{"id":49195,"date":"2012-10-01T00:00:07","date_gmt":"2012-09-30T21:00:07","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=49195"},"modified":"2021-03-17T16:18:01","modified_gmt":"2021-03-17T13:18:01","slug":"irakli-bektasilerin-yol-hikayesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2012\/10\/01\/irakli-bektasilerin-yol-hikayesi","title":{"rendered":"Irakl\u0131 Bekta\u015filerin \u201cyol\u201d hik\u00e2yesi"},"content":{"rendered":"

Y\u00fczy\u0131llard\u0131r Irak\u2019ta ya\u015fayan Alevi-Bekta\u015filerin \u015eah \u0130smail zaman\u0131nda buraya yerle\u015ftikleri san\u0131l\u0131yor. \u0130ktidarlar de\u011fi\u015fse de onlar\u0131n g\u00f6rd\u00fckleri bask\u0131 ve zul\u00fcm hi\u00e7 sona ermemi\u015f. Yeni yeni ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131ran Irakl\u0131 Alevi-Bekta\u015filer, kuracaklar\u0131 federasyon ile ba\u015fta Anadolu olmak \u00fczere d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerindeki yarenleriyle ba\u011f kurmak istiyorlar. <\/em><\/p>\n

\u00a0<\/strong>Her y\u0131l a\u011fustosta yap\u0131lan Hac\u0131 Bekta\u015f \u015eenlikleri\u2019ne sadece T\u00fcrkiye\u2019den de\u011fil d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan Aleviler, Bekta\u015filer kat\u0131l\u0131yor. \u015eenli\u011fin konuklar\u0131 aras\u0131nda son iki y\u0131ld\u0131r Irakl\u0131lar\u0131 da g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn.
\n\u201cIrak\u2019ta Alevi-Bekta\u015fi var m\u0131?\u201d diyenlere \u201cEvet, \u00fcstelik y\u00fczy\u0131llard\u0131r orada ya\u015f\u0131yorlar\u201d yan\u0131t\u0131n\u0131 verirken bir yandan da \u201cbu soruyu yad\u0131rgamamak laz\u0131m\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fclkemizde Irak\u2019ta ya\u015fayan Alevi-Bekta\u015filerle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar yok denecek kadar az.
\nIrak\u2019\u0131n Musul, Erbil, Kerk\u00fck ve S\u00fcleymaniye kentleri ve \u00e7evresindeki k\u00f6ylerde ya\u015fayan Alevi-Bekta\u015filer, Kakai, Ehlihaklar, Aliilah\u00ee, \u015eabak, \u0130brahimi veya K\u0131z\u0131lba\u015f ismiyle an\u0131l\u0131yorlar. A\u015firet ve erk\u00e2nlar\u0131 itibariyle birbirlerinden farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterseler de pirleri var ve Hac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli\u2019ye ba\u011fl\u0131lar.
\nIrakl\u0131 Alevi-Bekta\u015fi temsilcileri a\u011f\u0131rlayan Ortado\u011fu Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi\u2019nin (ORSAM) Ba\u015fkan\u0131 Hasan Kanbolat, \u015eabak Bekta\u015fileriyle ilk ili\u015fkilerinin 2 y\u0131l \u00f6nce bir ziyaret s\u0131ras\u0131nda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Irak\u2019ta, Anadoluda\u2019ki Bekta\u015filerin gelenek, g\u00f6renek ve ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren insanlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 anlatan Kanpolat, bunun \u00fczerine Irak\u2019taki T\u00fcrkmen Alevilerini ve \u015eabak Bekta\u015filerini daha yak\u0131nda tan\u0131mak i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019ye davet ettiklerini belirtiyor.<\/p>\n

Peki, kim bu \u015eabaklar?
\n<\/strong>Musul \u00e7evresinde yakla\u015f\u0131k 70 k\u00f6yde ya\u015fayan \u015eabaklar\u0131n n\u00fcfusunun 300 ile 500 bin aras\u0131nda de\u011fi\u015fti\u011fi tahmin ediliyor. \u015eabaklar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturan \u015eiiler iki nesil \u00f6nce Alevi-Bekta\u015fiydi. \u015eabaklar, \u015eabaki ad\u0131n\u0131 verdikleri bir dil konu\u015fuyorlar. Farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerle \u00e7evrili olduklar\u0131 i\u00e7in dillerinde Arap\u00e7a, K\u00fcrt\u00e7e, T\u00fcrk\u00e7e hatta Fars\u00e7a kelimeler var.
\n\u015eabaklar, 1980\u2019li y\u0131llara kadar T\u00fcrkiye ile olan ili\u015fkilerini s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015fler. Ne var ki Saddam H\u00fcseyin\u2019in bask\u0131c\u0131 politikalar\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan T\u00fcrkiye ile ili\u015fkileri zay\u0131flam\u0131\u015f ve tamamen kopmu\u015f. Ba\u011flar\u0131n kopmas\u0131yla T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fanlar azalsa da b\u00fct\u00fcn g\u00fclbanglar (tekrarlanan T\u00fcrk\u00e7e dua), deyi\u015fler h\u00e2l\u00e2 T\u00fcrk\u00e7e s\u00f6yleniyor, Cem\u2019ler T\u00fcrk\u00e7e yap\u0131l\u0131yor.
\n\u015eabaklar\u0131n Buyruk<\/em> ya da Kitab-\u0131 El Menak\u0131p<\/em> ad\u0131 verilen kutsal kitab\u0131 iki b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fuyor. \u0130lk b\u00f6l\u00fcmde (111 sayfa) Safevi \u015eeyhi Safi\u2019nin ya\u015fam\u0131, o\u011flu Sadreddin ile aras\u0131nda soru-cevap \u015feklinde ge\u00e7en sufi diyalogu var. \u0130kinci b\u00f6l\u00fcmde ise (50 sayfa) On iki \u0130mam\u0131 \u00f6ven T\u00fcrk\u00e7e \u015fiirler bulunuyor. Buras\u0131, \u0130mam Ali ve Cafer-i Sad\u0131k ile ba\u011flant\u0131l\u0131 \u00e7e\u015fitli ders ve talimatlar\u0131 i\u00e7eriyor.
\n\u015eabaklar\u0131n k\u00f6keni konusuna gelince K\u00fcrt, T\u00fcrkmen ya da Fars olduklar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde de\u011fi\u015fik g\u00f6r\u00fc\u015fler mevcut. \u015eabak Bekta\u015filerin liderlerinden Abbas Beyatli ise ne T\u00fcrk, ne K\u00fcrt, ne de Arap olduklar\u0131n\u0131 belirterek, farkl\u0131 bir halk olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. B\u00f6lgeye, \u0130ran merkezli Safeviler (16-18. y\u00fczy\u0131l) zaman\u0131nda m\u0131 yoksa Osmanl\u0131 zaman\u0131nda m\u0131 yerle\u015ftikleri tart\u0131\u015fmas\u0131nda ise Safeviler g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc a\u011f\u0131rl\u0131k ta\u015f\u0131yor. Tapu kay\u0131tlar\u0131, Osmanl\u0131lardan \u00f6nce de b\u00f6lgede Alevi-Bekta\u015filerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n

S\u00fcnnile\u015ftirme ya da \u015eiile\u015ftirme \u00e7abalar\u0131
\n<\/strong>\u015eabaklar Bekta\u015f\u00ee olmalar\u0131ndan dolay\u0131 S\u00fcnniler ya da \u015eiiler taraf\u0131ndan s\u00fcrekli siyasi, dini ve k\u00fclt\u00fcrel bask\u0131ya maruz kalm\u0131\u015flar. Daha \u00f6nce de belirtti\u011fimiz gibi bug\u00fcn \u015eiile\u015fmi\u015f \u015eabaklar \u00f6nceden Alevi-Bekta\u015fiydi; 1950\u2019lere kadar kendi tekkeleri vard\u0131. \u015eii Lider Muhsin el H\u00e2kim 1960\u2019da harekete ge\u00e7ip Musul\u2019da ilk \u015eii camisini in\u015fa etti. \u015eii merciin otoritesi giderek artt\u0131. \u015eabak yerle\u015fim yerlerinde \u015eiile\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in H\u00fcseyniye ad\u0131 verilen mescitler kuruldu. H\u00fcseyniyelerde \u00f6zellikle \u0130ran\u2019da e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f ki\u015filer g\u00f6rev yap\u0131yorlard\u0131. Bu arada, \u015eabaklar\u0131n \u015eiile\u015fmesi h\u0131zla ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f. Bunda \u015eiili\u011fin ekonomik ve sosyal hayat a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u201cgetiri\u201dleri\u201d olmas\u0131, Hz. Ali, On \u0130ki \u0130mam gibi Alevilikle ortak unsurlar bar\u0131nd\u0131rmas\u0131n\u0131n da etkisi g\u00f6zard\u0131 edilemez.
\nIrak\u2019\u0131n T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131r\u0131na yak\u0131n olan ve T\u00fcrkmen n\u00fcfusuyla dikkat \u00e7eken kenti Telafar\u2019da Bekta\u015filerin \u015eiile\u015fme s\u00fcreci de 1940\u2019larda ba\u015flam\u0131\u015f ve 1970\u2019lerden sonra h\u0131z kazanm\u0131\u015f. Telafer\u2019de 1940\u2019a kadar bir tek \u015eii camisinin bulunmamas\u0131 bunun en \u00f6nemli kan\u0131t\u0131 olarak g\u00f6steriliyor.
\n\u015eabaklar\u0131 S\u00fcnnile\u015ftirme \u00e7abalar\u0131 ise daha eski. Osmanl\u0131 Y\u00f6netimi, Tanzimat (19. y\u00fczy\u0131l) sonras\u0131nda M\u00fcsl\u00fcman olarak kabul edilen fakat S\u00fcnn\u00ee olmayan topluluklara kar\u015f\u0131 \u201c\u0131slah\u201d program\u0131 uygulad\u0131. \u00d6rne\u011fin, 23 Eyl\u00fcl 1892 tarihli, d\u00f6nemin i\u00e7i\u015fleri ve e\u011fitim bakanl\u0131klar\u0131na iletilmesi istenen padi\u015fah emrinde Musul vilayetinde kendi istekleriyle \u0130slamiyet\u2019i kabul ettiklerini bildiren \u015eabaklara kolayl\u0131k sa\u011flanmas\u0131 sal\u0131k veriliyor. Emirde, \u015eabak k\u00f6ylerine \u0130slam kaidelerini \u00f6\u011fretmek amac\u0131yla mescit, mektep, abdesthane, hoca ve kap\u0131c\u0131lar i\u00e7in birer odan\u0131n in\u015fa edilmesi; \u015eabak \u00e7ocuklar\u0131na din\u00ee terbiye verecek \u00f6\u011fretmenler tayin edilmesi isteniyor.<\/p>\n

\u0130ktidarlar de\u011fi\u015fiyor, bask\u0131lar bitmiyor
\n<\/strong>\u015eabaklar, \u015fiddet olaylar\u0131 ve tehditler y\u00fcz\u00fcnden as\u0131rlard\u0131r ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlerden g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kald\u0131lar.\u00a0 K\u00f6yleri tamamen bo\u015falt\u0131l\u0131nca yerle\u015fim yeri olma \u00f6zelli\u011fini yitirdi. 2003\u2019teki Amerikan i\u015fgalinin ard\u0131ndan \u015eabaklar\u0131n sadece can\u0131na ve mal\u0131na de\u011fil kutsal sayd\u0131klar\u0131 \u201cziyaret\u201dlere de sald\u0131r\u0131lar oldu, buralar\u0131 bombalan\u0131p tahrip edildi.
\nBaas rejimi d\u00f6neminde Saddam y\u00f6netimi taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck zul\u00fcm g\u00f6ren \u015eabaklar bug\u00fcn farkl\u0131 gruplar\u0131n bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda. El Kaide ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcyle ba\u011flant\u0131l\u0131 Irak \u0130slam Devleti, Musul\u2019da da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131 bildirilerde \u015eabaklar\u0131n bir an \u00f6nce b\u00f6lgeyi terk etmelerini istemi\u015f, aksi halde sonlar\u0131n\u0131n gelece\u011fi tehdidinde bulunmu\u015f. Di\u011fer bask\u0131 grubu ise K\u00fcrtler ki onlar da \u015eabaklar\u0131 K\u00fcrt gibi g\u00f6sterip ya da K\u00fcrtle\u015ftirip Kuzey Irak\u2019taki egemenlik s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmeyi hedefliyorlar. Asl\u0131nda, bu K\u00fcrtle\u015ftirme operasyonlar\u0131n\u0131 sadece \u015eabaklara de\u011fil Keldani ve Yezidilere de uyguluyorlar. \u201cBen K\u00fcrd\u00fcm\u201d demeyi reddedenlerin ise k\u00f6ylerini yak\u0131yorlar. Yani, farkl\u0131 gruplar\u0131n K\u00fcrtlerden \u00e7ektikleri Saddam H\u00fcseyin d\u00f6neminden daha az de\u011fil, hatta belki daha fazla.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019den beklentiler y\u00fcksek
\n<\/strong>Ankara\u2019ya gelen \u015eabak temsilciler, Irak\u2019ta sosyal ve siyasal ya\u015famdan d\u0131\u015fland\u0131klar\u0131n\u0131 belirterek asimilasyon s\u00fcrecine engel olunmas\u0131 konusunda T\u00fcrkiye\u2019den beklentilerini dile getiriyor. Somut beklentileri aras\u0131nda, \u00fcniversitelerde \u015eabak \u00f6\u011frencilere kontenjan ayr\u0131lmas\u0131, Ba\u011fdat\u2019ta \u201cBekta\u015fi Evi\u201d kurulmas\u0131 ve b\u00f6ylece Irakl\u0131 Bekta\u015filerin d\u00fczenli olarak bir araya gelebilecekleri bir kurumun olu\u015fmas\u0131; Musul\u2019da bir k\u00fclt\u00fcr merkezinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve Bekta\u015filik konusunda \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctmesi bulunuyor.
\n\u015eabak liderlerden Abbas Beyatli, Anadolu ve Balkanlar\u2019daki Alevi-Bekta\u015filerle ili\u015fkileri geli\u015ftirmek istediklerini dile getiriyor. Beyatli, kurmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri Alevi-Bekta\u015fi Federasyonu ile bu co\u011frafyadaki di\u011fer topluluklarla daha yak\u0131n i\u015fbirli\u011fini hedeflediklerini de s\u00f6zlerine ekliyor. Merkezi Telafar\u2019da bulunacak Federasyon i\u00e7in i\u00e7 t\u00fcz\u00fck haz\u0131rlan\u0131p onaylanmak \u00fczere Ba\u011fdat\u2019a g\u00f6nderilmi\u015f. Bunun i\u00e7in yeni h\u00fck\u00fcmetin kurulmas\u0131 bekleniyor.
\nORSAM Ba\u015fkan\u0131 Kanbolat, do\u011fal bir ayd\u0131nl\u0131k bar\u0131nd\u0131ran Irakl\u0131 Bekta\u015fileri gelecek y\u0131lki ziyaretlerinde sadece belli kurulu\u015f ve sivil toplum \u00f6rg\u00fctleriyle de\u011fil T\u00fcrkiye\u2019deki Alevi ayd\u0131nlarla da bulu\u015fturmak gerekti\u011fine inan\u0131yor. Farkl\u0131 \u00fclkelerde ya\u015fayan Alevi-Bekta\u015filerin birbirleriyle daha iyi ileti\u015fim i\u00e7inde olmas\u0131 kadar birbirleri hakk\u0131nda yeterli ve do\u011fru bilgi edinmesi \u00f6nemli. Bu da daha fazla ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 ve ortaya daha fazla eser konmas\u0131n\u0131 gerektiriyor. Irakl\u0131 Bekta\u015filer \u201cyol\u201da d\u00f6n\u00fc\u015f yaparken Hac\u0131 Bekta\u015f felsefesinin yan\u0131na bilgiyi de k\u0131lavuz edecektir.<\/p>\n

KAYNAK\u00c7A
\n<\/strong>– Ahmet Ta\u015f\u011f\u0131n, \u201cIrak\u2019taki Bekta\u015fi Toplulu\u011fu \u015eabaklar\u201d, T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fc ve Hac\u0131 Bekta\u015f Veli Ara\u015ft\u0131rma Dergisi, 2009
\n– \u201cIrakl\u0131 Bekta\u015filer ORSAM\u2019da\u201d 13 A\u011fustos, 2010, www.orsam.org.tr
\n– \u201cIrakl\u0131 Bekta\u015filer Hac\u0131 Bekta\u015f \u015eenlikleri\u2019nde\u201d, Hasan Kanbolat, 10 A\u011fustos 2010, ww.orsam.org.tr
\n– \u0130smail Kayusuz, Kuzey Irak Alevilerinin (\u015eabak, \u0130brahimi, Kakai..) Dinsel \u0130nan\u00e7 Kitaplar\u0131ndan Buyruk \u00d6rnekleri ve S\u00fcnb\u00fclname, 17 Mart 2006, www.hacibektaslilar.com<\/p>\n

Musul\u2019da K\u0131rklar Cemi
\n<\/strong>Ahmet Ta\u015f\u011f\u0131n\u2019\u0131n \u201cIrak\u2019taki Bekta\u015fi Toplulu\u011fu \u015eabaklar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na bakarak Irak\u2019taki Alevili\u011fin Anadolu Alevili\u011finden pek de farkl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn:
\n\u201c…Musul \u00e7evresinde be\u015f adet seyit bulunmakta ve K\u0131rklar cemini s\u00fcrd\u00fcrmektedirler. \u015eabaklar ve di\u011fer Alev\u00ee Bekta\u015f\u00ee topluluklar\u0131n hizmetini y\u00fcr\u00fcten Pirler ve bu pirlerin de ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu Pir-i piran bulunmaktad\u0131r. Pirler belirli bir ya\u015fa geldikten sonra d\u00fcnya i\u015flerinden tamamen el \u00e7ekmekte ve kendilerini tarikat\u0131n i\u015flerine vererek, taliplerinin hizmetini g\u00f6rmektedirler. Pir olduktan sonra ba\u015flar\u0131na ye\u015fil bir sar\u0131k sarmakta ve sakallar\u0131n\u0131 uzatmaktad\u0131rlar. Pirler, sercem olarak her per\u015fembe ak\u015fam\u0131 yap\u0131lan cemleri y\u00fcr\u00fctmektedirler. Cemlerde \u00e7era\u011f uyand\u0131r\u0131lmakta, ceme gelen sofular\u0131n b\u00f6rk ve ku\u015fak ba\u011flamalar\u0131 \u015fart ko\u015fulmaktad\u0131r. \u015eabak toplulu\u011fu i\u00e7erisinde ikrar almayan hi\u00e7bir kimse bu cemlere dahil edilmemektedir. Cemlerde Nesimi, Fuzuli, Virani, Yemini, Kul Himmet, Pir Sultan Abdal, Seyit Nizamo\u011flu\u2019nun deyi\u015fleri okunmaktad\u0131r…\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Y\u00fczy\u0131llard\u0131r Irak\u2019ta ya\u015fayan Alevi-Bekta\u015filerin \u015eah \u0130smail zaman\u0131nda buraya yerle\u015ftikleri san\u0131l\u0131yor. \u0130ktidarlar de\u011fi\u015fse de onlar\u0131n g\u00f6rd\u00fckleri bask\u0131 ve zul\u00fcm hi\u00e7 sona ermemi\u015f. Yeni yeni ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131ran Irakl\u0131 Alevi-Bekta\u015filer, kuracaklar\u0131 federasyon ile ba\u015fta Anadolu olmak \u00fczere d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerindeki yarenleriyle ba\u011f kurmak istiyorlar. \u00a0Her y\u0131l a\u011fustosta yap\u0131lan Hac\u0131 Bekta\u015f \u015eenlikleri\u2019ne sadece T\u00fcrkiye\u2019den de\u011fil d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan […]<\/p>\n","protected":false},"author":202,"featured_media":49196,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[117,38],"tags":[7141,7448],"class_list":["post-49195","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-80-sayi","category-dergi-sayilari","tag-gul-atmaca","tag-irakli-bektasiler"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49195","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/202"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49195"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49195\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/49196"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}