{"id":50841,"date":"2021-07-01T00:00:44","date_gmt":"2021-06-30T21:00:44","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=50841"},"modified":"2021-06-30T19:41:47","modified_gmt":"2021-06-30T16:41:47","slug":"o-denizler-ki-olmeye-yattilar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/07\/01\/o-denizler-ki-olmeye-yattilar","title":{"rendered":"O denizler ki \u00f6lmeye yatt\u0131lar\u2026"},"content":{"rendered":"

Ne zaman yaz\u0131 ba\u015f\u0131na ge\u00e7sem kendime ayn\u0131 \u015feyi telkinde bulunuyorum: \u015eik\u00e2yet etme Ceren. S\u00f6ylenme Ceren. Dert d\u00f6k\u00fcm\u00fcne giri\u015fme Ceren. Herkesin s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131, tasas\u0131 boyunu a\u015fm\u0131\u015f halde, bir de sen say\u0131p durma Ceren. Sus biraz Ceren. Ay\u0131p.
\nOlmuyor. Denedim, inan\u0131n denedim. Ama olmuyor. Bu \u00fclkede, bu ko\u015fullarda m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Kusuruma bakmay\u0131n l\u00fctfen; dertlerin ecesi yine kar\u015f\u0131n\u0131zda.
\nM\u00fcsilaj, deniz salyas\u0131. Ne zamand\u0131r i\u00e7im yan\u0131yor bu konuda, ne zamand\u0131r iki \u00e7ift laf\u0131m var ama susmaya, bast\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Sizler belki bir ayd\u0131r duyuyorsunuz bu illeti ama biz g\u00fczelim sahil kasabam\u0131zda aylard\u0131r fark\u0131nday\u0131z; aylard\u0131r nedir, ne yap\u0131l\u0131r, ara\u015ft\u0131rma halindeyiz. Eminim hepiniz bu konuda, Marmara Denizi\u2019nin hali hakk\u0131nda bir\u00e7ok bilimsel yaz\u0131 okumu\u015f, benden \u00e7ok daha yetkin a\u011f\u0131zlardan sorunun ne oldu\u011funu, bununla m\u00fccadele etmek i\u00e7in neler yap\u0131labilece\u011fini \u00f6\u011frenmi\u015fsinizdir.
\nBen size g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc anlatay\u0131m: Bir deniz \u00f6l\u00fcyor. T\u00fcm canl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, t\u00fcm verimiyle, t\u00fcm renkleriyle \u00f6l\u00fcyor. Boca etti\u011fimiz pislikten, a\u015f\u0131r\u0131 avlanmadan, iklim krizinden; bilimsellikten ve korumac\u0131l\u0131ktan uzak, g\u00fcn\u00fc kurtarmac\u0131 uygulamalar\u0131m\u0131z y\u00fcz\u00fcnden \u00f6l\u00fcyor. Hal\u0131n\u0131n alt\u0131na s\u00fcp\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz pislikten \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00f6l\u00fcyor. Ve biz hal\u0131n\u0131n alt\u0131na itelemeye devam ediyoruz \u00e7\u00f6p\u00fcm\u00fcz\u00fc. \u015eu an hemen herkes Marmara\u2019n\u0131n son nefeslerini verdi\u011finin \u2013 belki de ruhunu teslim etti\u011finin \u2013 fark\u0131nda ama at\u0131klar\u0131m\u0131z tam da oraya, zavall\u0131 Marmara\u2019ya akmaya devam ediyor. Suyun y\u00fczeyindeki m\u00fcsilaj\u0131 topluyorlar \u2013 hal\u0131n\u0131n alt\u0131na s\u00fcp\u00fcrmek yani. Al\u0131nan \u00f6nlem bu. Bu kadar. Ar\u0131tma yolunda bir ad\u0131m yok. Denizi temizleme y\u00f6n\u00fcnde bir ad\u0131m yok. Ergene\u2019yle ilgili bir ad\u0131m yok \u2013 ah, pardon, olmaz m\u0131: O korkun\u00e7 pisli\u011fin art\u0131k Saros\u2019a bas\u0131lmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyormu\u015f, yetmez ama evet, ha! H\u00e2l\u00e2 denizin, denizlerimizin canl\u0131l\u0131\u011f\u0131na, k\u0131ymetine, karde\u015fli\u011fine dair bir bilin\u00e7 yok. G\u00fcn\u00fc kurtaral\u0131m: Marmara g\u00f6ze batt\u0131, o biraz temizlensin (onu biraz temizler gibi yapal\u0131m), o s\u0131rada Saros\u2019u \u00f6ld\u00fcr\u00fcr\u00fcz<\/em>. Ak\u0131l al\u0131r gibi de\u011fil.
\n\u00dc\u015fenmedim, g\u00fcnlerce bu konuda kim ne yazm\u0131\u015f, kim ne sa\u00e7malam\u0131\u015f, okudum. \u0130nan\u0131lmaz. Bak\u0131n\u0131z biri diyor ki: \u201cKanal \u0130stanbul a\u00e7\u0131l\u0131nca o m\u00fcsilaj S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131\u2019na akacak, bizim denizimiz temizlenecek.\u201d Bilimsel a\u00e7\u0131dan 2 + 2 = Armut k\u0131vam\u0131nda bir a\u00e7\u0131klama. Kanal \u0130stanbul zaten skandal bir proje, akla bilime uyar yan\u0131 yok \u2013 her \u015feyiyle bir rant projesi. Ama haydi, onu da ge\u00e7tim: Arkada\u015f t\u00fcm denizler bir, gezegenimiz bir. \u00d6l\u00fc de\u011fil bu sular, ayr\u0131 de\u011fil, ha birini \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fs\u00fcn ha di\u011ferini. Sen neden yaratt\u0131\u011f\u0131n pisli\u011fin \u00f6n\u00fcn\u00fc almak, onu temizlemek yerine kirlili\u011fini ba\u015fka bir denize kakalamak istiyorsun? Hepsi bizim denizimiz; bu bizim gezegenimiz. Saros da Marmara da Akdeniz de. Kuzey Kutbu da.
\nAk\u0131l al\u0131r gibi de\u011fil. Ama tepedeki zihniyet de bu i\u015fte. Tam bu.
\nM\u00fcsilaj Marmara\u2019da kalmad\u0131 nitekim. Kuzey Ege, Karadeniz ve Saros da ayn\u0131 dertten hasta \u015fimdi. O g\u00fczelim Saros ki zaten Boto\u015f\u2019\u0131n hukuka, do\u011faya, ya\u015fam\u0131n b\u00fct\u00fcn g\u00fczelli\u011fine ayk\u0131r\u0131 olarak in\u015fa etti\u011fi, b\u00f6lge halk\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn itirazlar\u0131na kar\u015f\u0131n in\u015fa etmeyi s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc limanla art\u0131k son demlerinde. O Saros ki zaten \u00f6lmeye yatt\u0131 bile.
\nAk\u0131l al\u0131r gibi de\u011fil.
\nBir h\u00fck\u00fcmet memlekete, do\u011faya, ya\u015fam\u0131n ta kendisine, g\u00fczel ve k\u0131ymetli olan her \u015feye nas\u0131l bu kadar d\u00fc\u015fman olabilir? Nas\u0131l doymadan, yorulmadan b\u00f6yle hunharca yok edebilir? Nas\u0131l her \u015feyi, gelece\u011fi ve hatta hayalleri betonun i\u00e7ine g\u00f6mebilir? Nas\u0131l?
\nAk\u0131l al\u0131r gibi de\u011fil.<\/p>\n

***<\/p>\n

Bu ay y\u0131llar \u00f6nce okudu\u011fum bir kitab\u0131 ikinci kez elime ald\u0131m; Cad\u0131bostan\u0131 Cinayeti<\/em>. Esra T\u00fcrkekul \u2013 yazd\u0131klar\u0131yla sat\u0131r sat\u0131r, hep ya\u015fas\u0131n an\u0131m\u0131zda, akl\u0131m\u0131zda. T\u00fcrkekul\u2019un samimiyeti, kara mizah\u0131, Berna\u2019y\u0131 ac\u0131madan ama sevecenlikle harcay\u0131\u015f\u0131 yine ele ge\u00e7irdi beni. Polisiye seviyorsan\u0131z, tan\u0131d\u0131k mek\u00e2nlarda, tan\u0131d\u0131k bir kahramanla \u2013 belki kom\u015funuz, belki en yak\u0131n arkada\u015f\u0131n\u0131z, belli mi olur \u2013 yol almak istiyorsan\u0131z teredd\u00fcts\u00fcz \u00f6nerebilece\u011fim bir kitap Cad\u0131bostan\u0131 Cinayeti<\/em>. Ku\u015fkusuz bu s\u00fcr\u00fckleyici hik\u00e2yeye en b\u00fcy\u00fck lezzeti veren Berna\u2019n\u0131n bunca ger\u00e7ek, bunca candan bir karakter olmas\u0131; T\u00fcrkekul\u2019un karakter in\u015fas\u0131ndaki tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yal\u0131n zarafeti. \u0130\u00e7tenli\u011fi. Yak\u0131nl\u0131k ve yal\u0131nl\u0131k anlat\u0131da zor bir araya gelen nitelikler bana sorarsan\u0131z. T\u00fcrkekul ise bunu do\u011fall\u0131kla, sanki kolayca ba\u015farm\u0131\u015f; bu yazar\u0131n i\u00e7tenli\u011fi olsa gerek. Ke\u015fke aram\u0131zda kalsayd\u0131, ke\u015fke onu daha \u00e7ok okuyabilseydik\u2026<\/p>\n

***<\/p>\n

Fikirlerine, be\u011fenilerine \u00e7ok k\u0131ymet verdi\u011fim bir dostum \u00f6nerdi: Don Ki\u015fot\u2019un D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc<\/em>. Ama kitap beni i\u00e7ine almad\u0131. Olmad\u0131. \u00c7eviren B\u00fclent Ayy\u0131ld\u0131z; B\u00fclent Bey\u2019i yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerden duymu\u015flu\u011fum, bilmi\u015fli\u011fim var. \u00c7evirisine dil uzatacak de\u011filim; elbet bir bildi\u011fi vard\u0131r. E\u011fer yazar eski \u0130ngilizce kullanm\u0131\u015f ve B\u00fclent Bey de buna uygun olarak T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evirmi\u015fse bence ger\u00e7ekten takdir edilesi bir \u00e7al\u0131\u015fma. Ama ben metni anlayam\u0131yorum. Her sayfada anlam\u0131n\u0131 bilmedi\u011fim, daha \u00f6nce hi\u00e7 kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131m birka\u00e7 eski s\u00f6zc\u00fckle burun buruna geliyorum \u2013 ve haliyle o c\u00fcmleler benim i\u00e7in bulan\u0131k kal\u0131yor. Bu da metinle aramda bir so\u011fukluk, bir uzakl\u0131k yarat\u0131yor. Anlamad\u0131\u011f\u0131m s\u00f6zc\u00fcklerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k\u00e7a bana seslenmekten uzakla\u015f\u0131yor metin; hik\u00e2ye beni itiyor adeta. Dahas\u0131, s\u00f6ylemesi zor ama k\u00f6t\u00fc hissettiriyor \u2013\u00a0 insan\u0131n okudu\u011funu anlayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamas\u0131\/kabullenmesi ac\u0131 verici bir deneyim. Denemekten vazge\u00e7mi\u015f de\u011filim ama Don Ki\u015fot bana d\u00f6nm\u00fcyor \u2013 \u015fimdilik.<\/p>\n

***<\/p>\n

Hi\u00e7 gocunmam, itiraf ederim: \u015fu hayatta ne \u00f6\u011frendiysem yar\u0131s\u0131n\u0131 kedilerden \u00f6\u011frendim. Durmay\u0131, harekete ge\u00e7meyi, sevmeyi, umursamamay\u0131, susmay\u0131 ve dillenmeyi. \u0130stemeyi ve s\u0131rt\u0131m\u0131 d\u00f6nmeyi \u2013 tamam, bu k\u0131sm\u0131n\u0131 iyi \u00f6\u011frenememi\u015f olabilirim ama bu kedilerin hatas\u0131 de\u011fil. G\u00f6zlemci yap\u0131sal kusurlar ta\u015f\u0131yordu. Ku\u015flar\u0131n Felsefesi<\/em> ise yeni alanlara, yeni rol modellerine kanat a\u00e7mam\u0131 sa\u011flad\u0131. Evet, \u015f\u00fcphesiz ku\u015flardan \u00f6\u011frenece\u011fimiz \u00e7ok \u015fey var. Ancak kitap bir a\u00e7\u0131dan da beni havada (ve kanats\u0131z) b\u0131rakt\u0131; ku\u015flar\u0131n ya\u015fam\u0131na, davran\u0131\u015flar\u0131na ve bunlar\u0131n \u2013 kestirebildi\u011fimiz \u2013 nedenlerine ili\u015fkin daha fazla \u015fey okumak isterdim. Ku\u015flar iyi ama felsefe k\u0131sm\u0131 bence biraz y\u00fczeysel kal\u0131yor. Tam da bu y\u00fczden kitap beni doyurmaktan \u00e7ok a\u00e7l\u0131\u011fa s\u00fcr\u00fckledi. Murat Er\u015fen tertemiz \u00e7evirmi\u015f, Domingo ekibi yine p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l bir i\u015f \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, ellerine sa\u011fl\u0131k.<\/p>\n

Her sayfas\u0131 esin dolu bir ay dilerim.<\/p>\n

Cad\u0131bostan\u0131 Cinayeti, Esra T\u00fcrkekul, Mylos Kitap, 2016, 196 s.
\n<\/strong>Don Ki\u015fot\u2019un D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc, Gilbert Keith Chesterton, \u00c7ev. B\u00fclent Ayy\u0131ld\u0131z, Ketebe Yay\u0131nlar\u0131, 2021, 220 s.
\n<\/strong>Ku\u015flar\u0131n Felsefesi, Philippe J. Dubois, Elise Rousseau, \u00c7ev. Murat Er\u015fen, Domingo Yay\u0131nlar\u0131, 2021, 159 s.\u00a0 <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ne zaman yaz\u0131 ba\u015f\u0131na ge\u00e7sem kendime ayn\u0131 \u015feyi telkinde bulunuyorum: \u015eik\u00e2yet etme Ceren. S\u00f6ylenme Ceren. Dert d\u00f6k\u00fcm\u00fcne giri\u015fme Ceren. Herkesin s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131, tasas\u0131 boyunu a\u015fm\u0131\u015f halde, bir de sen say\u0131p durma Ceren. Sus biraz Ceren. Ay\u0131p. Olmuyor. Denedim, inan\u0131n denedim. Ama olmuyor. Bu \u00fclkede, bu ko\u015fullarda m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Kusuruma bakmay\u0131n l\u00fctfen; dertlerin ecesi yine kar\u015f\u0131n\u0131zda. M\u00fcsilaj, […]<\/p>\n","protected":false},"author":632,"featured_media":50842,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[7775,38,513,510,7178],"tags":[7794,7795,7532],"class_list":["post-50841","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-207-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-ucuncu-tekir-sahis","tag-cadibostani-cinayeti","tag-don-kisotun-donusu","tag-kuslarin-felsefesi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t