\u0130nsanlar pandemi ile ilk kez kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131yor, asl\u0131nda y\u00fczy\u0131llard\u0131r pandemilere tan\u0131kl\u0131k ediyorlar. Eski bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klara odaklanan ara\u015ft\u0131rmalar, patojenlerin (hastal\u0131k yap\u0131c\u0131 etkiye sahip enfeksiy\u00f6z ajanlar) ve insanlar\u0131n birlikte evrimine dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n
\u0130skelet \u00f6rneklerinden elde edilen veriler, c\u00fczzam, t\u00fcberk\u00fcloz ve frengi gibi ge\u00e7mi\u015fte b\u00fcy\u00fck salg\u0131nlar halinde ya\u015fanan hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n son 5000 y\u0131lda do\u011fal olarak azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu.<\/p>\n
PLOS ONE<\/em> dergisinde yay\u0131nlanan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yazarlar\u0131ndan Maciej Henneberg, \u201c\u0130nsanlar zamanla enfeksiyonlara tolerans g\u00f6sterebilirler. \u00c7o\u011fu insan pop\u00fclasyonunda, hastal\u0131k etmenine maruz kalmas\u0131na ra\u011fmen hastalanmayan baz\u0131 insanlar bulunur. Bu durum ayn\u0131 zamanda COVID-19 gibi viral enfeksiyonlar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, 200\u2019den fazla neslin verilerini i\u00e7eren kay\u0131tlar ile 70.000 eski insan iskeletinden elde edilen verileri, c\u00fczzam, t\u00fcberk\u00fcloz ve frenginin yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n zaman i\u00e7inde nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini anlamak i\u00e7in yeniden analiz etti. S\u00f6z konusu hastal\u0131klar, hastal\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r ge\u00e7iren ki\u015filerin kemik gibi sert dokular\u0131nda iz b\u0131rakabilir ve bu izler iskelet kal\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00fczerinden analiz edilebilir. Paleopatoloji disiplini, eski enfeksiyonlara yeni bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n Ge\u00e7mi\u015f d\u00f6neme ili\u015fkin kay\u0131tlar, Avrupa\u2019da Orta \u00c7a\u011f\u2019\u0131n sonunda c\u00fczzam ve frenginin yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmeden \u00f6nce artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. T\u00fcberk\u00fcloz ise istikrarl\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f e\u011filimindeydi. Ancak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar t\u00fcberk\u00fcloz etmeninin insanlara di\u011fer hastal\u0131klardan daha erken bir evrede bula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bir s\u00fcre sonra yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n zirve noktas\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n Ge\u00e7mi\u015fe ili\u015fkin kay\u0131tlar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 vurgulayan biliminsanlar\u0131, hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 incelerken ko\u015fullar\u0131n da dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. \u00d6rne\u011fin b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde iyile\u015ftirilmi\u015f temizlik ve beslenme gibi yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan giri\u015fimlerin ard\u0131ndan t\u00fcberk\u00fclozdan \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyorlar.<\/p>\n Birlikte evrim ve uyum \u0130lerleyen s\u00fcre\u00e7te konak organizma ve patojenler birbirlerine adapte olurlar ve patojen \u201ciyi huylu\u201d hale gelebilir, hatta konak organizmaya yarar sa\u011flayabilir. Yazarlar bu noktadan hareketle, farkl\u0131 hastal\u0131k yapma bi\u00e7imlerine (patolojilere) ve farkl\u0131 bula\u015fma bi\u00e7imlerine sahip olsalar da benzer bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f e\u011frisi ya\u015fayan bu \u00fc\u00e7 hastal\u0131\u011f\u0131n y\u00f6r\u00fcngesi alt\u0131ndaki en mant\u0131kl\u0131 fakt\u00f6r\u00fcn birlikte evrim<\/strong> oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Konak organizma veya patojen\u2026 asl\u0131nda kimin evrimle\u015fti\u011fi net olarak belli de\u011fil, insanlar, patojenler veya her ikisi de… Ancak birlikte evrim, her iki organizman\u0131n da hayatta kalmas\u0131na yol a\u00e7ar. Yazarlar \u201cuyum\u201d kavram\u0131na dikkat \u00e7ekerek \u201cUyum ancak evrim s\u00fcreciyle ger\u00e7ekle\u015febilir\u201d diyor.<\/p>\n Kaynak:<\/strong> https:\/\/cosmosmagazine.com\/history\/archaeology\/co-evolution-of-humans-and-pathogens\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0130nsanlar pandemi ile ilk kez kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131yor, asl\u0131nda y\u00fczy\u0131llard\u0131r pandemilere tan\u0131kl\u0131k ediyorlar. Eski bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klara odaklanan ara\u015ft\u0131rmalar, patojenlerin (hastal\u0131k yap\u0131c\u0131 etkiye sahip enfeksiy\u00f6z ajanlar) ve insanlar\u0131n birlikte evrimine dikkat \u00e7ekiyor. \u0130skelet \u00f6rneklerinden elde edilen veriler, c\u00fczzam, t\u00fcberk\u00fcloz ve frengi gibi ge\u00e7mi\u015fte b\u00fcy\u00fck salg\u0131nlar halinde ya\u015fanan hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n son 5000 y\u0131lda do\u011fal olarak azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. PLOS […]<\/p>\n","protected":false},"author":1390,"featured_media":49123,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[7429,1631,555,774,6558],"class_list":["post-49122","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-birlikte-evim","tag-hastalik","tag-insan","tag-patojen","tag-tuberkuloz"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49122","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1390"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49122"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49122\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/49123"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49122"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49122"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49122"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/strong>\u00c7al\u0131\u015fma bulgular\u0131 genel olarak patojenler hakk\u0131nda bilinenlerle \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir. T\u00fcm organizmalar i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011fu gibi, patojenler de do\u011fal seleksiyon yasalar\u0131na tabidir ve yay\u0131labilmek i\u00e7in konak organizma ararlar. Ancak konak olarak belirledikleri canl\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmak patojenlerin \u201c\u00e7\u0131karlar\u0131\u201d ile \u00f6rt\u00fc\u015fmez. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar patojenin konak organizman\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmayarak \u00fcreme ba\u015far\u0131s\u0131 sa\u011flamas\u0131n\u0131n avantajl\u0131 bir durum oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor ve ekliyorlar: “Ayn\u0131 zamanda konak organizman\u0131n hayatta kalmas\u0131 ancak \u00fcreme ba\u015far\u0131s\u0131 ile sa\u011flanabilir.”<\/p>\n