{"id":50047,"date":"2021-04-29T10:01:36","date_gmt":"2021-04-29T07:01:36","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=50047"},"modified":"2021-04-29T10:01:36","modified_gmt":"2021-04-29T07:01:36","slug":"burun-kanamalari-koku-alamama-ve-sebepleri-bildigimiz-burun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/04\/29\/burun-kanamalari-koku-alamama-ve-sebepleri-bildigimiz-burun","title":{"rendered":"Burun kanamalar\u0131, koku alamama ve sebepleri: Bildi\u011fimiz burun"},"content":{"rendered":"

Burun, k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fu halde en belirgin ve g\u00f6r\u00fcnen organlar\u0131m\u0131zdan biridir. Burnun \u015fekli ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, estetik olarak y\u00fcz g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcyle do\u011frudan ilgilidir. Bu nedenle burun operasyonlar\u0131; estetik cerrahide (rinoplasti) ve do\u011fal olarak ticari t\u0131pta ayr\u0131 bir \u00f6neme sahip olmu\u015ftur.<\/p>\n

\"\"
Domenico Ghirlandaio\u2019nun ya\u015fl\u0131 adam ve \u00e7ocuk tablosu.<\/figcaption><\/figure>\n

Estetik \u00f6zelli\u011fi ile sanat tarihinde \u201cburun\u201d olgusu, baz\u0131 eserlerle g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Alman ressam Hans Holbein\u2019in rinofimal\u0131 burna sahip ya\u015fl\u0131 adam portresi, \u0130talyan ressam Domenico Ghirlandaio\u2019nun ya\u015fl\u0131 adam ve \u00e7ocuk tablosu, Pinokyo\u2019nun her yalan s\u00f6yledi\u011finde uzayan burnu, Frans\u0131z oyun yazar\u0131 Edmond Rostand\u2019\u0131n eserindeki Cyrano de Bergerac\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fck burnu, gogol\u2019un burun adl\u0131 eseri ilk akla gelen \u00f6rneklerdir. Alman yazar Patrick S\u00fcskind\u2019in \u201cdas parf\u00fcm\u201d adl\u0131 eseri de burnun \u00f6nemine vurgu yapar. Redkit\u2019teki kocakulak ve kocaburun ailelerinin kavgas\u0131n\u0131 g\u00fcl\u00fcmseyerek an\u0131ms\u0131yoruz.<\/p>\n

Burun b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc \u00fclkemizde Do\u011fu Karadeniz\u2019de y\u00f6resel \u00f6zelliktir, d\u00fcnyada b\u00f6yle ba\u015fka y\u00f6re var m\u0131 bilmiyorum. Bu konuda hem\u015ferimiz Mehmet \u00d6zy\u00fcrek\u2019in Guinness rekorlar kitab\u0131na ge\u00e7mi\u015f hakl\u0131 rekoru vard\u0131r.<\/p>\n

Rinofima bir burun ucu cilt hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Burun yalanc\u0131 olarak b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, k\u0131zarm\u0131\u015f, y\u00fcz hatlar\u0131na ayr\u0131 bir \u00f6zellik kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Alkoliklerde g\u00f6r\u00fclen k\u0131rm\u0131z\u0131 ve kabarm\u0131\u015f burun rinofima de\u011fildir.
\nBu yaz\u0131daki ama\u00e7 burunla ilgili t\u0131bbi ayr\u0131nt\u0131lara girmek de\u011fil, g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131da ak\u0131lda kalacak ve faydal\u0131 olacak burun bilgisi vermektir.<\/p>\n

Koku alamama:<\/strong>
\nKoku alma organ\u0131 burundur. T\u0131pta koku duyumunun tam kayb\u0131na \u201canosmi\u201d , koku duyumunun zorla\u015fmas\u0131na, baz\u0131 kokular\u0131 alamamak ya da zor alg\u0131lamaya k\u0131smi kay\u0131p \u201chiposmi\u201d denir.
\nKoku almak; nesnelerden \u00e7\u0131kan kokular\u0131n, burun kanal\u0131 i\u00e7indeki koku h\u00fccreleri taraf\u0131ndan alg\u0131lanarak duyumun ilgili yolaklarla beyindeki ilgili merkezlere iletilmesidir. Koku almada d\u00f6rt fakt\u00f6r vard\u0131r.<\/p>\n

1- Kokunun \u00f6zellikleri: Burada s\u00f6z konusu olan kokunun insanlar taraf\u0131ndan alg\u0131lanacak frekansta olmas\u0131d\u0131r. \u0130yi-k\u00f6t\u00fc koku yorumu ki\u015fiye \u00f6zg\u00fc bir \u015feydir.
\n2- Burun h\u00fccrelerinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131,
\n3- Duyumu ta\u015f\u0131yan yolaklar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131,
\n4- Kokuyu alg\u0131layacak beyindeki merkezin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131.
\nKokunun alg\u0131lanabilir olmas\u0131n\u0131 s\u0131namak kolayd\u0131r. Ba\u015fkalar\u0131 kokuyu al\u0131yorken hastan\u0131n koku alamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemesi sorunun varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n

\"\"Koku kayb\u0131n\u0131n yiyeceklerden tat almayla do\u011frudan ilintisi vard\u0131r. Koku kayb\u0131 olanlar yiyeceklerin tat ayr\u0131m\u0131nda da zorlan\u0131rlar. Biliyorsunuz yeme\u011fi bir zevk haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren tat \u00f6zelli\u011fidir. Bu durum koku almaya\/alamamaya ayr\u0131 bir \u00f6nem kazand\u0131r\u0131r.
\nKokular \u00e7o\u011fu zaman bellekte bir k\u00f6\u015fede y\u0131llarca gizli kalm\u0131\u015f an\u0131lar b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn giri\u015f kap\u0131s\u0131d\u0131r. G\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131da iste\u011fimiz d\u0131\u015f\u0131, ge\u00e7ici, tan\u0131m\u0131 zor ve subjektivite i\u00e7erikli olmas\u0131 nedeniyle koku duyusuna g\u00f6rme duyusu kadar g\u00fcven duymay\u0131z. Beynimiz tam aksini yapmakta, duygular\u0131m\u0131z ve belle\u011fimizde kokular\u0131, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcden daha etkin k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

N\u00f6ropazarlama, beyin h\u00fccrelerinin pazarlama uyaranlar\u0131n\u0131 alg\u0131lamas\u0131, buna kar\u015f\u0131 bir tepki olu\u015fturmas\u0131 ve bu tepkinin tespit edilerek \u00f6l\u00e7\u00fclebilmesi olgusudur. N\u00f6ropazarlama d\u00fcnyas\u0131nda kokunun g\u00f6rmekden daha \u00f6n planda olmas\u0131 ve burnun hem kokuyu hem de tat duyumunu kontrol etmesi, burnun \u00f6nemini artt\u0131rmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde AVM kavram\u0131n\u0131n insan ya\u015fam\u0131na para\u00e7eker olarak bal\u0131klama dalmas\u0131, n\u00f6ropazarlaman\u0131n \u00f6nemini artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcketiciyi koku ve tat duyumundan yakalayarak y\u00f6nlendirmek, gelece\u011fin pazarlamas\u0131nda anahtar s\u00f6zc\u00fcklerdir. Prof. Dr. Richard Axel ve Linda Buck\u2019\u0131n 2004 y\u0131l\u0131nda koku duyumunun beyindeki s\u0131rlar\u0131n\u0131 ortaya d\u00f6kerek Nobel T\u0131p \u00d6d\u00fcl\u00fcn\u00fc almalar\u0131, en \u00e7ok pazarlamac\u0131lar\u0131 etkilemi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. (N\u00f6ropazarlama konusunda bilgilenmi\u015f kullan\u0131c\u0131lar\u0131n karar s\u00fcreci \u00fczerinde koku etkisinin \u00f6l\u00e7\u00fcmlenmesi; Hakan Demirt\u00fcrk-Nurcan Y\u00fccel)<\/p>\n

Hadi yine t\u0131bba d\u00f6nelim. \u201cKoku alam\u0131yorum\u201d yak\u0131nmas\u0131 olan ki\u015finin \u00f6nce ya\u015f\u0131 de\u011ferlendirilir sonra \u201ckoku kayb\u0131 bir anda m\u0131 olu\u015ftu yoksa yava\u015f yava\u015f m\u0131 geli\u015fti\u201d sorusu sorulur.<\/p>\n

Gen\u00e7lerde ve ya\u015fl\u0131larda, 3 ve 4 numara (beyindeki koku merkezi ve n\u00f6royolaklar) \u00f6n plana \u00e7\u0131kar. Gen\u00e7lerde kafa travmas\u0131na ba\u011fl\u0131; ya\u015fl\u0131larda Alzheimer, t\u00fcm\u00f6r, ve beyin operasyonu neticesi beyindeki koku merkezinin hasar ald\u0131\u011f\u0131 akla gelmelidir.<\/p>\n

Koku alamama yada az koku almada en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen neden burun i\u00e7i cildini (mukoza) olu\u015fturan n\u00f6roepitel yap\u0131n\u0131n i\u015flev g\u00f6rmemesidir (2 numara). Ge\u00e7ici neden alerjik burun ak\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n (rinit) epitel \u00fczerini \u00f6rtmesiyle koku-mukoza ileti\u015fiminin kopmas\u0131d\u0131r. Bu durum bakteriyel ak\u0131nt\u0131larda da olu\u015fabilir. Tedaviden sonra koku duyumu geri d\u00f6ner. Burun kanal\u0131n\u0131 t\u0131kayan polipler (burun eti) de kokuyu engelleyebilir. Operasyonla d\u00fczelir.<\/p>\n

Burundaki mukozan\u0131n bir nedenle \u00f6nemli oranda y\u0131k\u0131ma u\u011framas\u0131 tedavi edilemeyen koku duyumu kayb\u0131na neden olabilir. En s\u0131k nedeni kronik sin\u00fczitler, atrofik rinit, ila\u00e7 yanl\u0131\u015f kullan\u0131m\u0131 ve zehirlenmelerdir. En s\u0131k kar\u015f\u0131lan burun damarlar\u0131n\u0131 b\u00fczerek alerjik burun ak\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n durduran (dekonjestanlar) burun damlalar\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f kullan\u0131m\u0131d\u0131r. Bilindi\u011fi gibi bu t\u00fcr damlalar be\u015f g\u00fcnden fazla ve s\u0131k s\u0131k kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hem epitel h\u00fccrelerinin beslenmesini bozarak y\u0131k\u0131m\u0131na neden olmakta hem de k\u0131lcal damarlar\u0131n b\u00fcz\u00fclme mekanizmas\u0131n\u0131 lokal olarak bozmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ani geli\u015fen koku kay\u0131plar\u0131nda kadmiyum, manganez gibi metal zehirlenmeleri ve kafa travmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir.<\/p>\n

Kal\u0131c\u0131 koku duyumu kayb\u0131 olanlar\u0131n ocaklardaki gaz ka\u00e7aklar\u0131 ve bozulmu\u015f besinlerle ilgili e\u011fitim ve \u00f6nlem almalar\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Burun kanamalar\u0131<\/strong>
\n\u00d6nemli bir burun rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. S\u0131kl\u0131kla burnun parmakla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve travma sonucu ortaya \u00e7\u0131kar. \u00d6zellikle orta ya\u015f ve ya\u015fl\u0131larda di\u011fer fakt\u00f6rler ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hastada bilinen bir kan ya da damar hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmas\u0131, hipertansiyon, kan \u00e7ekirdek fazlal\u0131\u011f\u0131 (polisitemi), di\u015f \u00e7ekimi sonras\u0131 kanaman\u0131n durmamas\u0131, bacaklarda morarma \u00f6yk\u00fcs\u00fc ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kan\u0131 suland\u0131r\u0131c\u0131 veya aspirin i\u00e7ilmesi de mutlaka \u00f6\u011frenilmelidir. En masum haliyle s\u0131cak g\u00fcnlerde burun mukozas\u0131n\u0131n kurumas\u0131 nedeniyle burun kanamas\u0131 olabilir.<\/p>\n

\"\"Kanama hangi nedenle olursa olsun \u00f6l\u00fcm ve \u015fok riskini ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in kanamay\u0131 durdurmak zorundas\u0131n\u0131z. Burun kanamal\u0131 olan hastaya bilinci yerindeyse yat\u0131rarak de\u011fil, bir yere oturtarak m\u00fcdahale edin. Yatma durumunda, kanaman\u0131n arkaya do\u011fru olaca\u011f\u0131n\u0131, soluk borusuna kan ka\u00e7ma riskini unutmay\u0131n. Sa\u011fl\u0131kla ilgili hi\u00e7bir bilginiz yoksa, hastay\u0131 oturtun ba\u015f\u0131n\u0131 arkada bir yast\u0131\u011fa yaslay\u0131n, her iki burun deli\u011fini parmaklar\u0131n\u0131z aras\u0131nda s\u0131k\u0131n ve en az 10 dakika bekleyin. Arada kanama durdu mu diye kontrol amac\u0131yla gev\u015fetmeyin. Kanama durmam\u0131\u015fsa 10 dakika uygulamas\u0131na yeniden ba\u015flamak zorunda kal\u0131rs\u0131n\u0131z. \u00d6n duvar kanamas\u0131ysa ve bir kan hastal\u0131\u011f\u0131 yoksa kanama durur.<\/p>\n

Arka duvar kanamas\u0131nda kanayan yer parmaklar\u0131n\u0131z\u0131n aras\u0131nda de\u011fildir daha yukar\u0131dad\u0131r ve burunu s\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kanama genizden a\u011fza akmaya devam eder. \u0130\u015fte \u015fimdi zordas\u0131n\u0131z. Hastay\u0131 k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde bir sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa yeti\u015ftirebiliyorsan\u0131z sorun \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa ula\u015famayacaksan\u0131z, sa\u011flam ve temiz kuma\u015f\u0131 koparmadan, \u00fc\u00e7 cm eninde en az bir metre uzunlu\u011funda iki adet \u015ferit halinde kesin, m\u00fcmk\u00fcnse vazelinle veya bir margarin ya\u011fla \u015feritleri ya\u011flay\u0131n. Bir kalem arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u015feritleri her iki burun deli\u011fine alabildi\u011fi kadar sokun. Ya\u011fl\u0131 \u015feritler kan\u0131 fazla emmeyecektir ve i\u00e7eriye yerle\u015fmesi daha kolay olacakt\u0131r. \u015eeritler yukar\u0131daki kanamaya ula\u015facak ve t\u0131kayacakt\u0131r. Yaln\u0131zca kanayan tarafa \u015ferit t\u0131karsan\u0131z, kanama duvar\u0131nda yeterli bas\u0131n\u00e7 olu\u015fmaz.
\nEskiden acilde uzun sarg\u0131 bezi \u015feritlerini vazelinleyerek burun bo\u015flu\u011funa yerle\u015ftirir kanamay\u0131 durdururduk. \u015eimdilerde bu kanamalar i\u00e7in \u00f6zel olarak yap\u0131lm\u0131\u015f tamponlar ve balonlar kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Burun kanamas\u0131 olan hastada; burun kar\u0131\u015ft\u0131rmak, aspirin veya kan\u0131 suland\u0131r\u0131c\u0131 kullanmak, y\u00fcksek tansiyon \u00f6yk\u00fcleri \u00e7ok \u00f6nemlidir. Kanama burun kar\u0131\u015ft\u0131rmaya ba\u011fl\u0131 ise sorun yok; ama b\u00f6yle bir \u00f6yk\u00fc yoksa, kaynak mutlaka bir sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funda ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Burunda yabanc\u0131 cisim<\/strong>
\nGenellikle oyun \u00e7a\u011f\u0131 \u00e7ocuklarda veya mental gerilik durumundaki eri\u015fkinde buruna yabanc\u0131 cisim ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilir. Bu durumda, tela\u015flanarak \u00e7ocukta korku ve panik yaratmamak gerekir. \u00d6ncelikle burun kanal\u0131nda yabanc\u0131 cismin g\u00f6r\u00fcn\u00fcp g\u00f6r\u00fcnmedi\u011fine bak\u0131l\u0131r. \u0130yi bir \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131 olmal\u0131 yabanc\u0131 cismin ne oldu\u011fu, b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, y\u00fczey yap\u0131s\u0131 \u00f6\u011frenilmelidir. Nohut, fasulye gibi yabanc\u0131 cisimler uzun s\u00fcre bekledi\u011finde s\u0131v\u0131 emerek \u015fi\u015fer ve \u00e7\u0131karmas\u0131 daha g\u00fc\u00e7 olur. Yabanc\u0131 cismi sivri bir malzemeyle zorlamak kanalda zedelenmelere, kanamalara, mukoza \u015fi\u015fmelerine (\u00f6dem) neden olabilir. Ancak bir sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa ula\u015fman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda, burun anatomisini bilerek m\u00fcdahale etmeniz gerekebilir. Burun deli\u011finin hemen arkas\u0131nda geniz darl\u0131\u011f\u0131na kadar uzanan bir odac\u0131k vard\u0131r. Nohut, fasulye, misket gibi yabanc\u0131 cisimler bu odac\u0131kta \u00e7alkalan\u0131r kal\u0131rlar. Derin bir a\u011flamaya ba\u011fl\u0131 burun \u00e7ekmeyle kar\u0131\u015f\u0131k soluk almada soluk borusuna d\u00fc\u015ferek t\u0131kama riski olu\u015fumunu unutmamak gerekir.<\/p>\n

\u00d6nce temiz uzun bir enjekt\u00f6r ucunu pense ile b\u00fckerek halka u\u00e7lu yani batmayan ama yabanc\u0131 cismi ka\u015f\u0131klayan bir alet yapmal\u0131s\u0131n\u0131z. Halka u\u00e7la sap aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131 120 derece gibi olmal\u0131 ki yabanc\u0131 cismin arkas\u0131na ge\u00e7ebilsin. Ayr\u0131ca sapa e\u011fim vererek kanca gibi yabanc\u0131 cismi ka\u015f\u0131klayabilmelisiniz. Bu aleti kablo i\u00e7indeki bak\u0131r tel vs. ile yapmay\u0131n, zorlan\u0131nca tel d\u00fczelir ve yabanc\u0131 cismi \u00e7ekemez.
\nBirinin burnundan iltihap kokusu gibi k\u00f6t\u00fc bir koku al\u0131rsan\u0131z akl\u0131n\u0131za aktive olmu\u015f kronik sin\u00fczit veya beklemi\u015f burun bo\u015flu\u011funda enfekte olmu\u015f yabanc\u0131 cisim gelmelidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Burun, k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fu halde en belirgin ve g\u00f6r\u00fcnen organlar\u0131m\u0131zdan biridir. Burnun \u015fekli ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, estetik olarak y\u00fcz g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcyle do\u011frudan ilgilidir. Bu nedenle burun operasyonlar\u0131; estetik cerrahide (rinoplasti) ve do\u011fal olarak ticari t\u0131pta ayr\u0131 bir \u00f6neme sahip olmu\u015ftur. Estetik \u00f6zelli\u011fi ile sanat tarihinde \u201cburun\u201d olgusu, baz\u0131 eserlerle g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Alman ressam Hans Holbein\u2019in rinofimal\u0131 burna sahip […]<\/p>\n","protected":false},"author":2301,"featured_media":50051,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[5310,1875,7654,7653,3247],"class_list":["post-50047","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-burun","tag-enfeksiyon","tag-geniz","tag-kanama","tag-koku"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2301"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50047"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50047\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/50051"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}