{"id":4881,"date":"2016-03-11T15:58:05","date_gmt":"2016-03-11T13:58:05","guid":{"rendered":"http:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=4881"},"modified":"2016-03-11T15:58:05","modified_gmt":"2016-03-11T13:58:05","slug":"tekrar-eden-gizemli-radyo-patlamalari-bulundu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/03\/11\/tekrar-eden-gizemli-radyo-patlamalari-bulundu","title":{"rendered":"Tekrar eden gizemli radyo patlamalar\u0131 bulundu!"},"content":{"rendered":"<p><strong>G\u00f6rsel a\u00e7\u0131klamas\u0131:<\/strong> 305 m \u00e7apl\u0131 Arecibo Teleskobu ve radyo al\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n asma destek platformu, bir y\u0131ld\u0131zl\u0131 gecenin ortas\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Uzaydan gelen, milisaniye s\u00fcreli bir dizi radyo \u00e7ak\u0131m\u0131, radyo al\u0131c\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan saptanacaklar\u0131 ve yans\u0131t\u0131lacaklar\u0131 \u00e7ana\u011fa do\u011fru ko\u015farken.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Astronomlar, Samanyolu\u2019nun s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan \u00e7ok daha uzaktaki bir kaynaktan yay\u0131lan radyo dalgalar\u0131n\u0131n k\u0131sa ve tekrar eden patlamalar\u0131n\u0131 (at\u0131mlar\u0131n\u0131) ilk kez g\u00f6zlemledi. Bulgulara g\u00f6re bu h\u0131zl\u0131 radyo patlamalar\u0131, dakikada birden fazla at\u0131m \u00fcreten inan\u0131lmaz derecede g\u00fc\u00e7l\u00fc bir nesneden geliyor.<\/p>\n<p>Ke\u015ffedilen son h\u0131zl\u0131 radyo patlamas\u0131na kadar, bu g\u00fc\u00e7l\u00fc patlamalar\u0131n yaln\u0131zca bir kerelik olaylar oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Teoriler, kendi kayna\u011f\u0131n\u0131 yok edebilen, s\u00fcpernova durumunda patlayan bir y\u0131ld\u0131z veya kara deli\u011fe d\u00fc\u015fen n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131 gibi \u015fiddetli olaylar \u00fczerineydi. Son ara\u015ft\u0131rma g\u00f6sterdi ki, baz\u0131 h\u0131zl\u0131 radyo patlamalar\u0131n\u0131n ba\u015fka kaynaklar\u0131 var.<\/p>\n<p>H\u0131zl\u0131 radyo patlamalar\u0131 yakla\u015f\u0131k on y\u0131l \u00f6nce tespit edilmeye ba\u015fland\u0131 ve o zamandan beri ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u00e7in saniyenin binde biri kadar s\u00fcrede olan bu patlamalar bir muammayd\u0131. \u015eimdiye kadar, astronomlar tekrar eden at\u0131mlar\u0131 bo\u015f yere arad\u0131. Bu durum, 5 Kas\u0131m 2015\u2019de McGill \u00dcniversitesi\u2019nde doktora \u00f6\u011frencisi Paul Scholz\u2019un d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck radyo teleskopu olan Porto Rico\u2019daki Arecibo\u2019nun g\u00f6zlem sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 incelemesiyle de\u011fi\u015fti. Toplanan veriler \u00fcniversitedeki s\u00fcper bilgisayarla analiz edildi ve baz\u0131 patlamalar\u0131n 2012\u2019de yakalanan h\u0131zl\u0131 radyo patlamalar\u0131 ile \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>Scholz tekrarl\u0131 sinyalleri g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc zaman bunlar\u0131n h\u0131zl\u0131 radyo patlamas\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli olabilece\u011fini anlad\u0131. Elindeki verileri atarcalar (pulsarlar) ve radyo patlamalar\u0131 i\u00e7in olan \u00f6zel bir yaz\u0131l\u0131mla inceledi ve on tane yeni patlama tespit etti. Yeni bulgulara g\u00f6re bu fazla parlak at\u0131mlar, d\u00f6nen n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131 gibi inan\u0131lmaz derecede g\u00fc\u00e7l\u00fc bir nesneden geliyor olmal\u0131. Di\u011fer bir olas\u0131l\u0131\u011fa g\u00f6re ise g\u00f6zlemlenen, belki de ilk kez ke\u015ffedilen bir kozmik h\u0131zl\u0131 radyo patlamas\u0131 \u00e7e\u015fidi. Max Planck Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Laura Spitler\u2019e g\u00f6re bu patlamalar tekrar etmekle kalm\u0131yor, parlakl\u0131klar\u0131 ve tayflar\u0131 da daha \u00f6nceki h\u0131zl\u0131 radyo at\u0131mlar\u0131ndan farkl\u0131.<\/p>\n<p>Biliminsanlar\u0131, plazma yay\u0131lmas\u0131 denilen bir etkiyi \u00f6l\u00e7erek, bu radyo patlamalar\u0131n\u0131n uzak galaksilerden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Uzayda yay\u0131lan at\u0131mlar insanlar taraf\u0131ndan \u00fcretilen etkile\u015fimlerden farkl\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc y\u0131ld\u0131zlararas\u0131 ortamda bulunan elektronlar radyo dalgalar\u0131n\u0131n daha yava\u015f hareket etmesine sebep olur. Yeni bulunan on patlaman\u0131n ve 2012\u2019de g\u00f6zlemlenenin maksimum yay\u0131lmas\u0131, Samanyolu\u2019ndaki bir kaynaktan yay\u0131lana g\u00f6re \u00fc\u00e7 kat fazla \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>Yeni ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, tekrar eden h\u0131zl\u0131 radyo patlamalar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 galaksi d\u0131\u015f\u0131, gen\u00e7 bir n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclse de, ge\u00e7en hafta <em>Nature<\/em>\u2019da bas\u0131lan bir makalenin sonu\u00e7lar\u0131yla \u00e7eli\u015fen bir durum g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. O makaleye g\u00f6re, h\u0131zl\u0131 radyo patlamalar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131, k\u0131sa gama \u0131\u015f\u0131n\u0131 patlamalar\u0131ndaki gibi, tek seferlik b\u00fcy\u00fck olaylar olarak a\u00e7\u0131klan\u0131yor. McGill fizik profes\u00f6r\u00fc Victoria Kaspi, \u00e7eli\u015fkinin en az iki farkl\u0131 h\u0131zl\u0131 radyo patlamas\u0131 kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu kabul ederek \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rma ekibi, radyo patlamalar\u0131n\u0131n geldi\u011fi uzak galaksiyi belirleyebilmeyi umuyor. Bunun i\u00e7in Arecibo\u2019dan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc radyo teleskoplara ihtiya\u00e7 var. \u0130nterferometri tekni\u011fi ile farkl\u0131 yerlere yay\u0131lm\u0131\u015f teleskoplar\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini birle\u015ftirerek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc artt\u0131rmay\u0131 ba\u015farabilirler.<\/p>\n<p><em>Nature<\/em> makalesi yazarlar\u0131ndan Jason Hessels, tekrarl\u0131 patlamalar\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n yerini bulduktan sonra yap\u0131lacak \u015feyin optik ve X-ray teleskoplardan al\u0131nan g\u00f6zlemleri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Kayna\u011f\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 kom\u015fu galaksiyi bulman\u0131n, onun \u00f6zelliklerini anlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u011funu vurguluyor.<\/p>\n<p>McGill Uzay Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn y\u00f6neticisi Kaspi, Kanada\u2019daki CHIME teleskobunun bilmeceyi \u00e7\u00f6zece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Tamamlanmak \u00fczere olan yeni tasar\u0131m\u0131n g\u00fcnde onlarca h\u0131zl\u0131 radyo patlamas\u0131 saptayabilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor ve CHIME\u2019nin, evrene yeni bir a\u00e7\u0131dan bakmam\u0131za olanak sa\u011flayabilecek gizemli olay\u0131n kayna\u011f\u0131na dair aray\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 ilerletece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00c7eviren: Nazl\u0131 Turan<br \/>\n<em>Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniv. Makine M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc YL<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kaynak<\/strong>: https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2016\/03\/160302135202.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00f6rsel a\u00e7\u0131klamas\u0131: 305 m \u00e7apl\u0131 Arecibo Teleskobu ve radyo al\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n asma destek platformu, bir y\u0131ld\u0131zl\u0131 gecenin ortas\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Uzaydan gelen, milisaniye s\u00fcreli bir dizi radyo \u00e7ak\u0131m\u0131, radyo al\u0131c\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan saptanacaklar\u0131 ve yans\u0131t\u0131lacaklar\u0131 \u00e7ana\u011fa do\u011fru ko\u015farken. &nbsp; Astronomlar, Samanyolu\u2019nun s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan \u00e7ok daha uzaktaki bir kaynaktan yay\u0131lan radyo dalgalar\u0131n\u0131n k\u0131sa ve tekrar eden patlamalar\u0131n\u0131 (at\u0131mlar\u0131n\u0131) ilk kez [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4882,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,19],"tags":[],"class_list":["post-4881","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-bilim-gundemi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4881","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4881"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4881\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4881"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4881"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4881"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}