penn Devlet \u00dcniversitesi ve Yunan K\u00fclt\u00fcrel Emanetler ve Arkeoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Nina Jablonski ve Jueping Ji y\u00f6netimindeki bir ekip, \u00c7in\u2019in Yunan Eyaleti\u2019nde, 6,4 milyon y\u0131l ya\u015f\u0131nda \u00fc\u00e7 yeni <em>Mesopithecus pentelicus<\/em> fosili buldular.<\/p>\n<p>Bu ge\u00e7 Miyosen fosilleri, kuyruksuz maymunlarla ayn\u0131 zamanda Asya\u2019da ya\u015fam\u0131\u015f antik maymunlar\u0131n, ekolojik \u00e7ok y\u00f6nl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ve uyarlanabilirli\u011fine i\u015faret ediyor; muhtemelen bu t\u00fcr\u00fcn soyundan gelenler (Asya\u2019n\u0131n modern kolobinleri), insan olmayan primatlar taraf\u0131ndan i\u015fgal edilen baz\u0131 en y\u00fcksek mevsimsel ve s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 habitatlara yerle\u015ferek bu e\u011filimi s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n<p>S\u0131rad\u0131\u015f\u0131dan s\u00f6z a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fken, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n maymunlar\u0131n Atlantik\u2019i bir salla a\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini biliyor muydunuz? Nisan ay\u0131 i\u00e7inde, G\u00fcney Kaliforniya \u00dcniversitesi\u2019nden Erik Seiffert ve meslekta\u015flar\u0131, Peru Amazonlar\u0131\u2019n\u0131n derinliklerinde bulduklar\u0131 d\u00f6rt maymun di\u015fine dayanarak, bir \u00e7orba kab\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde minik bir yeni maymun t\u00fcr\u00fcn\u00fc duyurdular: <em>Ucayalipithecus perditabased<\/em>. Bu yeni ke\u015ffedilen t\u00fcr, b\u00fcy\u00fck ihtimalle bir f\u0131rt\u0131na s\u0131ras\u0131nda k\u0131y\u0131 \u015feridinden kopan bitkilerden y\u00fczen sallar \u00fczerinde Afrika\u2019dan G\u00fcney Amerika\u2019ya 900 milden uzun bir Atlantik a\u015f\u0131r\u0131 yolculuk yapm\u0131\u015f olan memelilerin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc neslinden, parapithecidler olarak bilinen, soyu t\u00fckenmi\u015f bir Afrika primat ailesine dahil. Kula\u011fa imk\u00e2ns\u0131z geliyor; ama maymunlar yeterince yiyecek bulabilirlerse tatl\u0131 suya eri\u015fmeden de hayatta kalabilirler; sal g\u00f6revi g\u00f6ren bitki y\u0131\u011f\u0131n\u0131ndaki bir a\u011fac\u0131n \u00fczerinde olabilecek meyveler gibi.<\/p>\n<p>Son olarak, Eyl\u00fcl ay\u0131nda, Hunter Koleji\u2019nden Christopher C. Gilbert liderli\u011findeki bir ekip, bu kez 13 milyon ya\u015f\u0131nda bir insans\u0131 maymuna ait olan, Kuzey Hindistan\u2019daki Ramnagar\u2019da bulanan bir az\u0131 di\u015finden, bir fosil primat ke\u015ffini duyurdu: 13 milyon ya\u015f\u0131nda bir kuyruksuz maymun, <em>Kapi ramnagarensis<\/em>. Bu yeni t\u00fcr, jibonlar\u0131n fosil kay\u0131tlar\u0131n\u0131 5 milyon y\u0131l kadar geriye g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz jibonlar\u0131n\u0131n atalar\u0131n\u0131n Afrika\u2019dan Asya\u2019ya ne zaman g\u00f6\u00e7 etti\u011fi hakk\u0131nda \u00f6nemli bilgiler sa\u011fl\u0131yor; ki antik b\u00fcy\u00fck kuyruksuz maymunlar da ayn\u0131 g\u00f6\u00e7\u00fc, ayn\u0131 zamanda ger\u00e7ekle\u015ftiriyordu.<\/p>\n<p><strong><em>3) G\u00fcney Afrika-Drimolen\u2019den yeni hominin fosilleri<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u0130nsan evriminde \u00f6nemli buluntular\u0131n hi\u00e7bir listesi yoktur ki, homininlerin fosil kan\u0131tlar\u0131n\u0131 i\u00e7ermeden tamamlanacak olsun. Bu y\u0131l G\u00fcney Afrika\u2019daki Drimolen kaz\u0131 alan\u0131 en ses getirendi. \u0130lk olarak, Nisan ay\u0131nda, La Trobe \u00dcniversitesi\u2019nden Andy I. R. Herries y\u00f6netimindeki ekibin, <em>Paranthropus robustus<\/em> (DNH 152) ve <em>Homo erectus<\/em> (DNH 134) buluntular\u0131n\u0131n her ikisinin de 2,04 ve 1,95 milyon y\u0131l \u00f6ncesine tarihlendi\u011fini, bu hominin t\u00fcrlerinin her ikisinin de en eski fosillerini verdi\u011fini duyurmalar\u0131yd\u0131. Bu buluntu, iki t\u00fcr\u00fcn de <em>Australopithecus africanus<\/em> ile \u00e7a\u011fda\u015f oldu\u011funu g\u00f6sterdi ve DNH 134 <em>Homo erectus<\/em>\u2019un k\u00f6kenini yakla\u015f\u0131k 150.000-200.000 y\u0131l kadar geriye itti. \u0130\u015fi tamamlamaya can atan paleoantropologlar Jelle Marten ve Angeline Leece, iskeleti temizlediler ve yeniden yap\u0131land\u0131rd\u0131lar. Her ikisi de 2015\u2019te DNH 143 bulundu\u011funda Drimolen\u2019de bir arazi okuluna kat\u0131lm\u0131\u015f \u00f6\u011frencilerdi. 3 ya\u015f\u0131nda bir \u00e7ocukla birlikte 150\u2019den fazla par\u00e7adan olu\u015fan numuneyi, \u00f6ks\u00fcrmeden, hap\u015f\u0131rmadan, hatta konu\u015fmadan ve nefeslerini kontrol ederek, her bir seferde 40 dakikaya kadar tutmalar\u0131 gerekiyordu!<\/p>\n<p>Drimolen korudu\u011fu hediyeleri (fosilleri) bize vermeye devam edecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor; 2018\u2019de ekip, 2 milyon ya\u015f\u0131nda DNH 155 yeti\u015fkin erkek kafatas\u0131n\u0131 da (gene, Samantha Good adl\u0131 bir arazi okulu \u00f6\u011frencisi taraf\u0131ndan bulundu) i\u00e7eren iki <em>Paranthropus<\/em> fosili daha buldu. Bu y\u0131l\u0131n Kas\u0131m ay\u0131nda, La Trobe \u00dcniversitesi\u2019nden Jesse M. Martin taraf\u0131ndan y\u00f6netilen bir \u00e7al\u0131\u015fmayla, numunelerin analizi yay\u0131mland\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmada, G\u00fcney Afrika\u2019n\u0131n ba\u015fka yerlerinden ve Drimolen\u2019den di\u011fer yeti\u015fkin erkek <em>Paranthropus robustus<\/em> fosillerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla, daha \u00f6nce cinsel dimorfizme (erkek ve kad\u0131n bireyler aras\u0131ndaki morfolojik farkl\u0131l\u0131klar) atfedilen farkl\u0131l\u0131klar\u0131n, bu erken hominin t\u00fcrleri i\u00e7inde ekolojik de\u011fi\u015fimle ilintili mikroevrim \u00f6rnekleri oldu\u011fu \u00f6nerildi.<\/p>\n<p><strong><em>4) Ma\u011fara tortular\u0131nda ve modern insanda bulunan Denisovan DNA\u2019s\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n<p>G\u00f6\u00e7 temam\u0131za geri d\u00f6nelim\u2026 (Pek\u00e2l\u00e2 bir yerlere gitmeyi \u00f6zledi\u011fimizi s\u00f6yleyebilirsiniz) Bu y\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck duyurular\u0131ndan biri, Ekim ay\u0131nda yap\u0131ld\u0131; Sibirya\u2019daki Denisova Ma\u011faras\u0131\u2019n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki ilk kesin Denisoval\u0131 kan\u0131t\u0131, bu ma\u011faraya yakla\u015f\u0131k 2800 km\/1740 mil uzakl\u0131ktaki Tibet\u2019ten geldi! Lanzhou \u00dcniversitesi\u2019nden Dongju Zhang y\u00f6netimindeki ekip, Budist bir ke\u015fi\u015f taraf\u0131ndan Baishiya Karst Ma\u011faras\u0131\u2019nda bulunan, 160.000 ya\u015f\u0131ndaki \u00e7enekemi\u011fi par\u00e7as\u0131n\u0131n bir Denisoval\u0131\u2019n\u0131n kal\u0131nt\u0131s\u0131 olabilece\u011fi hipotezini test etmek istediler. \u0130lk olarak 2019\u2019da, \u00e7enenin Denisoval\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in protein varyasyonlar\u0131na dayal\u0131 yeni bir metot kulland\u0131lar; ama yeni metot ve ma\u011farada \u00e7enekemi\u011finin tam olarak nerede bulundu\u011funun bilinmemesi, \u015f\u00fcphelerin s\u00fcrmesine yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n<p>\u0130badet edenleri rahats\u0131z etmekten ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in, sadece k\u0131\u015f\u0131n ve geceleri, s\u0131f\u0131r\u0131n alt\u0131ndaki s\u0131cakl\u0131klarda kaz\u0131 yapmay\u0131 kabul ettiler ve 100.000-60.000 y\u0131l \u00f6ncesine ve muhtemelen 45.000 y\u0131l \u00f6ncesine tarihlenen ma\u011fara \u00e7\u00f6kellerinden gelen Denisoval\u0131 mitokondriyal DNA\u2019lar\u0131yla \u00f6d\u00fcllendirildiler. Ara\u015ft\u0131rma ekibi ma\u011farada ayr\u0131ca Denisoval\u0131lar taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f ta\u015f aletler ve forsil hayvan kemikleriyle yanm\u0131\u015f odun k\u00f6m\u00fcr\u00fc de buldu. Ekim ay\u0131nda ayr\u0131ca, Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Svante P\u00e4\u00e4bo ve Diyendo Massilani y\u00f6netiminde, Mo\u011folistan\u2019\u0131n bilinen tek Pleistosen fosili olan ve 2006\u2019da madenciler taraf\u0131ndan bulunan, 36.000 ya\u015f\u0131nda bir modern insan kad\u0131n kafatas\u0131 ve onun yan\u0131 s\u0131ra \u00c7in\u2019de Tianyun Ma\u011faras\u0131\u2019nda bulunan 40.000 ya\u015f\u0131ndaki modern insan erkek kafatas\u0131 analiz edildi. Her iki fosilin de hem Neandertallerden hem de Denisoval\u0131lardan DNA i\u00e7erdi\u011fi tespit edildi. Bu kan\u0131t, Avrasya Pleistosen pop\u00fclasyonlar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6\u00e7ler ve etkile\u015fimler i\u00e7in ne anlama geliyor? Ne diyelim, bu kar\u0131\u015f\u0131k bir durum. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu fosillerde bulunan Denisoval\u0131 DNA sekanslar\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Okyanusyal\u0131lar\u0131nda (Avustralya Aborjinleri ve Yeni Gineliler\u2019de) bulunamad\u0131; ama g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Do\u011fu Asyal\u0131lar\u0131nda bulunduklar\u0131 i\u00e7in, modern insan\u0131n, biri anakara Asya\u2019s\u0131nda, di\u011feri G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019da olan iki ayr\u0131 Denisoval\u0131 pop\u00fclasyonuyla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f ve gen de\u011fi\u015ftoku\u015fu yapm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Bu, Denisoval\u0131lar\u0131n bir zamanlar Asya\u2019n\u0131n olduk\u00e7a geni\u015f bir b\u00f6lgesinde ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Daha fazla Denisoval\u0131 fosili bulman\u0131n tam zaman\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor (\u015fans diliyoruz)!<\/p>\n<p>Bu arada, biliminsanlar\u0131 uzak mesafelere ve pandemilere ald\u0131rmadan koleksiyonlara eri\u015febilsin ve \u00fczerlerinde \u00e7al\u0131\u015fabilsinler diye, m\u00fczeler dijitalle\u015ftirme programlar\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Kenya Ulusal M\u00fczesi ve bizim Smithsonian Enstit\u00fcs\u00fc kurumumuz, ar\u015fivlerindeki fosillerin 3 boyutlu rekonstr\u00fcksiyonlar\u0131 \u00fczerinde, d\u00fcnyan\u0131n her yerinden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar eri\u015febilsin diye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bizim gibi m\u00fczeleri ziyaret etmeyi \u00f6zlediyseniz, Smithsonian, fosilleri kendi evinizin g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7inde g\u00f6rmenin bir yolunu yaratt\u0131! Bizler daha fazla Denisoval\u0131 fosilinin ke\u015ffedilmesini beklerken, sizler VR teknolojisini kullanarak, bir Neandertal\u2019in g\u00f6z\u00fcnden g\u00f6rebilir ve baz\u0131 mamutlarla ki\u015fisel ve yak\u0131n bir ili\u015fki kurabilirsiniz\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Yazarlar kimdir?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ella Beaudoin<\/strong>, Paleolitik d\u00f6nem arkeolo\u011fudur. Ara\u015ft\u0131rma alanlar\u0131, erken homininlerin k\u00fclt\u00fcrel evrimi ve alan kullan\u0131m\u0131ndan k\u00fclt\u00fcrel adaptasyon ve kolonyalizme direni\u015fe kadar uzan\u0131r. G\u00fcney Afrika, Kenya ve ABD\u2019de saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. Daha \u00f6nce Koobi Fora Saha Okulu\u2019nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu ve Amerikan \u00dcniversitesi\u2019nde \u00f6\u011frenciydi. Smithsonian\u2019a 2017\u2019de kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><strong>Briana Pobiner<\/strong>, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n oda\u011f\u0131nda insan diyetinin evrimi (\u00f6zellikle, etoburluk \u00f6zelinde) olan bir paleoantropologdur; konular\u0131 aras\u0131nda insan yamyaml\u0131\u011f\u0131 ve \u015fempanze etoburlu\u011fu da vard\u0131r. Endonezya, G\u00fcney Afrika, Tanzanya ve Kenya\u2019da saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. Smithsonian\u2019a 2005\u2019de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan beri, \u0130nsan\u0131n K\u00f6kenleri Salonu\u2019nun olu\u015fturulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftur. Laboratuvardaki ve deneysel ara\u015ft\u0131rma programlar\u0131ndaki aktif saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam etmesinin yan\u0131 s\u0131ra; \u0130nsan\u0131n K\u00f6kenleri Program\u0131 e\u011fitimlerini de y\u00f6netmektedir ve George Washington \u00dcniversitesi\u2019nde Antropoloji Ara\u015ft\u0131rma Profes\u00f6r\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ella Beaudoin &#8211; Briana Pobiner \u00c7ev. Nal\u00e2n Mahsereci 2020\u2026 ne y\u0131l oldu ama! Pandeminin d\u00fcnyada de\u011fi\u015ftirdi\u011fi pek \u00e7ok \u015fey aras\u0131nda paleoantropologlar, arkeologlar ve saha temelli \u00e7al\u0131\u015fan di\u011fer ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imleri de vard\u0131. Bu y\u0131l insan\u0131n k\u00f6keni ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda kullan\u0131lan farkl\u0131 kan\u0131t hatlar\u0131n\u0131 vurgulamak istedik; \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z dokuz ke\u015ffi, d\u00f6rt geni\u015f kan\u0131t hatt\u0131 kategorisi i\u00e7inde d\u00fczenledik. Bir\u00e7ok [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":470,"featured_media":47925,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[211,19,32],"tags":[7234,5038,2654,7237,7235,4248,498,1049,7241,7236,7239,529,7242,7238,644,7240],"class_list":["post-47924","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-antropoloji","category-bilim-gundemi","category-evrim","tag-2020de-ne-oldu","tag-australopithecus-africanus","tag-denisova-insani","tag-fosil-ayak-izleri","tag-fosil-primatlar","tag-hominin","tag-homo-erectus","tag-insanin-evrimi","tag-kapi-ramnagarensis","tag-kuyruksuz-maymunlar","tag-mesopithecus-pentelicus","tag-neandertal","tag-paranthropus-robustus","tag-primat-evrimi","tag-primatlar","tag-ucayalipithecus-perditabased"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t<!-- All in One SEO 4.9.8 - aioseo.com -->\n\t<meta name=\"robots\" content=\"max-image-preview:large\" \/>\n\t<meta name=\"author\" content=\"Nal\u00e2n Mahsereci\"\/>\n\t<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi\" \/>\n\t<meta name=\"generator\" content=\"All in One SEO (AIOSEO) 4.9.8\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bilim ve Gelecek\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:title\" content=\"\u0130nsan evriminde 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n dokuz en \u00f6nemli ke\u015ffi | Bilim ve Gelecek\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi\" \/>\n\t\t<meta property=\"fb:app_id\" content=\"2104805563100892\" \/>\n\t\t<meta property=\"fb:admins\" content=\"1250955469\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/woman-and-child-in-rain-1120x630-1.jpg\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:secure_url\" content=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/woman-and-child-in-rain-1120x630-1.jpg\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"450\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-01-01T22:58:19+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-01-01T23:00:39+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bilimvegelecekdergisi\/\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:site\" content=\"@bilimvegelecek\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:title\" content=\"\u0130nsan evriminde 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n dokuz en \u00f6nemli ke\u015ffi | Bilim ve Gelecek\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/woman-and-child-in-rain-1120x630-1.jpg\" \/>\n\t\t<script type=\"application\/ld+json\" class=\"aioseo-schema\">\n\t\t\t{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2021\\\/01\\\/02\\\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#article\",\"name\":\"\\u0130nsan evriminde 2020 y\\u0131l\\u0131n\\u0131n dokuz en \\u00f6nemli ke\\u015ffi | Bilim ve Gelecek\",\"headline\":\"\\u0130nsan evriminde 2020 y\\u0131l\\u0131n\\u0131n dokuz en \\u00f6nemli ke\\u015ffi\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/author\\\/nlmahsereci#author\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/#organization\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/01\\\/woman-and-child-in-rain-1120x630-1.jpg\",\"width\":800,\"height\":450,\"caption\":\"Canland\\u0131rma: Karen Carr (Ulusal Park Hizmetleri)\"},\"datePublished\":\"2021-01-02T01:58:19+03:00\",\"dateModified\":\"2021-01-02T02:00:39+03:00\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2021\\\/01\\\/02\\\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#webpage\"},\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2021\\\/01\\\/02\\\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#webpage\"},\"articleSection\":\"Antropoloji, Bilim G\\u00fcndemi, Evrim, 2020'de ne oldu, Australopithecus africanus, denisova insan\\u0131, fosil ayak izleri, fosil primatlar, hominin, homo erectus, insan\\u0131n evrimi, Kapi ramnagarensis, kuyruksuz maymunlar, Mesopithecus pentelicus, neandertal, Paranthropus robustus, primat evrimi, primatlar, Ucayalipithecus perditabased\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2021\\\/01\\\/02\\\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#breadcrumblist\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr#listItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/category\\\/bilim-gundemi#listItem\",\"name\":\"Bilim G\\u00fcndemi\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/category\\\/bilim-gundemi#listItem\",\"position\":2,\"name\":\"Bilim G\\u00fcndemi\",\"item\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/category\\\/bilim-gundemi\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2021\\\/01\\\/02\\\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#listItem\",\"name\":\"\\u0130nsan evriminde 2020 y\\u0131l\\u0131n\\u0131n dokuz en \\u00f6nemli ke\\u015ffi\"},\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr#listItem\",\"name\":\"Home\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2021\\\/01\\\/02\\\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#listItem\",\"position\":3,\"name\":\"\\u0130nsan evriminde 2020 y\\u0131l\\u0131n\\u0131n dokuz en \\u00f6nemli ke\\u015ffi\",\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/category\\\/bilim-gundemi#listItem\",\"name\":\"Bilim G\\u00fcndemi\"}}]},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/#organization\",\"name\":\"Bilim ve Gelecek\",\"description\":\"Ayl\\u0131k bilim, k\\u00fclt\\u00fcr ve politika dergisi\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/02\\\/bilim-ve-gelecek-logo-1.png\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2021\\\/01\\\/02\\\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi\\\/#organizationLogo\",\"width\":272,\"height\":90,\"caption\":\"Bilim ve Gelecek Dergisi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2021\\\/01\\\/02\\\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi\\\/#organizationLogo\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/author\\\/nlmahsereci#author\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/author\\\/nlmahsereci\",\"name\":\"Nal\\u00e2n Mahsereci\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2021\\\/01\\\/02\\\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#authorImage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/5a513bfb5fc9b26fb8550ab6b044b5887d54c5ef171e14ca195952f59f4e44c6?s=96&d=mm&r=g\",\"width\":96,\"height\":96,\"caption\":\"Nal\\u00e2n Mahsereci\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2021\\\/01\\\/02\\\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#webpage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2021\\\/01\\\/02\\\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi\",\"name\":\"\\u0130nsan evriminde 2020 y\\u0131l\\u0131n\\u0131n dokuz en \\u00f6nemli ke\\u015ffi | Bilim ve Gelecek\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/#website\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2021\\\/01\\\/02\\\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#breadcrumblist\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/author\\\/nlmahsereci#author\"},\"creator\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/author\\\/nlmahsereci#author\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/01\\\/woman-and-child-in-rain-1120x630-1.jpg\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2021\\\/01\\\/02\\\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi\\\/#mainImage\",\"width\":800,\"height\":450,\"caption\":\"Canland\\u0131rma: Karen Carr (Ulusal Park Hizmetleri)\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2021\\\/01\\\/02\\\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#mainImage\"},\"datePublished\":\"2021-01-02T01:58:19+03:00\",\"dateModified\":\"2021-01-02T02:00:39+03:00\"},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/\",\"name\":\"Bilim ve Gelecek\",\"description\":\"Ayl\\u0131k bilim, k\\u00fclt\\u00fcr ve politika dergisi\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/#organization\"}}]}\n\t\t<\/script>\n\t\t<!-- All in One SEO -->\n\n","aioseo_head_json":{"title":"\u0130nsan evriminde 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n dokuz en \u00f6nemli ke\u015ffi | Bilim ve Gelecek","description":"","canonical_url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi","robots":"max-image-preview:large","keywords":"","webmasterTools":{"miscellaneous":""},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#article","name":"\u0130nsan evriminde 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n dokuz en \u00f6nemli ke\u015ffi | Bilim ve Gelecek","headline":"\u0130nsan evriminde 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n dokuz en \u00f6nemli ke\u015ffi","author":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/author\/nlmahsereci#author"},"publisher":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/#organization"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/woman-and-child-in-rain-1120x630-1.jpg","width":800,"height":450,"caption":"Canland\u0131rma: Karen Carr (Ulusal Park Hizmetleri)"},"datePublished":"2021-01-02T01:58:19+03:00","dateModified":"2021-01-02T02:00:39+03:00","inLanguage":"tr-TR","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#webpage"},"isPartOf":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#webpage"},"articleSection":"Antropoloji, Bilim G\u00fcndemi, Evrim, 2020'de ne oldu, Australopithecus africanus, denisova insan\u0131, fosil ayak izleri, fosil primatlar, hominin, homo erectus, insan\u0131n evrimi, Kapi ramnagarensis, kuyruksuz maymunlar, Mesopithecus pentelicus, neandertal, Paranthropus robustus, primat evrimi, primatlar, Ucayalipithecus perditabased"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#breadcrumblist","itemListElement":[{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr#listItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi#listItem","name":"Bilim G\u00fcndemi"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi#listItem","position":2,"name":"Bilim G\u00fcndemi","item":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#listItem","name":"\u0130nsan evriminde 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n dokuz en \u00f6nemli ke\u015ffi"},"previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr#listItem","name":"Home"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#listItem","position":3,"name":"\u0130nsan evriminde 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n dokuz en \u00f6nemli ke\u015ffi","previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi#listItem","name":"Bilim G\u00fcndemi"}}]},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/#organization","name":"Bilim ve Gelecek","description":"Ayl\u0131k bilim, k\u00fclt\u00fcr ve politika dergisi","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/","logo":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/bilim-ve-gelecek-logo-1.png","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi\/#organizationLogo","width":272,"height":90,"caption":"Bilim ve Gelecek Dergisi"},"image":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi\/#organizationLogo"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/author\/nlmahsereci#author","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/author\/nlmahsereci","name":"Nal\u00e2n Mahsereci","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#authorImage","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5a513bfb5fc9b26fb8550ab6b044b5887d54c5ef171e14ca195952f59f4e44c6?s=96&d=mm&r=g","width":96,"height":96,"caption":"Nal\u00e2n Mahsereci"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#webpage","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi","name":"\u0130nsan evriminde 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n dokuz en \u00f6nemli ke\u015ffi | Bilim ve Gelecek","inLanguage":"tr-TR","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/#website"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#breadcrumblist"},"author":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/author\/nlmahsereci#author"},"creator":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/author\/nlmahsereci#author"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/woman-and-child-in-rain-1120x630-1.jpg","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi\/#mainImage","width":800,"height":450,"caption":"Canland\u0131rma: Karen Carr (Ulusal Park Hizmetleri)"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi#mainImage"},"datePublished":"2021-01-02T01:58:19+03:00","dateModified":"2021-01-02T02:00:39+03:00"},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/#website","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/","name":"Bilim ve Gelecek","description":"Ayl\u0131k bilim, k\u00fclt\u00fcr ve politika dergisi","inLanguage":"tr-TR","publisher":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/#organization"}}]},"og:locale":"tr_TR","og:site_name":"Bilim ve Gelecek","og:type":"article","og:title":"\u0130nsan evriminde 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n dokuz en \u00f6nemli ke\u015ffi | Bilim ve Gelecek","og:url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi","fb:app_id":"2104805563100892","fb:admins":"1250955469","og:image":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/woman-and-child-in-rain-1120x630-1.jpg","og:image:secure_url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/woman-and-child-in-rain-1120x630-1.jpg","og:image:width":800,"og:image:height":450,"article:published_time":"2021-01-01T22:58:19+00:00","article:modified_time":"2021-01-01T23:00:39+00:00","article:publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bilimvegelecekdergisi\/","twitter:card":"summary_large_image","twitter:site":"@bilimvegelecek","twitter:title":"\u0130nsan evriminde 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n dokuz en \u00f6nemli ke\u015ffi | Bilim ve Gelecek","twitter:image":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/woman-and-child-in-rain-1120x630-1.jpg"},"aioseo_meta_data":{"post_id":"47924","title":null,"description":"","keywords":"","keyphrases":null,"primary_term":null,"canonical_url":"","og_title":"","og_description":"","og_object_type":"article","og_image_type":"default","og_image_url":null,"og_image_width":null,"og_image_height":null,"og_image_custom_url":null,"og_image_custom_fields":null,"og_video":"","og_custom_url":null,"og_article_section":"","og_article_tags":"","twitter_use_og":false,"twitter_card":"summary_large_image","twitter_image_type":"default","twitter_image_url":null,"twitter_image_custom_url":null,"twitter_image_custom_fields":null,"twitter_title":null,"twitter_description":null,"schema":{"blockGraphs":[],"customGraphs":[],"default":{"data":{"Article":[],"Course":[],"Dataset":[],"FAQPage":[],"Movie":[],"Person":[],"Product":[],"ProductReview":[],"Car":[],"Recipe":[],"Service":[],"SoftwareApplication":[],"WebPage":[]},"graphName":"","isEnabled":true},"graphs":[]},"schema_type":null,"schema_type_options":null,"pillar_content":false,"robots_default":true,"robots_noindex":false,"robots_noarchive":false,"robots_nosnippet":false,"robots_nofollow":false,"robots_noimageindex":false,"robots_noodp":false,"robots_notranslate":false,"robots_max_snippet":null,"robots_max_videopreview":null,"robots_max_imagepreview":"large","priority":null,"frequency":null,"local_seo":null,"breadcrumb_settings":null,"limit_modified_date":false,"ai":null,"created":"2021-05-29 17:16:53","updated":"2025-06-05 23:51:42","seo_analyzer_scan_date":null},"aioseo_breadcrumb":"<div class=\"aioseo-breadcrumbs\"><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\" title=\"Home\">Home<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">&raquo;<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi\" title=\"Bilim G\u00fcndemi\">Bilim G\u00fcndemi<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">&raquo;<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t\u0130nsan evriminde 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n dokuz en \u00f6nemli ke\u015ffi\n\t\t<\/span><\/div>","aioseo_breadcrumb_json":[{"label":"Home","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr"},{"label":"Bilim G\u00fcndemi","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi"},{"label":"\u0130nsan evriminde 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n dokuz en \u00f6nemli ke\u015ffi","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/01\/02\/insan-evriminde-2020-yilinin-dokuz-en-onemli-kesfi"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47924","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/470"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47924"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47924\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47925"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47924"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47924"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47924"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}