{"id":49536,"date":"2021-04-01T00:00:03","date_gmt":"2021-03-31T21:00:03","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=49536"},"modified":"2021-03-30T23:06:13","modified_gmt":"2021-03-30T20:06:13","slug":"insan-eksiktir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/04\/01\/insan-eksiktir","title":{"rendered":"\u0130nsan Eksiktir"},"content":{"rendered":"

\u0130nsan\u0131 en insan yapan \u015fey, ayn\u0131 zamanda onun en katlanamad\u0131\u011f\u0131 \u015fey san\u0131r\u0131m: eksik olmak. Halbuki geli\u015fim, icatlar, uygarl\u0131k hep eksikten do\u011fmu\u015ftur. Eksikli\u011fin kendisi geli\u015fime kap\u0131 aralar; ancak eksik olunca tamamlanmak g\u00fcd\u00fcs\u00fcyle harekete meyledebilir insan. \u0130nsan\u0131n kendisine en sahte gelen hali de benim i\u00e7in en insan\u00ee olan taraf\u0131n\u0131, eksikli\u011fini, inkar etti\u011fi halidir.
\nHi\u00e7kimseye hatta hi\u00e7bir canl\u0131ya muhta\u00e7 olmayan, kimsenin deste\u011fi olmadan ya\u015fayan, tam anlam\u0131yla kendi kendisinin ya\u015fam\u0131na her alanda yetebilen bir insan olmak zaman zaman hissedilmesi arzulanan bir haldir de. S\u0131kl\u0131kla insanlar\u0131n kimseye ihtiya\u00e7 duymad\u0131klar\u0131 yapayaln\u0131z ama t\u00fcmg\u00fc\u00e7l\u00fc bir pozisyonu \u00f6zlemle hayal ettiklerini duyar\u0131m. Ama asl\u0131nda duydu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm \u015feylerden biri, i\u015flenmemi\u015f bir haset duygusunun insan\u0131n i\u00e7inde yaratt\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131d\u0131r. Ham haliyle kalakalm\u0131\u015f, \u00fczerine konu\u015fma, d\u00fc\u015f\u00fcnme f\u0131rsat\u0131 bulunamam\u0131\u015f, sembollerle i\u015flenememi\u015f bir duygunun kendi kendisine \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu aramas\u0131\u2026 Ne var ki haset, olumsuz \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 olup pek de konu\u015fulmak istenmeyen bir meseledir. Bu kadar insani bir duygunun bu kadar konu\u015fulmak istenmemesi, insana eksik oldu\u011funu hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131ndan olsa gerek.
\n\u201cHaset de\u011fil de g\u0131pta\u201d diye d\u00fczeltmek ister insanlar konu\u015furken bunu. Zira aralar\u0131ndaki fark, g\u0131ptan\u0131n g\u0131pta edilen ki\u015fideki o \u015feyin kendinde olmas\u0131n\u0131 isterken di\u011ferindeki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yok olmas\u0131n\u0131 dilememektir. Yani i\u015fin a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, kimse kendi i\u00e7inde \u201cy\u0131k\u0131c\u0131\u201d bir taraf oldu\u011funu kabul etmeyi kolay kolay istemez. O y\u00fczden haset etmez de \u201cg\u0131pta\u201d eder. G\u0131pta iyicildir, \u201cben de istiyorum\u201ddur. \u201cSeninki yok olsun ve onu ben istiyorum\u201d de\u011fildir. \u00d6zenmek, imrenmek gibi kelimeler de haset kelimesini kullanmaktan imtina edenler i\u00e7in i\u015f g\u00f6rmektedir.
\nKendi kendisiyle u\u011fra\u015fmay\u0131 seven insanlar ve de psikanalize merakl\u0131 olanlar i\u00e7in (bu iki k\u00fcmenin san\u0131yorum ki kesi\u015fim alan\u0131 epey geni\u015ftir) Metis\u2019in \u00d6tekini Dinlemek serisinden Haset ve \u015e\u00fckran<\/em> kitab\u0131 y\u00fcksek ihtimalle iyi bir okuma deneyimi vaat eder. Bu yaz\u0131n\u0131n tan\u0131\u015ft\u0131rmak istedi\u011fi esas kitap olmasa da, Ekim 2020 say\u0131s\u0131nda yine haset konusuyla ilgili ba\u015fka bir kitaptan daha s\u00f6z etmi\u015ftim, Leyla Navaro\u2019nun Haset ve Rekabet<\/em> kitab\u0131, vesileyle onun da tekrar ismini ge\u00e7irmi\u015f olay\u0131m rastlamam\u0131\u015f olanlar i\u00e7in. Bundan sonra, Klein\u2019\u0131n kitab\u0131yla ilgili yaz\u0131p \u00e7izmeye geri d\u00f6neyim.
\nBu kadar insan\u00ee olan haset duygusu ayn\u0131 zamanda insan\u0131n ya\u015fam\u0131ndaki ilklerdendir. Melanie Klein, Haset ve \u015e\u00fckran kitab\u0131nda \u201cHaset duyulan ilk nesnenin annenin memesi\u201d oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a yazar. Klein\u2019a g\u00f6re annenin memesi bebek i\u00e7in bebe\u011fin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu her \u015feye sahip olan kaynakt\u0131r; ama ne yaz\u0131k ki bu kaynak kendisinin<\/em> de\u011fildir! Kendisini besleyebilen, s\u0131n\u0131rs\u0131z s\u00fct, sevgi, ilgi ve bak\u0131mla dolu olan meme bebe\u011fin bir par\u00e7as\u0131 de\u011fildir, ba\u015fkas\u0131n\u0131nd\u0131r. \u0130\u015fte tam bu sebeple, ac\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda hemen onu beslemeyen, geciken veya doyuramayan memeye kar\u015f\u0131 haset do\u011far. Oysa o meme bebe\u011fin olsa, bebek kendisine iyi gelecek bu sonsuz p\u0131nara sahip olacakt\u0131r. \u015eimdiyse ona sahip de\u011fildir ve sanki meme s\u00fct\u00fc, sevgiyi, ilgiyi kendisine sakl\u0131yordur. Bebek d\u00fcped\u00fcz eksiktir. Kendisini doyuramaz, kendisini sevemez, kendisine bakamaz, kendisine yetemez. Bir ba\u015fkas\u0131na, anneye, memeye ihtiya\u00e7 duyar. Asl\u0131nda bebe\u011fin memede ihtiya\u00e7 duydu\u011fu \u015fey yaln\u0131zca besin de\u011fildir. Bebek, memeyle teskin edilmeye ihtiya\u00e7 duyar. Karn\u0131n\u0131n ac\u0131kmas\u0131n\u0131 deneyimlerken bedeninde, i\u00e7inde ne olup bitti\u011fini anlayamaz. Sanki i\u00e7ten ve d\u0131\u015ftan sald\u0131r\u0131ya u\u011fruyor gibidir. Biz yeti\u015fkinler karn\u0131m\u0131z ac\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda hissetti\u011fimiz \u015feylerin ne oldu\u011funu biliyoruz, adland\u0131rabiliyoruz. Hen\u00fcz deneyim haznesi k\u0131s\u0131tl\u0131 olan bebek i\u00e7inse ayn\u0131 durum s\u00f6z konusu de\u011fildir; bebe\u011fin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 deneyimleri bebek i\u00e7in anne (bak\u0131mveren) anlamland\u0131r\u0131r, adland\u0131r\u0131r. Ac\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda bir k\u00f6t\u00fcl\u00fckle sald\u0131r\u0131ya u\u011fruyor gibi hisseden bebek, memenin onu kurtarmas\u0131n\u0131 arzular. Meme, yani asl\u0131nda biraz daha geli\u015ftikten\u00a0 sonra alg\u0131lanabilecek haliyle anne, i\u00e7ten ve d\u0131\u015ftan gelen k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerde bebe\u011fi kurtarabilecek t\u00fcmg\u00fc\u00e7l\u00fc bir nesne gibidir. Klein, t\u00fcm k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri \u00f6nleyebilecek t\u00fcmg\u00fc\u00e7l\u00fc bir anne fantazisine yeti\u015fkinlerin analizinde de rastlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir kitab\u0131nda.
\nNas\u0131l ki insan eksiktir ve ona en yak\u0131\u015fan hal de eksikli\u011fini kabul edebildi\u011fi halidir, bu yaz\u0131n\u0131n da -asl\u0131nda her yaz\u0131 gibi- eksik oldu\u011funu ve ne yaparsam yapay\u0131m kitab\u0131n bendeki izd\u00fc\u015f\u00fcmlerini tam olarak yazmam\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek gerekir. Haset konsepti ile ba\u011flant\u0131l\u0131 bir \u015fekilde anlat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan daha bir\u00e7ok konsepte yer vermi\u015ftir Klein, Haset ve \u015e\u00fckran\u2019\u0131nda: a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fck, sevme yetisi, k\u0131skan\u00e7l\u0131k, \u015f\u00fckran\u2026 Kitab\u0131n insan\u0131n zihnine en g\u00fczel katk\u0131s\u0131 da bana g\u00f6re a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fck, haset ve k\u0131skan\u00e7l\u0131k kavramlar\u0131n\u0131 birbiriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak tan\u0131mlamas\u0131 ve bu kavramlar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirlemesidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00fc\u00e7l\u00fc, birbirine en \u00e7ok kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan kavramlardan olmakla birlikte insan\u0131n ruhsal ya\u015fant\u0131s\u0131nda \u00f6nemli yeri olan deneyimlerdir. Klein\u2019\u0131n bu kavramlar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleme giri\u015fimi, yaln\u0131zca bu alandaki profesyoneller i\u00e7in de\u011fil alan d\u0131\u015f\u0131ndan olan ancak i\u00e7inde ne olup bitti\u011fini anlamaya \u00e7al\u0131\u015fan merakl\u0131 kimseler i\u00e7in de epey ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 bir \u0131\u015f\u0131k olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.
\nKitab\u0131n bir par\u00e7a zor, abart\u0131l\u0131 ve bebeklerin i\u00e7sel ya\u015fant\u0131lar\u0131na dair k\u00f6t\u00fcmser gelebilece\u011fini s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmaz. Hele ki psikanalitik teorilere a\u015fina biri de\u011filseniz \u201csa\u00e7ma bir kurgu\u201d gibi gelebilece\u011fini bile \u00f6ng\u00f6rebilirim. Psikanaliz, insan\u0131n i\u00e7inde uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve belki \u00a0tetikledi\u011fi meseleler bak\u0131m\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131dan \u00e7ok yabanc\u0131 hatta tekinsiz gelebilen; ancak i\u00e7ine do\u011fru dald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda sezinleyebildi\u011finiz ve bundan keyif almaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir anlay\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda o \u00e7ok yabanc\u0131 gelen(ler)in asl\u0131nda kendi hikayenizle ili\u015fkisinin fark\u0131nda olmaya ba\u015flad\u0131k\u00e7a \u201cyabanc\u0131 geliyor\u201d demezsiniz de \u201cyabanc\u0131la\u015ft\u0131rm\u0131\u015f\u0131m\u201d dersiniz. Kendi i\u00e7inizdeki \u201c\u00f6teki\u201d ile il\u015fki kurduk\u00e7a daha da kendiniz olmaya yakla\u015f\u0131yor hissedersiniz. Metis\u2019in \u201c\u00d6tekini Dinlemek\u201d serisinden Haset ve \u015e\u00fckran<\/em> kitab\u0131 da bu ba\u011flamda epey besleyici bir kaynak. Besleyicili\u011fine, anlay\u0131\u015f\u0131na, \u00f6zg\u00fcn katk\u0131lar\u0131na ve Orhan Ko\u00e7ak ve Yavuz Erten\u2019in iyi \u00e7evirisine haset edebilirsiniz.<\/p>\n

Haset ve \u015e\u00fckran<\/em>, Melanie Klein, \u00c7ev. Orhan Ko\u00e7ak Yavuz Erten, Metis Yay\u0131nlar\u0131, 1999, 104 s.<\/strong><\/p>\n

Kaynak:\u00a0 <\/strong>Klein, M., Haset ve \u015f\u00fckran<\/em>. \u00c7ev. Ko\u00e7ak, O., Erten, Y. (1999). Metis Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130nsan\u0131 en insan yapan \u015fey, ayn\u0131 zamanda onun en katlanamad\u0131\u011f\u0131 \u015fey san\u0131r\u0131m: eksik olmak. Halbuki geli\u015fim, icatlar, uygarl\u0131k hep eksikten do\u011fmu\u015ftur. Eksikli\u011fin kendisi geli\u015fime kap\u0131 aralar; ancak eksik olunca tamamlanmak g\u00fcd\u00fcs\u00fcyle harekete meyledebilir insan. \u0130nsan\u0131n kendisine en sahte gelen hali de benim i\u00e7in en insan\u00ee olan taraf\u0131n\u0131, eksikli\u011fini, inkar etti\u011fi halidir. Hi\u00e7kimseye hatta hi\u00e7bir canl\u0131ya […]<\/p>\n","protected":false},"author":877,"featured_media":49537,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[7503,38,513,510,511],"tags":[7524,7525,7521],"class_list":["post-49536","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-204-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-haset-ve-sukran","tag-melanie-klein","tag-metis-yayinlari"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t