Ya\u015flanma s\u00fcrecinde g\u00f6zlenen olumsuz etkilerden biri, ya\u015fl\u0131 insanlarda sakatl\u0131\u011fa da neden olabilen kas k\u00fctlesi kayb\u0131d\u0131r. Salk Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden biliminsanlar\u0131 k\u00f6k h\u00fccre ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan molek\u00fcler bile\u015fiklerin bir kombinasyonunun kas dokusu yenilenmesi \u00fczerindeki etkisini ara\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n
25 May\u0131s g\u00fcn\u00fc Nature Communications<\/em>‘da yay\u0131nlanan \u00e7al\u0131\u015fmada, bile\u015fiklerin, \u201cmiyojenik progenit\u00f6rler\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan kas h\u00fccresi \u00f6nc\u00fcllerini aktifle\u015ftirerek farelerin kas h\u00fccrelerinde yenilenmeyi art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 raporland\u0131. S\u00f6z konusu yakla\u015f\u0131m\u0131n insan h\u00fccrelerinde kullan\u0131labilmesi i\u00e7in \u015f\u00fcphesiz ki daha fazla ara\u015ft\u0131rmaya ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Fakat ara\u015ft\u0131rma, kas yenilenmesi ve kas b\u00fcy\u00fcmesi ile ilgili temel mekanizmalar hakk\u0131nda fikir veriyor ve ya\u015flanma s\u00fcrecinde dokular\u0131 daha etkili bir \u015fekilde yenilemenin yollar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n Salk Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Profes\u00f6r Juan Carlos Izpisua Belmonte, \u201c\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z, kas yenilenmesini h\u0131zland\u0131rabilen fakt\u00f6rleri ortaya \u00e7\u0131karman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bunun meydana geldi\u011fi mekanizmay\u0131 da ortaya koyuyor\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu.<\/p>\n \u00c7al\u0131\u015fmada kullan\u0131lan bile\u015fikler, onlar\u0131 ke\u015ffeden Japon biliminsan\u0131n\u0131n ad\u0131yla, \u201cYamanaka fakt\u00f6rleri\u201d olarak an\u0131l\u0131r. Yamanaka fakt\u00f6rleri, DNA’n\u0131n translasyon i\u00e7in nas\u0131l kopyalanaca\u011f\u0131n\u0131 kontrol eden proteinlerin (transkripsiyon fakt\u00f6rleri) bir kombinasyonudur (Translasyon, transkripsiyon s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan mRNA’lardaki koda uygun olarak ribozomlarda \u00fcretilen amino asit zinciri veya polipeptit sentezi s\u00fcrecidir. Transkripsiyon, DNA’y\u0131 olu\u015fturan n\u00fckleotit dizisinin bir RNA (mRNA) dizisi olarak kopyalanmas\u0131 s\u00fcrecidir.) Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, pluripotent (canl\u0131y\u0131 olu\u015fturan \u00f6zelle\u015fmi\u015f t\u00fcm h\u00fccre tiplerine d\u00f6n\u00fc\u015febilme yetene\u011findeki, hen\u00fcz farkl\u0131la\u015fmam\u0131\u015f h\u00fccreler) \u00f6zellikte olan ve k\u00f6k h\u00fccrelere daha \u00e7ok benzeyen h\u00fccrelere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in deri h\u00fccreleri gibi \u00f6zelle\u015fmi\u015f h\u00fccreleri kulland\u0131. Daha \u00f6nceki ara\u015ft\u0131rmalarda biliminsanlar\u0131, h\u00fccre yenilenmesini sa\u011flayan fakt\u00f6rleri tan\u0131mlayabilmi\u015fti, fakat yenilenmenin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi bilinmiyordu.<\/p>\n Kas yenilenmesine \u201csatellit h\u00fccreler\u201d de denilen kas k\u00f6k h\u00fccreleri arac\u0131l\u0131k eder. Satellit h\u00fccreler, bir ba\u011f dokusu tabakas\u0131 ve kas lifleri aras\u0131ndaki b\u00f6lgede (ni\u015f) yer al\u0131r. Bu ara\u015ft\u0131rmada biliminsanlar\u0131, Yamanaka fakt\u00f6rlerinin eklenmesinin ard\u0131ndan meydana gelen kas k\u00f6k h\u00fccresine \u00f6zg\u00fc veya ni\u015fe \u00f6zg\u00fc de\u011fi\u015fiklikleri belirlemek i\u00e7in iki farkl\u0131 fare modeli kulland\u0131. Ayr\u0131ca, ya\u015ftan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak etki eden fakt\u00f6rleri ve etkilerini incelemek i\u00e7in daha gen\u00e7 farelere de odaklan\u0131ld\u0131.<\/p>\n Kas liflerine \u00f6zg\u00fc modelde, Yamanaka fakt\u00f6rlerinin eklenmesiyle birlikte farelerde ni\u015f i\u00e7erisinde bulunan Wnt4 adl\u0131 bir proteinin miktar\u0131 azalmaktayd\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu durumun kas yenilenmesini h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00f6ylelikle satellit h\u00fccrelerinin aktifle\u015ftirildi\u011fini g\u00f6zlemledi. Satellit h\u00fccresine \u00f6zg\u00fc modelde ise, Yamanaka fakt\u00f6rleri satellit h\u00fccrelerini aktifle\u015ftirmiyordu. Bu nedenle kas yenilenmesi meydana gelmiyordu. Sonu\u00e7lar Wnt4’\u00fcn kas yenilenmesinde hayati bir rol oynad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmektedir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Wnt4’\u00fcn hedeflenmesiyle yeni tedavi metotlar\u0131na eri\u015filebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir, ayr\u0131ca mRNA ve genetik m\u00fchendisli\u011fi de d\u00e2hil olmak \u00fczere h\u00fccreleri gen\u00e7le\u015ftirmenin ba\u015fka yollar\u0131 da ara\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n