{"id":50001,"date":"2009-08-01T11:50:44","date_gmt":"2009-08-01T08:50:44","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=50001"},"modified":"2021-04-28T11:54:32","modified_gmt":"2021-04-28T08:54:32","slug":"ida-evrim-agacinin-neresinde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2009\/08\/01\/ida-evrim-agacinin-neresinde","title":{"rendered":"\u0130da, evrim a\u011fac\u0131n\u0131n neresinde?"},"content":{"rendered":"<p>Paleontologlar May\u0131s ay\u0131 i\u00e7erisinde 47 milyon \u00f6ncesine tarihlendirdikleri en eski insan atas\u0131n\u0131 ke\u015ffettiklerini duyurdular. Fosilin bilimsel ad\u0131 <em>Darwinius masillae<\/em>\u2019dir ve Charles Darwin\u2019in 200. do\u011fum y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcne rastlad\u0131\u011f\u0131 y\u0131lda tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131ndan bu isim verilmi\u015ftir. Fosilin pop\u00fcler ismi \u0130da ise, bu bulu\u015fu ger\u00e7ekle\u015ftiren bilim adam\u0131 Jorn Hurum\u2019un 6 ayl\u0131k k\u0131z\u0131 \u0130da\u2019n\u0131n isminden kaynaklanmaktad\u0131r. \u0130da di\u015fi ve vejeteryand\u0131. \u00d6ld\u00fc\u011f\u00fcnde 6-9 ayl\u0131k, yar\u0131m metre boyunda olmal\u0131. S\u00fct di\u015fleri var ve kal\u0131c\u0131 di\u015fleri de olu\u015fum a\u015famas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Fosil pro-simianlar (adapiform: lemur benzeri t\u00fcrler) ile anthropoidler aras\u0131nda ortak baz\u0131 karakterleri ta\u015f\u0131yor, ancak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar karakterlerin daha \u00e7ok anthropoid yani insan\u0131n da i\u00e7inde bulundu\u011fu grubun \u00e7izgisine yak\u0131n oldu\u011funu vurgulamaktalar. \u201cIda\u201d ya da Dar<em>winus masillae <\/em>neredeyse y\u00fczde 95 oran\u0131nda b\u00fct\u00fcn halinde. Paleontologlar bir canl\u0131ya ait b\u00fct\u00fcn bir fosilin bulunmas\u0131n\u0131n ne kadar d\u00fc\u015f\u00fck bir olas\u0131l\u0131k oldu\u011funu bilirler. Bu \u015fansl\u0131 ke\u015fif, ilkel primatlar\u0131n Eosen d\u00f6nemdeki evrimine ili\u015fkin \u00e7ok \u00f6nemli bilgiler edinilmesini sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda fosil 1983 y\u0131l\u0131nda Almanya\u2019n\u0131n Messel Pit b\u00f6lgesinde amat\u00f6r ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan bulunmu\u015f ve iki ayr\u0131 par\u00e7aya b\u00f6l\u00fcnerek sat\u0131lm\u0131\u015f. Par\u00e7alar\u0131n 2006 y\u0131l\u0131nda bir araya gelmesiyle ke\u015ffin \u00f6nemi de anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f. Ge\u00e7en iki y\u0131l i\u00e7erisinde, uluslararas\u0131 bir ekip bu fosil \u00fczerinde detayl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131. Oslo \u00dcniversitesi Do\u011fa Tarihi M\u00fczesi\u2019nden Dr. Jorn Hurum, y\u00fczde 95 oran\u0131nda b\u00fct\u00fcn olan bu fosil i\u00e7in, \u201cBu fosil b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n ilk atas\u0131d\u0131r\u2026 ku\u015fkuya yer b\u0131rakmayacak kadar anthropoid \u00f6zelliklerine sahiptir \u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesini ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bilindi\u011fi gibi ilk memeliler Mezozoyik d\u00f6nemde, dinozorlar\u0131n dominant oldu\u011fu \u00e7a\u011flarda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r. Bu ilkel bi\u00e7imler a\u011fa\u00e7 faresi b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde k\u00fc\u00e7\u00fck boyutlarda, s\u0131cak kanl\u0131 ve gece aktif canl\u0131lard\u0131. B\u00fcy\u00fck boyutlu dinozorlara kar\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck boyutlu olmak ve g\u00fcnd\u00fcz aktif s\u00fcr\u00fcngenlere kar\u015f\u0131 gece aktif olmak onlara hayatta kalabilmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck avantajlar sa\u011fl\u0131yordu. \u0130lk primatlar bu a\u011fa\u00e7 faresi benzeri memelilerden evrimle\u015fmi\u015flerdir. Primatlara ait en eski fosil kay\u0131tlar (<em>Plesiadapis<\/em>) yakla\u015f\u0131k olarak Kretase sonlar\u0131na (65 milyon y\u0131l \u00f6nce) kadar gitmektedir. \u00d6zellikle a\u011fa\u00e7 hayat\u0131na uyumun getirdi\u011fi morfolojik de\u011fi\u015fimler; \u00fc\u00e7 boyutlu g\u00f6r\u00fc\u015f sistemi, hareket sistemi ve beslenme sisteminde benzersiz farkl\u0131la\u015fmalara neden olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Primatlar \u201cgeli\u015fkin memeliler\u201d olarak da tan\u0131mlanmaktad\u0131rlar. Temel olarak iki gruba ayr\u0131l\u0131rlar: <strong>Prosimianlar <\/strong>(Lemur ve benzerleri olmak \u00fczere daha ilkel \u00f6zellikler ta\u015f\u0131yan primatlar) ve <strong>Anthropoidler <\/strong>(bu alt tak\u0131m Simianlar olarak da tan\u0131mlan\u0131r ve b\u00fcy\u00fck kuyruksuz maymunlar\u0131, insanlar\u0131 ve di\u011fer b\u00fcy\u00fck maymunlar\u0131 i\u00e7erir). Simianlar kendi i\u00e7erisinde Yeni D\u00fcnya Maymunlar\u0131 ve Eski D\u00fcnya Maymunlar\u0131 olmak \u00fczere iki ana gruba ayr\u0131l\u0131rlar. \u0130nsanlar, babunlar, makaklar, ve di\u011fer ape\u2019ler Eski D\u00fcnya Maymunlar\u0131 grubunun i\u00e7erisinde yer al\u0131rlar.<\/p>\n<p>Bu \u00e7er\u00e7evede Ida\u2019n\u0131n prosimian yani ilkel bi\u00e7imli primatlar ile anthropidler aras\u0131nda bir evrimsel ili\u015fkiye sahip oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. \u201cIda\u201d adapiform t\u00fcrler (lemur benzeri) ile bir\u00e7ok ortak \u00f6zellikler payla\u015fmaktad\u0131r. Ancak lemurlarda g\u00f6zlemlenen ve alt \u00e7enelerinin alt taraf\u0131ndan bulunan tarak benzeri di\u015f yap\u0131s\u0131na ve yine lemurlar\u0131n ikinci parmaklar\u0131nda bulunan \u201cka\u015f\u0131y\u0131c\u0131 t\u0131rnak\u201d yap\u0131s\u0131na rastlanmamaktad\u0131r. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda iskelet yap\u0131s\u0131 ve \u00f6zellikleri lemurlara ve di\u011fer adapiformalara \u00e7ok benzemektedir. Daha \u00f6nce Kuzey Amerika\u2019da bulunmu\u015f olan Eosen d\u00f6neme ait <em>Notharctus<\/em> ile de bir\u00e7ok benzer \u00f6zelli\u011fi payla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bununla birlikte \u201c\u0130da\u201d insan ve primat evrimi hakk\u0131nda bize ne s\u00f6ylemektedir?\u00a0 \u00d6ncelikle \u0130da tart\u0131\u015fmas\u0131z ilkel primatlar\u0131n evrimlerinin anla\u015f\u0131lmas\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir ke\u015fiftir ve b\u00fct\u00fcn erken primatlar\u0131n payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 primitif karakterleri ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7ektir. Ancak di\u011fer \u00f6zellikleri ile primatlar\u0131n evrim a\u011fac\u0131nda lemurlara g\u00f6re insan\u0131n da i\u00e7inde bulundu\u011fu gruba daha yak\u0131n bir yerde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir. Elbette bu durum \u0130da\u2019y\u0131 anthropidlerin yak\u0131n akrabas\u0131 yapmamaktad\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda belirttikleri ba\u011flant\u0131ya g\u00f6re, \u0130da, anthropoidler ve adapiformlar\u0131n evrimsel ayr\u0131\u015fmalar\u0131nda rol alm\u0131\u015f olabilir. Ancak bu hipotezi salt bir buluntuya dayanarak ileri s\u00fcrmek yeterli de\u011fil gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Buna g\u00f6re \u0130da\u2019y\u0131 bu a\u015famada anthropoidler ve ilkel primatlar aras\u0131nda \u201ckay\u0131p halka\u201d \u015feklinde yorumlamak san\u0131r\u0131m \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n daha \u00e7ok pop\u00fcler haber boyutunu ilgilendirmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Paleontologlar May\u0131s ay\u0131 i\u00e7erisinde 47 milyon \u00f6ncesine tarihlendirdikleri en eski insan atas\u0131n\u0131 ke\u015ffettiklerini duyurdular. Fosilin bilimsel ad\u0131 Darwinius masillae\u2019dir ve Charles Darwin\u2019in 200. do\u011fum y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcne rastlad\u0131\u011f\u0131 y\u0131lda tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131ndan bu isim verilmi\u015ftir. Fosilin pop\u00fcler ismi \u0130da ise, bu bulu\u015fu ger\u00e7ekle\u015ftiren bilim adam\u0131 Jorn Hurum\u2019un 6 ayl\u0131k k\u0131z\u0131 \u0130da\u2019n\u0131n isminden kaynaklanmaktad\u0131r. \u0130da di\u015fi ve vejeteryand\u0131. \u00d6ld\u00fc\u011f\u00fcnde 6-9 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":179,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[103,38,535],"tags":[7641,200,7639,7642,3094,7640],"class_list":["post-50001","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-66-sayi","category-dergi-sayilari","category-forum","tag-anthropoidler","tag-evrim","tag-ida","tag-lemur","tag-primat","tag-prosimianlar"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50001","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/179"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50001"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50001\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50001"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50001"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50001"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}