Bu ortak \u00e7al\u0131\u015fma projesi Massachucetts Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc’nde dilbilim, \u00e7ok dilli \u00f6\u011frenim alan\u0131nda uzman olan, k\u00fcm\u00fclatif- geli\u015ftirme modelini ilk \u00f6neren profes\u00f6r Suzanne Flynn\u2019in katk\u0131lar\u0131n\u0131 da i\u00e7ermektedir. 21 \u00e7ift dilli ve 28 \u00e7ok dilli yeti\u015fkin g\u00f6n\u00fcll\u00fc kendilerine olduk\u00e7a yeni bir dil olan Kazak\u00e7a kelime ve c\u00fcmleleri tan\u0131maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, n\u00f6rologlar onlar\u0131n beyin aktivitelerini \u00f6l\u00e7t\u00fc. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n tamam\u0131 ana dili Japonca ve ikinci dili \u0130ngilizce olan ki\u015filerdi. \u00c7ok dilli kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc dil olarak \u0130spanyolcay\u0131; ancak di\u011ferleri \u00c7ince, Korece, Rus\u00e7a ve Almancay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015fti. Baz\u0131lar\u0131 ise be\u015f dil biliyordu.<\/p>\n
\u00c7o\u011fu dili ak\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde konu\u015fabilmek i\u00e7in farkl\u0131 seslere, kelimelere, c\u00fcmle yap\u0131lar\u0131na ve dilbilgisi kurallar\u0131na h\u00e2kim olmak \u015fartt\u0131r. \u0130ngilizce ve \u0130spanyolca gibi diller genellikle c\u00fcmleye isim veya fiil ile ba\u015flar fakat Japonca ve Kazak\u00e7a isim veya fiilleri s\u00fcrekli s\u00f6zc\u00fck \u00f6be\u011finin sonuna yerle\u015ftirir. \u0130ngilizce, \u0130spanyolca ve Kazak\u00e7a dilbilgisinde \u00f6zne-y\u00fcklem s\u0131ralamas\u0131 aran\u0131rken Japonca da aranmaz.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/beyin-2-300x225.jpg\")
Bir s\u0131n\u0131f i\u00e7erisinde yap\u0131lan dilbilgisi al\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131 veya diyalog becerilerindense, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin yaln\u0131zca dinleyerek yeni dilin temellerini anlamalar\u0131 i\u00e7in daha do\u011fal bir dil \u00f6\u011frenme \u00e7evresi olu\u015fturdular. G\u00f6n\u00fcll\u00fcler her bir Kazak\u00e7a kelimeyi veya kelimelerin yer ald\u0131\u011f\u0131 c\u00fcmlelerin kay\u0131tlar\u0131n\u0131, c\u00fcmlenin do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131 ve eksi sembolleri ile g\u00f6steren bir ekran\u0131 izlerken dinlediler. G\u00f6n\u00fcll\u00fclere zorlu\u011fu seviye seviye artan d\u00f6rt dinleme testi verilirken ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ise g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin beyin aktivitelerini fonksiyonel MR (FMRI) ile \u00f6l\u00e7t\u00fc.<\/p>\n
En kolay testte, g\u00f6n\u00fcll\u00fcler duyduklar\u0131 kelimenin daha \u00f6nceki \u00f6\u011frenme oturumlar\u0131nda duyduklar\u0131 bir kelime mi yoksa ayn\u0131 kelimenin farkl\u0131 bir dil bilgisel yap\u0131daki hali \u2013\u00f6rne\u011fin ko\u015f\/ko\u015ftu veya al\/ald\u0131- olup olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermeliydi. Bir sonraki a\u015famalarda ise, g\u00f6n\u00fcll\u00fclere \u00f6rnek c\u00fcmleler dinletilerek bu c\u00fcmlelerin dil bilgisel olarak do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131 soruldu ve \u00f6zne-y\u00fcklem \u00e7iftlerini tespit ederek c\u00fcmle yap\u0131lar\u0131n\u0131 de\u015fifre etmeleri istendi. G\u00f6n\u00fcll\u00fcler \u00f6\u011frenme oturumunu tekrar alabiliyor ve testi ge\u00e7ip bir sonraki zorluk seviyesine y\u00fckselene kadar s\u0131n\u0131rs\u0131z say\u0131da tekrar edebiliyordu.<\/p>\n
\u0130kinci veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc dillerinde daha ak\u0131c\u0131 olan \u00e7ok dilli kat\u0131l\u0131mc\u0131lar kendilerinden daha az ak\u0131c\u0131 konu\u015fan ya\u015f\u0131tlar\u0131na k\u0131yasla Kazak\u00e7a testini daha az tekrar ile ge\u00e7mi\u015flerdir. Daha ak\u0131c\u0131 olan \u00e7ok dilliler ayn\u0131 zamanda cevap se\u00e7mede \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc seviyeden d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc seviyeye y\u00fckseldik\u00e7e artan g\u00fcven g\u00f6stergesi olarak kolay testlerde elde ettikleri bilgiyi ba\u015far\u0131yla \u00fcst seviyelere ta\u015f\u0131d\u0131. \u201c\u00c7ok dillilerin, Kazak\u00e7a i\u00e7in, beyin \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekilleri \u00e7ift dillilerinkine benziyor ancak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma\/aktivasyon \u00e7ok daha hassas ve daha h\u0131zl\u0131\u201d dedi Sakai.<\/p>\n
\u00c7ift ve \u00e7ok dilli g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin beyinlerinin \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekilleri beynin dili nas\u0131l anlad\u0131\u011f\u0131 konusundaki mevcut anlay\u0131\u015fa uyuyor ve \u00f6zellikle beynin sol \u00f6n lobu hem konuyu hem de anlam\u0131 anlarken daha aktif oluyor. \u0130kinci bir dil \u00f6\u011frenirken, beynin sa\u011f lobundaki\/sa\u011f beyin benzer b\u00f6lgelerin aktif olmas\u0131 ve anlamak i\u00e7in yard\u0131m etmesi normaldir.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/beyin-300x172.jpg\")
\u00c7ok dilli g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin ilk ba\u015fta, basit seviye Kazak\u00e7a dil bilgisi seviyesinde, alg\u0131lanabilir bir sa\u011f b\u00f6lge aktivasyonlar\u0131 yoktu fakat beyin taramalar\u0131 \u00e7ift dilli g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin destekleyici beyin b\u00f6lgelerinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir aktivasyon oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ayn\u0131 zamanda beynin genellikle en temel b\u00f6lgesi olarak kabul edilen bazal gangliyondaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131 tespit ettiler. \u00c7ift dillilerin bazal gangliyonlar\u0131 testte ilerledik\u00e7e s\u0131\u00e7rama g\u00f6sterip bir sonraki testin ba\u015flang\u0131c\u0131nda tekrar d\u00fc\u015f\u00fck seviyeye geri d\u00f6nd\u00fc. \u00c7ok dilliler ilk a\u015famaya ayn\u0131 \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fck, s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f g\u00f6steren bazal gangliyon faaliyeti\/aktivasyonu ile ba\u015flad\u0131 ve sonraki a\u015famalarda y\u00fcksek kalmaya devam etti.<\/p>\n
UTokyo-MIT ara\u015ft\u0131rma ekibi, bazal gangliyondaki bu aktivastasyon modelinin \u00e7ok dilli insanlar\u0131n her dil bilgisi kural\u0131na ayr\u0131 bir fikirmi\u015f gibi s\u0131f\u0131rdan yakla\u015fmak yerine genelleme yapabildiklerini ve \u00f6nceki bilgilerinin \u00fczerine koyabildiklerini g\u00f6sterdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Sakai ve di\u011fer uzmanlar taraf\u0131ndan daha \u00f6nceden yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar yeni bir dil \u00f6\u011frenirken beyin aktivasyonunda \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fan bir zaman \u00e7izelgesi oldu\u011funu ke\u015ffetti: \u0130lk art\u0131\u015f, y\u00fcksek durgunluk ve ana dili anlamak i\u00e7in gerekli olan d\u00fc\u015f\u00fck seviyeli aktivasyona d\u00fc\u015fme.<\/p>\n
Bu yeni ara\u015ft\u0131rmalar \u00e7ok dilli beyinlerdeki \u015fekli do\u011fruluyor ve dil \u00f6\u011frenmedeki seviyelerde ilerledik\u00e7e \u00f6nceki deneyimlerin tekrarland\u0131\u011f\u0131nda daha kolay hale getirdi\u011fi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, dil \u00f6\u011frenmenin k\u00fcm\u00fclatif-geli\u015fim modelini destekliyor. \u201cBu, yeni bir dil \u00f6\u011frenmenin neden ikinci dili \u00f6\u011frenmekten daha kolay oldu\u011funun n\u00f6rolojik a\u00e7\u0131klamas\u0131d\u0131r. \u00c7ift dillilerin sadece iki referans noktas\u0131 var. \u00c7ok dilliler ise beyinlerindeki \u00fc\u00e7 veya daha fazla dildeki bilgileri yeni bir dil \u00f6\u011frenirken kullanabilir\u201d diyor Sakai.<\/p>\n