Balar\u0131lar\u0131 insanlar gibi konu\u015famazlar, fakat ileti\u015fim kurabilirler. Biliminsanlar\u0131, bu ger\u00e7ek sosyal (\u00f6sosyal) b\u00f6ceklerin, koloni i\u00e7indeki fertil bireyin (krali\u00e7e) konumunu koloninin geri kalan\u0131na iletmek i\u00e7in ekip \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile kimyasallar\u0131 birbirlerine iletti\u011fini ke\u015ffetti. B\u00f6ylelikle ar\u0131lar, uzun mesafedeki bireyler aras\u0131nda ileti\u015fimi sa\u011flayan bir t\u00fcr kitle ileti\u015fim arac\u0131 geli\u015ftirir. Ara\u015ft\u0131rmaya d\u00e2hil olmayan, Emory \u00dcniversitesi’nden biyolog Gordon Berman’a g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fma, b\u00f6ceklerin muhte\u015fem ve karma\u015f\u0131k davran\u0131\u015flar g\u00f6sterebildi\u011fine dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n
Balar\u0131lar\u0131, feromon ad\u0131 verilen kimyasallarla ileti\u015fim kurarlar; feromonlar\u0131 antenleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla alg\u0131larlar. Koloni i\u00e7indeki fertil (\u00fcreyebilen) birey (krali\u00e7e), koloni i\u00e7indeki ve d\u0131\u015f\u0131ndaki i\u015flerle ilgilenen steril (\u00fcreyemeyen) bireyleri (i\u015f\u00e7iler) \u00e7a\u011f\u0131rmak i\u00e7in feromonlar yayar. Fakat feromonlar\u0131 belirli bir yere kadar da\u011f\u0131labilir. Koloni i\u00e7indeki steril bireyler de “Nasanov” adl\u0131 bir feromon salg\u0131layarak birbirlerine “seslenebilirler”. Biliminsanlar\u0131, steril bireylerin de feromon \u00fcretebildi\u011fini uzun bir zamand\u0131r biliyor. Fakat bu sinyallerin, on binlerce ar\u0131y\u0131 bir fertil bireyin etraf\u0131nda toplamak i\u00e7in nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bilinmiyordu.<\/p>\n
Biliminsanlar\u0131, en yayg\u0131n balar\u0131s\u0131 t\u00fcr\u00fc olan Apis mellifera <\/em>L. canl\u0131s\u0131na odakland\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, ar\u0131lar\u0131n dola\u015fabilecekleri ama u\u00e7amayacaklar\u0131, \u015feffaf bir tavana sahip, pizza kutusu b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde d\u00fcz bir platform kurdu ve fertil bireyi g\u00fcvenli bir yere kapat\u0131p, steril bireyleri serbest b\u0131rakt\u0131. Daha sonra bir kamera yard\u0131m\u0131yla b\u00f6ceklerin hareketlerini kaydettiler. Yapay zek\u00e2ya ba\u011fl\u0131 yaz\u0131l\u0131m Nasanov feromonlar\u0131n\u0131 salan ar\u0131lar\u0131 izledi.<\/p>\n Steril bireylerden biri fertil bireyin yerini tespit ettikten sonra, krali\u00e7eden d\u0131\u015far\u0131 do\u011fru uzanan ve her bir ar\u0131n\u0131n Nasanov feromonunu kom\u015fusuna do\u011fru iletti\u011fi, e\u015fit aral\u0131kl\u0131 ar\u0131 zincirleri olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Proceedings of the National Academy of Sciences<\/em> portal\u0131nda yay\u0131nlanan \u00e7al\u0131\u015fmada, balar\u0131lar\u0131n kitlesel ileti\u015fimine ili\u015fkin verilere yer verildi. Feromonlar, ar\u0131lar\u0131 fertil bireyin oldu\u011fu yere y\u00f6nlendirmi\u015fti. Biliminsanlar\u0131 bu durumu, yan\u0131m\u0131zdakinin kula\u011f\u0131na bir kelime f\u0131s\u0131ldad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve onun da yan\u0131ndakine iletti\u011fi kulaktan kula\u011fa oyununa benzetiyor.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, ar\u0131lar\u0131n birbirlerini bu feromon aktar\u0131m\u0131na nas\u0131l d\u00e2hil ettiklerine de odakland\u0131. Ar\u0131lar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu zincirlerin aras\u0131nda yakla\u015f\u0131k alt\u0131\u015far santimetre mesafe oldu\u011funu g\u00f6zlemlediler. Ar\u0131lar belirli bir miktar feromonu tespit ediyor, ne yap\u0131yorlarsa b\u0131rak\u0131p kendi feromonlar\u0131n\u0131 devretmek i\u00e7in zincire kat\u0131l\u0131yorlar. Entomolog Mark Carroll, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n kapal\u0131 bir alanda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekiyor ve ar\u0131lar\u0131n, a\u00e7\u0131k alanda, ileti\u015fimi daha zorlu hale getiren r\u00fczg\u00e2r ve ya\u011fmur gibi fakt\u00f6rlerle de m\u00fccadele ettiklerini belirtiyor.<\/p>\n Fakat ara\u015ft\u0131rma yine de, odaklan\u0131lan noktay\u0131 basitle\u015ftirerek balar\u0131s\u0131 kolonilerinin do\u011fada kendi kendilerine nas\u0131l organize olduklar\u0131na dair baz\u0131 bilgiler sunuyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n bir sonraki ad\u0131m\u0131, do\u011fadaki balar\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyerek bu davran\u0131\u015f\u0131 daha detayl\u0131 bir bi\u00e7imde ara\u015ft\u0131rmak olacak.<\/p>\n Kaynak:<\/strong> https:\/\/www.sciencemag.org\/news\/2021\/04\/honey-bees-rally-their-queen-game-telephone<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Balar\u0131lar\u0131 insanlar gibi konu\u015famazlar, fakat ileti\u015fim kurabilirler. Biliminsanlar\u0131, bu ger\u00e7ek sosyal (\u00f6sosyal) b\u00f6ceklerin, koloni i\u00e7indeki fertil bireyin (krali\u00e7e) konumunu koloninin geri kalan\u0131na iletmek i\u00e7in ekip \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile kimyasallar\u0131 birbirlerine iletti\u011fini ke\u015ffetti. B\u00f6ylelikle ar\u0131lar, uzun mesafedeki bireyler aras\u0131nda ileti\u015fimi sa\u011flayan bir t\u00fcr kitle ileti\u015fim arac\u0131 geli\u015ftirir. Ara\u015ft\u0131rmaya d\u00e2hil olmayan, Emory \u00dcniversitesi’nden biyolog Gordon Berman’a g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fma, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1390,"featured_media":50590,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[3512,7750,310,6797,7751],"class_list":["post-50589","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-ari","tag-feromon","tag-iletisim","tag-koloni","tag-sosyal-bocek"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t