{"id":50888,"date":"2021-07-06T11:24:04","date_gmt":"2021-07-06T08:24:04","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=50888"},"modified":"2021-07-06T11:24:04","modified_gmt":"2021-07-06T08:24:04","slug":"eski-insan-kemiklerinin-analizi-vebanin-bilinen-en-eski-susunu-ortaya-cikardi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/07\/06\/eski-insan-kemiklerinin-analizi-vebanin-bilinen-en-eski-susunu-ortaya-cikardi","title":{"rendered":"Eski insan kemiklerinin analizi veban\u0131n bilinen en eski su\u015funu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Veba etmeni olan <em>Yersinia pestis<\/em> bakterisinin bilinen en eski t\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6rneklerine, Letonya\u2019da binlerce y\u0131l boyunca g\u00f6m\u00fcl\u00fc kalm\u0131\u015f insan kemiklerinde ve di\u015flerinde rastland\u0131.<\/p>\n<p>29 Haziran g\u00fcn\u00fc <em>Cell Reports<\/em>&#8216;ta yay\u0131nlanan \u00e7al\u0131\u015fmada analiz edilen \u00f6rnekler yakla\u015f\u0131k 7100 y\u0131ll\u0131k ve insan\u0131 enfekte eden <em>Y. pestis<\/em> t\u00fcr\u00fcne ait.<\/p>\n<p>Vebaya ili\u015fkin en eski \u00f6rnekler 5000 y\u0131ll\u0131k bir \u0130skandinav toplu mezar\u0131nda bulunmu\u015ftu. Letonya\u2019dan elde edilen kemik \u00f6rnekleri de 5000 y\u0131l \u00f6nceye tarihlenmektedir. Fakat genom kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 Letonya\u2019dan elde edilen <em>Y. Pestis<\/em> \u00f6rneklerinin 5000 y\u0131ldan \u00e7ok daha \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kan ve daha az \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc oldu\u011fu bilinen ba\u015fka bir su\u015fla ili\u015fkili oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>Bakteri DNA\u2019s\u0131n\u0131n analizi vebadan \u00f6len ki\u015fide p\u00fcst\u00fcl yap\u0131s\u0131 geli\u015fmedi\u011fini, dolay\u0131s\u0131yla bu ki\u015finin ailesini enfekte etmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir. Kiel \u00dcniversitesi&#8217;nden Ben Krause-Kyora, \u00f6rnekleri incelenen t\u00fcr\u00fcn, 3800 y\u0131l \u00f6nce evrimle\u015fen ve daha sonraki s\u00fcre\u00e7te h\u0131yarc\u0131kl\u0131 veba salg\u0131nlar\u0131na yol a\u00e7an pireden insana h\u0131zl\u0131 bula\u015fmaya neden olan genden yoksun oldu\u011funu da belirtiyor.<\/p>\n<p>Krause-Kyora ve meslekta\u015flar\u0131, bu erken d\u00f6nem veba tipinin kemirgenler taraf\u0131ndan \u0131s\u0131r\u0131lma gibi yollarla insana ge\u00e7mi\u015f olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Kemikleri bulunan ki\u015finin g\u00f6m\u00fclme \u015fekli, yak\u0131n \u00e7evrede toplu mezar bulunmay\u0131\u015f\u0131 gibi sebepler nedeniyle ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, b\u00f6lgedeki insanlar\u0131n bir salg\u0131nla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olmad\u0131\u011f\u0131 fikrinde. Kemikleri bulunan ki\u015fi antibiyoti\u011fin bulunmad\u0131\u011f\u0131 bir devirde enfeksiyona yenik d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n<p>\u00d6rnekleri elde edilen <em>Y. pestis<\/em> \u015fimdiye kadar bulunan en eski su\u015ftur fakat soyu t\u00fckendi ve yerini \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc daha y\u00fcksek versiyonlar\u0131na b\u0131rakt\u0131. Daha sonraki <em>Y. pestis<\/em> t\u00fcrleri daha bula\u015f\u0131c\u0131 olabilirdi, fakat tersine, daha \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc oldular.<\/p>\n<p>Yeni \u00e7al\u0131\u015fmadan elde edilen bulgular gibi veban\u0131n erken d\u00f6nemine \u0131\u015f\u0131k tutacak verilerin elde edilmesiyle birlikte veban\u0131n tarihi daha iyi anla\u015f\u0131labilir ve veba etmeni olan bakterinin evrimi daha kapsaml\u0131 bir bi\u00e7imde ayd\u0131nlat\u0131labilir. T\u00fcm bunlar hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 mevcut m\u00fccadele y\u00f6ntemlerimizi geli\u015ftirmemizi ve gelecekteki olas\u0131 salg\u0131nlara kar\u015f\u0131 \u00f6nlem alabilmemizi sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Kaynak:<\/strong> https:\/\/www.sciencenews.org\/article\/oldest-plague-bacteria-strain-human-victim-bones<\/p>\n<p>https:\/\/www.cell.com\/cell-reports\/fulltext\/S2211-1247(21)00645-8<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Veba etmeni olan Yersinia pestis bakterisinin bilinen en eski t\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6rneklerine, Letonya\u2019da binlerce y\u0131l boyunca g\u00f6m\u00fcl\u00fc kalm\u0131\u015f insan kemiklerinde ve di\u015flerinde rastland\u0131. 29 Haziran g\u00fcn\u00fc Cell Reports&#8216;ta yay\u0131nlanan \u00e7al\u0131\u015fmada analiz edilen \u00f6rnekler yakla\u015f\u0131k 7100 y\u0131ll\u0131k ve insan\u0131 enfekte eden Y. pestis t\u00fcr\u00fcne ait. Vebaya ili\u015fkin en eski \u00f6rnekler 5000 y\u0131ll\u0131k bir \u0130skandinav toplu mezar\u0131nda bulunmu\u015ftu. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1390,"featured_media":50889,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[200,3193,5764,6331,706],"class_list":["post-50888","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-evrim","tag-kemik","tag-salgin","tag-sus","tag-veba"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50888","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1390"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50888"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50888\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/50889"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50888"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50888"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50888"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}