{"id":48647,"date":"2021-02-09T07:00:42","date_gmt":"2021-02-09T04:00:42","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=48647"},"modified":"2021-02-09T10:23:54","modified_gmt":"2021-02-09T07:23:54","slug":"igrenme-degil-ogrenme-zamani-akrepler-bocek-midir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/02\/09\/igrenme-degil-ogrenme-zamani-akrepler-bocek-midir","title":{"rendered":"\u0130\u011frenme de\u011fil \u00f6\u011frenme zaman\u0131: Akrepler b\u00f6cek midir?"},"content":{"rendered":"

Okuyaca\u011f\u0131n\u0131z yaz\u0131, Bilim ve Gelecek dergisinin 202. say\u0131s\u0131nda (\u015eubat 2021) yay\u0131mlanan “Ya\u015fam a\u011fac\u0131ndaki yeri, <\/em>evrimi ve \u00f6zellikleri ile: Akrepler” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131dan bir b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr. Yaz\u0131n\u0131n tamam\u0131na eri\u015fmek i\u00e7in ba\u011flant\u0131y\u0131<\/a> kullanabilirsiniz.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

B\u00f6cekler gezegenimiz \u00fczerindeki en geni\u015f canl\u0131 toplulu\u011fudur. Sucul ortamlarda, havada, karada ve hatta yerin alt\u0131nda bile mutlaka bir b\u00f6cekle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z. Peki, bu devasa \u00e7e\u015fitlili\u011fi olu\u015fturan par\u00e7alardan, yani b\u00f6cek taksonlar\u0131ndan (tak\u0131m, aile veya t\u00fcr) ka\u00e7 tanesini biliyoruz? Hemen saymaya ba\u015flar\u0131z. Kar\u0131nca, ar\u0131, kelebek, u\u011fur b\u00f6ce\u011fi, hamam b\u00f6cekleri, peygamberdevesi, a\u011fustos b\u00f6ce\u011fi\u2026 Sayarken zorlanmaya ba\u015flar\u0131z. Akl\u0131m\u0131za \u00f6r\u00fcmcekler gelir, \u00e7ekinmeden bir iki tane de \u00f6r\u00fcmcek eklemek isteriz listeye. Tarantulalar vard\u0131, ba\u015fka? Akl\u0131m\u0131za ba\u015fka bir \u00f6r\u00fcmcek \u00f6rne\u011fi gelmez, bu sefer de \u201cpek ho\u015flanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u201d ba\u015fka canl\u0131lara ge\u00e7eriz. Mesela keneler, akrepler\u2026 onlar\u0131 da listeye ekleriz. \u00c7\u0131yanlar\u0131 da ekleyecek gibi oluruz ama i\u00e7imizden bir ses \u201cOnlar da solucand\u0131 galiba\u201d der. Yine de ekleriz \u201cbelki tutar\u201d diyerek, i\u00e7sesimizin s\u00f6ylediklerini de not d\u00fc\u015feriz listeye. \u0130\u015fte b\u00f6yle her \u015feyi birbirine katarak b\u00f6cekten \u00e7ok b\u00f6cek olmayan canl\u0131lar\u0131 i\u00e7eren bir liste olu\u015ftururuz. Bu \u201ciddial\u0131\u201d listeye biraz daha yak\u0131ndan bakal\u0131m.<\/p>\n

Bir canl\u0131n\u0131n b\u00f6cek olarak nitelendirilebilmesi i\u00e7in sahip olmas\u0131 gereken baz\u0131 morfoloji \u00f6zellikleri vard\u0131r:<\/p>\n

1)<\/strong> Eklembacakl\u0131lar\u0131n geneli b\u00f6lmeli v\u00fccutlara sahiptir. B\u00f6ceklerde v\u00fccut yap\u0131s\u0131 ba\u015f, toraks ve abdomen olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 ayr\u0131 b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fur. Akrepler ve \u00f6r\u00fcmcekler, keneler, \u00e7\u0131yanlar ise sefalotoraks ve abdomen yap\u0131lar\u0131 ta\u015f\u0131rlar, dolay\u0131s\u0131yla iki ana v\u00fccut b\u00f6l\u00fcm\u00fcne (tagmataya) sahiptirler.<\/p>\n

\"\"
Ba\u015f, toraks ve abdomen olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 ayr\u0131 v\u00fccut b\u00f6lmesine sahip olan b\u00f6ceklerin bir \u00fcyesi dokumac\u0131 kar\u0131nca. Akrepler ba\u015f ve toraks\u0131n birle\u015fik oldu\u011fu sefalotoraks yap\u0131s\u0131 ve abdomen olmak \u00fczere iki ayr\u0131 v\u00fccut b\u00f6lmesine sahiptir.<\/figcaption><\/figure>\n

2)<\/strong> B\u00f6ceklerde v\u00fccutlar\u0131n\u0131n ortas\u0131na yap\u0131\u015f\u0131k alt\u0131 bacak bulunur. Akrepler, \u00f6r\u00fcmcekler, keneler ve \u00e7\u0131yanlarda ise sekiz bacak bulunur.<\/p>\n

\"\"
Bacak say\u0131s\u0131 da taksonlara g\u00f6re de\u011fi\u015fim g\u00f6sterir. Akreplerle yak\u0131n akraba olan \u00f6r\u00fcmceklerin de sekiz baca\u011f\u0131 vard\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n

3)<\/strong> B\u00f6cekler kanat yap\u0131s\u0131 ta\u015f\u0131rlar. Bu \u00f6zellik b\u00f6cekler i\u00e7in temel ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelliktir. Kanatlar da v\u00fccudun orta b\u00f6lgesine yap\u0131\u015f\u0131k olarak bulunur. B\u00f6ceklerin \u00e7o\u011funda d\u00f6rt tane kanat bulunur. Akrepler ve yukar\u0131da akreplerle birlikte sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z canl\u0131lar kanat ta\u015f\u0131mazlar.<\/p>\n

\"\"
B\u00f6cekler kanat yap\u0131s\u0131 ta\u015f\u0131rlar. Ar\u0131lar da birer b\u00f6cektir, sosyal davran\u0131\u015f g\u00f6steren b\u00f6ceklerin bulundu\u011fu ger\u00e7ek sosyal b\u00f6cekler grubunda da yer al\u0131rlar.<\/figcaption><\/figure>\n

4)<\/strong> B\u00f6ceklerin antenleri bulunur, di\u011ferleri ise anten ta\u015f\u0131maz.<\/p>\n

\"\"
B\u00f6cekler akreplerin aksine anten yap\u0131lar\u0131 ta\u015f\u0131rlar. Bu anten bireyler aras\u0131 ileti\u015fimde olduk\u00e7a \u00f6nemli bir yer tutmaktad\u0131r. Bir avc\u0131 veya d\u00fc\u015fman\u0131n fark edilmesinin ard\u0131ndan antenlerden yay\u0131lan titre\u015fim ile koloni i\u00e7indeki bireyler uyar\u0131labilir. G\u00f6rselde bir marangoz kar\u0131nca bulunmaktad\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n

B\u00f6ylece sadece akreplerin de\u011fil \u00f6r\u00fcmcek, kene, \u00e7\u0131yan gibi canl\u0131lar\u0131n da b\u00f6cek olmad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Son olarak, \u00e7\u0131yanlar elbette ki solucan de\u011fildir. Onlar akreplerin en yak\u0131n akrabalar\u0131ndan biridir.<\/p>\n

Kaynaklar:<\/strong>
\n1) P. J. Gullan, P. S. Cranston. B\u00f6cekler: Entomolojinin Ana Hatlar\u0131, Nobel Akademik Yay\u0131nc\u0131l\u0131k<\/em>, 2012, s.580.
\n2) Anne Sverdrup-Thygeson, B\u00f6cekler Gezegeni: Tuhaf, Yararl\u0131 ve Hayranl\u0131k Uyand\u0131r\u0131c\u0131 Dostlar\u0131m\u0131z \u00dczerine, Ko\u00e7 \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131<\/em>, 2018.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Okuyaca\u011f\u0131n\u0131z yaz\u0131, Bilim ve Gelecek dergisinin 202. say\u0131s\u0131nda (\u015eubat 2021) yay\u0131mlanan “Ya\u015fam a\u011fac\u0131ndaki yeri, evrimi ve \u00f6zellikleri ile: Akrepler” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131dan bir b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr. Yaz\u0131n\u0131n tamam\u0131na eri\u015fmek i\u00e7in ba\u011flant\u0131y\u0131 kullanabilirsiniz. B\u00f6cekler gezegenimiz \u00fczerindeki en geni\u015f canl\u0131 toplulu\u011fudur. Sucul ortamlarda, havada, karada ve hatta yerin alt\u0131nda bile mutlaka bir b\u00f6cekle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z. Peki, bu devasa \u00e7e\u015fitlili\u011fi olu\u015fturan par\u00e7alardan, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1390,"featured_media":48433,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[5267,5033,2205,775],"class_list":["post-48647","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-akrep","tag-bocek","tag-morfoloji","tag-orumcek"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48647","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1390"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48647"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48647\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48647"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48647"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48647"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}