Hipoksi beden dokular\u0131ndaki oksijen a\u00e7\u0131\u011f\u0131d\u0131r, beyinde g\u00f6zlenen hipoksi ise acilen \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken bir durum olarak bilinir. \u00c7\u00fcnk\u00fc beyindeki oksijen a\u00e7\u0131\u011f\u0131 sinir h\u00fccrelerine kal\u0131c\u0131 olarak zarar verebilir. Buna ra\u011fmen belirli bir dereceye kadar g\u00f6zlenen hipoksinin b\u00fcy\u00fcme i\u00e7in \u00f6nemli bir sinyal olu\u015fturabilece\u011fi de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n
Biliminsanlar\u0131, yeni ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda farelerde zihinsel ve fiziksel zorlu aktivitelerin sadece yerel d\u00fczeyde de\u011fil, ayn\u0131 zamanda beynin tamam\u0131nda \u201ci\u015flevsel bir hipoksiyi\u201d tetikledi\u011fini g\u00f6sterdi. \u201c\u0130\u015flevsel hipoksinin\u201d, zay\u0131flat\u0131lm\u0131\u015f bir bi\u00e7imde olmas\u0131na ra\u011fmen oksijen a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilinen etkilerini de g\u00f6sterdi\u011fi raporlanm\u0131\u015ft\u0131r. Esasen oksijen eksikli\u011finin bu d\u00fczeyi, yeni sinapslar\u0131n olu\u015fumunu ve sinir h\u00fccrelerinin b\u00fcy\u00fcmesini te\u015fvik eden b\u00fcy\u00fcme fakt\u00f6r\u00fc eritropoietini (Epo) aktifle\u015ftirmektedir.<\/p>\n
Ge\u00e7en y\u0131l, Max Planck Enstit\u00fcs\u00fc’ndeki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma zihinsel ve fiziksel olarak zorlay\u0131c\u0131 faaliyetlerin belirli beyin b\u00f6lgelerinde d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeydeki oksijen a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 tetikledi\u011fini ortaya koydu. Bu durum, yeni sinir a\u011flar\u0131n\u0131n olu\u015fumuna yol a\u00e7maktayd\u0131. Hipoksinin beyindeki b\u00fcy\u00fcme fakt\u00f6r\u00fc eritropoietini (Epo) aktifle\u015ftirdi\u011fi g\u00f6zlemlendi. Epo\u2019nun k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccreleri \u00fczerindeki uyar\u0131c\u0131 etkisi biliniyordu, ancak Epo ayn\u0131 zamanda beyindeki sinir a\u011flar\u0131n\u0131n olu\u015fumunu ve sinir h\u00fccrelerinin geli\u015fimini de te\u015fvik etmektedir.<\/p>\n
Yeni \u00e7al\u0131\u015fmada ise, ekip oksijen eksikli\u011finin beynin hangi b\u00f6lgesini ve hangi h\u00fccre tiplerini etkiledi\u011fini detayl\u0131 olarak ara\u015ft\u0131rd\u0131. Bu inceleme i\u00e7in oksijen a\u00e7\u0131\u011f\u0131 durumunda floresan boya etkinli\u011fine yol a\u00e7an bir molek\u00fcl \u00fcreten genetik olarak de\u011fi\u015ftirilmi\u015f fareler kullan\u0131ld\u0131. Ayr\u0131ca farkl\u0131 beyin b\u00f6lgelerindeki gen aktivasyonu da incelendi. Beyindeki d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyli oksijen a\u00e7\u0131\u011f\u0131 sonucunda bir\u00e7ok genin aktivitesinde benzer de\u011fi\u015fiklikler meydana geldi. Ayn\u0131 zamanda farkl\u0131 h\u00fccre tiplerinde farkl\u0131 etkiler g\u00f6zlenmekteydi. \u00d6zellikle sinir h\u00fccreleri oksijen a\u00e7\u0131\u011f\u0131ndan etkilenmi\u015flerdi. N\u00f6ronlar\u0131n yard\u0131mc\u0131 h\u00fccreleri olarak nitelendirilen glial h\u00fccreler oksijen a\u00e7\u0131\u011f\u0131ndan daha d\u00fc\u015f\u00fck bir d\u00fczeyde etkilenmi\u015fti. Ayr\u0131ca Epo geninin, bir dizi ba\u015fka gen ile birlikte anlat\u0131m d\u00fczeyi artm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Y\u00fcksek d\u00fczeyde oldu\u011funda h\u00fccre i\u00e7in olduk\u00e7a tehlikeli s\u00fcre\u00e7leri ba\u015flatan belirli fakt\u00f6rler, h\u00fccrelere d\u00fc\u015f\u00fck-orta d\u00fczeyli olarak verildi\u011finde h\u00fccrenin s\u00f6z konusu etmene kar\u015f\u0131 \u201ce\u011fitilebildi\u011fi\u201d pek \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma ile g\u00f6sterilmi\u015ftir. Hipoksi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak bir \u00f6rnek verilebilir: Mitokondrilerin y\u00fcksek d\u00fczeyli oksidatif (reaktif oksijen kaynakl\u0131) stresin y\u0131k\u0131c\u0131 etkilerine kar\u015f\u0131 \u201ce\u011fitilebilmesini\u201d sa\u011flayan mitohormesis.<\/p>\n
Mitohormesis, h\u00fccrenin enerji \u00fcretiminden sorumlu organeli olan mitokondrinin orta dereceli oksidatif strese maruz b\u0131rak\u0131lmas\u0131d\u0131r, b\u00f6ylelikle mitokondri olas\u0131 bir y\u00fcksek dereceli strese kar\u015f\u0131 belirli bir oranda haz\u0131rlanm\u0131\u015f olur. Hipoksi ise, y\u00fcksek oranda oldu\u011funda kal\u0131c\u0131 ve \u00f6zellikle beyinde geri d\u00f6n\u00fc\u015fs\u00fcz hasarlar meydana getirebilen bir etmendir. Ancak d\u00fc\u015f\u00fck dereceli hipoksinin \u00e7e\u015fitli faydalar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu durum stres fakt\u00f6rlerinin etkinlik d\u00fczeyinin \u00f6nemine vurgu yapmaktad\u0131r.<\/p>\n
Biliminsanlar\u0131, bulgular\u0131n\u0131n n\u00f6rodejenaratif hastal\u0131klar\u0131n tedavisinde kullan\u0131labilecek yeni metotlar\u0131n habercisi olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n
Kaynak:<\/strong> https:\/\/medicalxpress.com\/news\/2021-02-oxygen-deficit-nerve-cells.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Hipoksi beden dokular\u0131ndaki oksijen a\u00e7\u0131\u011f\u0131d\u0131r, beyinde g\u00f6zlenen hipoksi ise acilen \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken bir durum olarak bilinir. \u00c7\u00fcnk\u00fc beyindeki oksijen a\u00e7\u0131\u011f\u0131 sinir h\u00fccrelerine kal\u0131c\u0131 olarak zarar verebilir. Buna ra\u011fmen belirli bir dereceye kadar g\u00f6zlenen hipoksinin b\u00fcy\u00fcme i\u00e7in \u00f6nemli bir sinyal olu\u015fturabilece\u011fi de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Biliminsanlar\u0131, yeni ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda farelerde zihinsel ve fiziksel zorlu aktivitelerin sadece yerel d\u00fczeyde de\u011fil, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1390,"featured_media":21311,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[254,431,7323,1127,4990],"class_list":["post-48697","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-beyin","tag-gen","tag-hipoksi","tag-oksijen","tag-sinir-hucreleri"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48697","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1390"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48697"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48697\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21311"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48697"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48697"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48697"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}