{"id":50618,"date":"2021-06-16T10:38:17","date_gmt":"2021-06-16T07:38:17","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=50618"},"modified":"2021-06-16T10:44:23","modified_gmt":"2021-06-16T07:44:23","slug":"denisovalilar-nasil-gorunuyordu-nasil-yok-oldular","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/06\/16\/denisovalilar-nasil-gorunuyordu-nasil-yok-oldular","title":{"rendered":"Denisoval\u0131lar nas\u0131l g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu, nas\u0131l yok oldular?"},"content":{"rendered":"

Denisoval\u0131lar, Sibirya ve Do\u011fu Asya\u2019da ya\u015fam\u0131\u015f, modern insan\u0131n akrabas\u0131 olan, yok olmu\u015f bir t\u00fcrd\u00fcr. Baz\u0131 uzmanlar Denisoval\u0131lar\u0131n cinsimizin (Homo)<\/em>\u00a0t\u00fcm\u00fcyle yeni bir t\u00fcr\u00fc oldu\u011funu tart\u0131\u015f\u0131rken, kimileri onlar\u0131n sadece do\u011fulu Neanderthaller oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir.<\/p>\n

Bug\u00fcne dek olduk\u00e7a az Denisoval\u0131 fosili ke\u015ffedildi\u011finden, ne yaz\u0131k ki gezegenimizde tam olarak ne zaman dola\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 bilmek olduk\u00e7a zor. Bununla beraber, elimizdeki fosiller Denisoval\u0131lar\u0131n 50 bin ila 200 bin y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda G\u00fcney Sibirya\u2019daki Denisoval\u0131 ma\u011faras\u0131na yerle\u015ftiklerine i\u015faret ediyor. Dahas\u0131, Tibet platosunda bir ma\u011farada ke\u015ffedilen k\u0131smi bir Denisoval\u0131 alt \u00e7ene kemi\u011fi g\u00f6steriyor ki Denisoval\u0131lar b\u00f6lgede en az 160 bin y\u0131l \u00f6ncesinde vard\u0131.<\/p>\n

Bu bulgulara g\u00f6re Denisoval\u0131lar, Neanderthallerin ve hatta (300 bin y\u0131l evvel ortaya \u00e7\u0131kan) Homo Sapiens<\/em>‘in \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131yd\u0131. Her ne kadar ayn\u0131 zamana denk gelmese de DNA kan\u0131tlar\u0131, asl\u0131nda Neanderthallerin ve Denisoval\u0131lar\u0131n Denisoval\u0131 ma\u011faras\u0131nda birlikte ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

Denisovanlar nas\u0131l ke\u015ffedildi?<\/strong>
\nDenisoval\u0131lar, DNA\u2019lar\u0131ndan hareketle bulunan ilk insan grubudur ve bu b\u00fcy\u00fck bir oranda kazara ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. 2010\u2019da Alman genetik\u00e7i Prof. Johannes Krause (o zamanlar bir PhD \u00f6\u011frencisiydi) Denisova ma\u011faras\u0131nda bulunmu\u015f bir Neandertal\u2019e ait oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc parmak kemi\u011finden mitokondriyal DNA \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Halbuki Krause yeni bir soy a\u011fac\u0131na rastlam\u0131\u015ft\u0131: Denisoval\u0131 \u0130nsanlar\u0131.<\/p>\n

Bu ke\u015fif biliminsanlar\u0131n\u0131 garip ve ilk kez tecr\u00fcbe edilen bir pozisyonda b\u0131rakt\u0131: Denisoval\u0131lar\u0131n t\u00fcm genom dizisi biliniyorken, birka\u00e7 di\u015f ve ser\u00e7e parma\u011f\u0131 kemi\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda dikkate de\u011fer bir Denisoval\u0131 fosili elde edilememi\u015fti. Ard\u0131ndan 2019\u2019da, 1980\u2019lerde Tibet platosunun Baishiya karst ma\u011faras\u0131nda bulunan alt \u00e7ene kemi\u011finin sa\u011f yar\u0131 k\u0131sm\u0131 analiz edildi. Antik DNA elde edilemese de protein analizleri bir Denisoval\u0131ya ait oldu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/p>\n

\u00c7o\u011funluk, Do\u011fu Asya homininlerine ait fosillerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n da Denisoval\u0131 oldu\u011funu ve di\u011fer t\u00fcrler olarak yanl\u0131\u015f s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphelendi. Fakat ba\u015far\u0131l\u0131 DNA ve protein analizleri -ve onlarla k\u0131yaslanabilecek Denisoval\u0131 fosilleri- olmadan, bilmemiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n

Denisova insanlar\u0131 neye benziyordu?<\/strong>
\nY\u00fczlerce fosile ra\u011fmen, Neanderthallerin nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne dair bir\u00e7ok soru var. Kendilerine dair par\u00e7al\u0131 bir kafatas\u0131 dahi olmayan bir t\u00fcr\u00fcn neye benzedi\u011fini bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn! Her ne kadar Denisoval\u0131lar\u0131n nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamak inan\u0131lmaz derecede zor olsa da baz\u0131 ipu\u00e7lar\u0131 var. Elimizdeki yeni fosiller, Denisoval\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck di\u015fleri, geni\u015f t\u0131knaz bir \u00e7ene ve muhtemelen d\u00fcz ve geni\u015f bir neurocraniuma (beyinkutusuna) sahip oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n

\u015ea\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fekilde, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fleri yeni bir DNA metilasyon tekni\u011fiyle k\u0131smen yeniden yarat\u0131labilir. DNA\u2019y\u0131 incelemekten ziyade, bu umut veren y\u00f6ntem DNA\u2019ya odaklanm\u0131yor, onun faaliyetine ve reaksiyonlar\u0131na (sonu\u00e7lar\u0131na) bak\u0131yor. Bu y\u00f6ntemden hareketle, biliminsanlar\u0131, Denisovanlar\u0131n geni\u015f bir pelvis, geni\u015f g\u00f6\u011f\u00fcskafesi ve eklem y\u00fczeyleri, d\u00fc\u015f\u00fck al\u0131n ve geni\u015f\u00e7e kafataslar\u0131na sahip olduklar\u0131n\u0131 tahmin edebiliyor.<\/p>\n

Neanderthallerle birlikte oldular m\u0131?<\/strong>
\nEvet! \u00d6yle ki, Denisova ma\u011faras\u0131nda bulunan 2,5 cm\u2019lik bir kemik par\u00e7as\u0131 ortal\u0131\u011f\u0131 aya\u011fa kald\u0131rd\u0131. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta bilinmeyen olarak kodland\u0131, d\u00f6rt y\u0131l boyunca binlerce hayvan kemi\u011fi par\u00e7as\u0131yla beraber depodayd\u0131. Oxford \u00dcniversitesi’nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan hominin olarak s\u0131n\u0131fland\u0131ktan sonra Max Planck Enstit\u00fcs\u00fc’ne daha ileri analizler i\u00e7in g\u00f6nderildi.<\/p>\n

Nihai sonu\u00e7: 2018\u2019de, Neanderthal bir anne ve Denisoval\u0131 bir babaya sahip olan Denny\u2019e ait 90 bin y\u0131l ya\u015f\u0131nda bir kemik oldu\u011fu a\u00e7\u0131kland\u0131. Bir d\u00fczineden biraz fazla Denisoval\u0131 fosili varken, birinin b\u00f6ylesi bir “melez” olmas\u0131 ne kadar olas\u0131d\u0131r? \u015eans eseri miydi yoksa b\u00f6ylesi birle\u015fmeler her zaman oldu mu?<\/p>\n

Denisoval\u0131lar neden yok oldu?<\/strong>
\n\u00c7evresel bir felakete dair kan\u0131t olmamakla beraber, Denisoval\u0131lar\u0131n nas\u0131l yok olduklar\u0131n\u0131 tam olarak bilmiyoruz. Muhtemeldir ki Homo Sapiens<\/em> Denisoval\u0131lara \u00fcst\u00fcn geldi, fakat, yine de b\u00f6ylesi bir kan\u0131t yok.<\/p>\n

Yeni Gine veya \u00e7evresindeki adalarda 15 ila 30 bin y\u0131l \u00f6ncesine kadar ya\u015fam\u0131\u015f olabileceklerine dair s\u0131n\u0131rl\u0131 DNA kan\u0131tlar\u0131na ra\u011fmen, Denisoval\u0131lar\u0131n ne zaman yok olduklar\u0131ndan dahi emin de\u011filiz.<\/p>\n

\u00d6te yandan, Homo Sapiens<\/em>‘in Denisoval\u0131larla \u00e7e\u015fitli zamanlarda \u00fcrediklerini \u2013ve bunun g\u00fcn\u00fcm\u00fcz insanlar\u0131na fayda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u2013 biliyoruz. Mesela, modern Tibetlilerin ve \u015eerpalar\u0131n Denisoval\u0131 insanlar\u0131ndan miras ald\u0131\u011f\u0131 EPAS1 gen varyant\u0131, onlar\u0131, y\u00fcksek rak\u0131mlara daha uyumlu hale getirir ve hipoksiden (oksijen t\u00fcketen organizman\u0131n dokular\u0131n\u0131 yeterince oksijenle besleyememesi sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan durum) korur.<\/p>\n

Benzer olarak, biliminsanlar\u0131 baz\u0131 modern Okyanusya pop\u00fclasyonlar\u0131n\u0131n Denisoval\u0131lardan aktar\u0131lan DNA\u2019larla kodlanm\u0131\u015f ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemleri oldu\u011funu dahi ke\u015ffettiler.<\/p>\n

Kaynak:<\/strong> https:\/\/www.sciencefocus.com\/science\/denisovans\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Denisoval\u0131lar, Sibirya ve Do\u011fu Asya\u2019da ya\u015fam\u0131\u015f, modern insan\u0131n akrabas\u0131 olan, yok olmu\u015f bir t\u00fcrd\u00fcr. Baz\u0131 uzmanlar Denisoval\u0131lar\u0131n cinsimizin (Homo)\u00a0t\u00fcm\u00fcyle yeni bir t\u00fcr\u00fc oldu\u011funu tart\u0131\u015f\u0131rken, kimileri onlar\u0131n sadece do\u011fulu Neanderthaller oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Bug\u00fcne dek olduk\u00e7a az Denisoval\u0131 fosili ke\u015ffedildi\u011finden, ne yaz\u0131k ki gezegenimizde tam olarak ne zaman dola\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 bilmek olduk\u00e7a zor. Bununla beraber, elimizdeki fosiller Denisoval\u0131lar\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":673,"featured_media":50619,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[7687,272,497,529],"class_list":["post-50618","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-denisovali","tag-dna","tag-homo-sapiens","tag-neandertal"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50618","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/673"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50618"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50618\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/50619"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50618"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50618"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50618"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}