{"id":49795,"date":"2021-04-08T11:15:42","date_gmt":"2021-04-08T08:15:42","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=49795"},"modified":"2021-04-08T11:15:42","modified_gmt":"2021-04-08T08:15:42","slug":"karadelik-etrafindaki-manyetik-alanlar-haritalandi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/04\/08\/karadelik-etrafindaki-manyetik-alanlar-haritalandi","title":{"rendered":"Karadelik etraf\u0131ndaki manyetik alanlar haritaland\u0131"},"content":{"rendered":"

Olay ufku teleskobu (Event Horizon Telescope, ETH), Messier 87 (M87) isimli galaksinin merkezindeki k\u00fctle y\u0131\u011f\u0131n\u0131na bu kez polarize \u0131\u015f\u0131k alt\u0131nda g\u00f6z gezdirdi. Astronomlar bu geli\u015fmenin heyecan verici oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor \u00e7\u00fcnk\u00fc ilk kez manyetik alan\u0131n bir imzas\u0131 olan polarizasyon, karadeli\u011fe bu denli yak\u0131n bir mesafede \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc.<\/p>\n

Hollanda Radboud \u00dcniversitesi \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 ve ara\u015ft\u0131rman\u0131n ortak yazarlar\u0131ndan Monika Mo\u015bcibrodzka, “Manyetik alanlar\u0131n karadelik etraf\u0131nda nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve uzay\u0131n bu son derece yo\u011fun b\u00f6lgesindeki aktivitenin, galaksilerin \u00e7ok \u00f6tesine uzanan g\u00fc\u00e7l\u00fc jetleri nas\u0131l harekete ge\u00e7irebilece\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131 ad\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 \u00f6nemli bir geli\u015fme olarak g\u00f6r\u00fcyoruz” diyor.<\/p>\n

2019 y\u0131l\u0131 Nisan ay\u0131nda EHT, s\u00fcperk\u00fctleli bir karadeli\u011fi ve g\u00f6lgesini ilk kez do\u011frudan resimleyerek son zamanlar\u0131n en \u00f6nemli bilimsel geli\u015fmelerinden birine imzas\u0131n\u0131 att\u0131. Ancak bu \u00e7al\u0131\u015fmada klasik teleskop g\u00f6zlemlerinin \u00f6tesine ge\u00e7ilerek, D\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki sekiz g\u00f6zlemevinden al\u0131nan veriler \u00e7ok hassas \u015fekilde birbirine ba\u011fland\u0131 ve b\u00f6ylece t\u00fcm veriler, D\u00fcnya boyutundaki sanal bir teleskoptan geliyormu\u015f gibi kaliteli bir \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. M87’nin ilk g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, onlarca y\u0131ll\u0131k ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n ard\u0131ndan elde edildi ve karadeli\u011fin arkas\u0131ndaki y\u00fcksek enerjili radyasyonun arka plan par\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6rten disk resimlendi.<\/p>\n

\"\"
M87 merkezindeki s\u00fcperk\u00fctleli karadeli\u011fin ve g\u00f6lgesinin ilk kez do\u011frudan elde edilen g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc<\/figcaption><\/figure>\n

G\u00f6kbilimciler daha sonra karadeli\u011fin etraf\u0131ndaki \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n polarize oldu\u011funu fark ettiler. Polarizasyona g\u00fcne\u015f g\u00f6zl\u00fcklerinden a\u015finay\u0131z. I\u015f\u0131k dalgalar\u0131n\u0131 bir y\u00f6nde filtreleyen polarize g\u00fcne\u015f g\u00f6zl\u00fckleri parlamalar\u0131 azalt\u0131r. Benzer \u015fekilde, manyetik alanlar da karadelikten yay\u0131lan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 polarizasyona u\u011fratabilir ve bunun \u00f6l\u00e7\u00fclmesi, g\u00f6kbilimcilerin manyetik alan \u00e7izgilerini haritaland\u0131rmalar\u0131na ve nihayetinde M87 \u00e7evresindeki b\u00f6lgenin daha do\u011fru bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc elde etmelerine yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n

\u0130spanya Valencia \u00dcniversitesi’nden ortak yazar Iv\u00e1n Mart\u00ed-Vidal, “I\u015f\u0131\u011f\u0131n kutupla\u015fmas\u0131, 2019’da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn arkas\u0131ndaki fizi\u011fi daha iyi anlamam\u0131za izin veren bilgileri ta\u015f\u0131yor, ki bu daha \u00f6nce m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi” diyor ve polarize g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi i\u00e7in verilerin elde edilmesi ve analiz edilmesinde yer alan karma\u015f\u0131k teknikler nedeniyle hummal\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma gerektirdi\u011fini vurguluyor.<\/p>\n

\"\"
Bu birle\u015ftirilmi\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fc, polarize \u0131\u015f\u0131kta M87 galaksisinin merkez b\u00f6lgesinin \u00fc\u00e7 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir. GHz cinsinden de\u011ferler, farkl\u0131 g\u00f6zlemlerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u0131\u015f\u0131k frekanslar\u0131n\u0131 ifade etmektedir.<\/figcaption><\/figure>\n

G\u00f6kbilimciler, 5.000 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131ndan daha fazla mesafelere uzanan inan\u0131lmaz derecede g\u00fc\u00e7l\u00fc jetler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla karadeli\u011fin madde ve enerjiyi nas\u0131l p\u00fcsk\u00fcrtt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Manyetik alanlar ise anlamak bunun anla\u015f\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli bir bile\u015fen olacakt\u0131r.<\/p>\n

Karadeli\u011fin hemen d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00f6lgenin yakalanan yeni g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ile birlikte, bahsi ge\u00e7en s\u00fcre\u00e7ler daha iyi anla\u015f\u0131labilir. G\u00f6zlemler ayr\u0131ca bu b\u00f6lgenin muhtemelen g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde manyetize gazla dolu oldu\u011funu ortaya koyuyor.<\/p>\n

ABD’deki Colorado Boulder \u00dcniversitesi’nden Jason Dexter, “G\u00f6zlemler, karadeli\u011fin s\u0131n\u0131r\u0131ndaki manyetik alanlar\u0131n s\u0131cak gaz\u0131 geri itecek ve yer\u00e7ekiminin \u00e7eki\u015fine direnmesine yard\u0131mc\u0131 olacak kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu g\u00f6steriyor” diyor ve “yaln\u0131zca manyetik alandan s\u0131zan gaz, olay ufkuna do\u011fru spiral \u015fekilde d\u00fc\u015febilir” diye ekliyor.<\/p>\n

Kaynak:<\/strong> COSMOS MAGAZINE<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Olay ufku teleskobu (Event Horizon Telescope, ETH), Messier 87 (M87) isimli galaksinin merkezindeki k\u00fctle y\u0131\u011f\u0131n\u0131na bu kez polarize \u0131\u015f\u0131k alt\u0131nda g\u00f6z gezdirdi. Astronomlar bu geli\u015fmenin heyecan verici oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor \u00e7\u00fcnk\u00fc ilk kez manyetik alan\u0131n bir imzas\u0131 olan polarizasyon, karadeli\u011fe bu denli yak\u0131n bir mesafede \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc. Hollanda Radboud \u00dcniversitesi \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 ve ara\u015ft\u0131rman\u0131n ortak yazarlar\u0131ndan Monika Mo\u015bcibrodzka, […]<\/p>\n","protected":false},"author":634,"featured_media":49797,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,19],"tags":[1651,2239,993,1845],"class_list":["post-49795","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-bilim-gundemi","tag-galaksi","tag-karadelik","tag-manyetik-alan","tag-teleskop"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t