Kad\u0131nlar\u0131n \u00fcst d\u00fczey akademik \u00e7evrede temsiline ili\u015fkin yap\u0131lan ilk k\u00fcresel anket, kad\u0131nlar\u0131n d\u00fcnyadaki bilimsel akademi \u00fcyelerinin sekizde birinden az\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6steriyor. 29 \u015eubat\u2019ta raporlanan, 2013-14 y\u0131llar\u0131nda G\u00fcney Afrika Bilim Akademisi (ASSAf) ve InterAcademy Partnership (IAP) taraf\u0131ndan 69 akademide yap\u0131lan ankette de kad\u0131n \u00fcyelerin sadece y\u00fczde 12\u2019lik k\u0131sm\u0131 olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015fti. K\u00fcba Bilim Akademisi y\u00fczde 27 ile en y\u00fcksek kad\u0131n \u00fcye oran\u0131na sahipken, Tanzanya Bilim Akademisi ve Polonya Bilim Akademisi y\u00fczde 4 ile en d\u00fc\u015f\u00fck orana sahipti.<\/p>\n
ASSAf\u2019taki \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 y\u00fcr\u00fcten Dorothy Ngila, kad\u0131nlar\u0131n akademilerde yetersiz temsilinin \u00f6nemini, bu tip organizasyonlar\u0131n hem rol model olu\u015fturmalar\u0131 hem de bilim politikas\u0131na y\u00f6n vermeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem arz etti\u011fini ifade ediyor. Ngila, \u201cPanel ve raporlar\u0131n\u0131n, d\u00fcnyam\u0131z\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fini yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131ndan emin olunmal\u0131d\u0131r. H\u00fck\u00fcmete ekibinizin sadece yar\u0131s\u0131n\u0131 kullanarak dan\u0131\u015fmanl\u0131k sa\u011flayamazs\u0131n\u0131z\u201d s\u00f6zleriyle de bunu vurguluyor.<\/p>\n
Bilim akademilerinin k\u00fcresel bir a\u011f\u0131 niteli\u011finde olan IAP\u2019nin \u00fcyeleri \u00fczerinde yap\u0131lan anket, t\u00fcr\u00fcn\u00fcn en kapsaml\u0131s\u0131 olmu\u015ftur. Ngila, \u201cG\u00f6ze batan sonu\u00e7lardan biri de akademilerin bu veriyi bilin\u00e7li bir \u015fekilde toplam\u0131yor olu\u015fudur\u201d diyerek, yine de t\u00fcm akademilerin kad\u0131nlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 \u00fczerine veri toplamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmektedir ve kad\u0131nlar\u0131n akademilerdeki yetersiz temsili \u00fczerine harekete ge\u00e7mek i\u00e7in organizasyonlar\u0131n \u00f6ncelikle ilgili ki\u015fileri rapor ve analiz etmelerinin gereklili\u011fini, bununla beraber mevcut verilerin \u00f6nemli bir g\u00f6r\u00fc\u015f sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6ylemektedir. \u00d6rne\u011fin, Orta ve G\u00fcney Amerika\u2019daki akademiler kad\u0131n \u00fcye mevcudiyetinde 10 ulusal akademiden 6\u2019s\u0131n\u0131 olu\u015fturarak en y\u00fcksek oranlara sahiptirler. Bu y\u00fcksek say\u0131lar, bir anlamda bu akademilerden her birinin, Bilim \u0130\u00e7in Kad\u0131n program\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak cinsiyet meseleleriyle ilgilenmek \u00fczere atanm\u0131\u015f bir \u00fcye bulundurmalar\u0131na atfedilebilir. Ngila, \u201cHer akademinin kendi gidi\u015fat\u0131na g\u00f6re rapor vermesi gibi bir beklenti mevcuttur, bu da hepsinin \u00fczerinde bir bask\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r\u201d diyor.<\/p>\n
Cinsiyet \u00e7e\u015fitlili\u011fiyle ilgilenen, Cambridge \u00dcniversitesi\u2019nden Athene Donald ad\u0131ndaki fizik\u00e7i, Royal Society\u2019yi \u00f6rnek g\u00f6stererek, bir akademinin yaln\u0131zca, kad\u0131n aday adaylar\u0131n\u0131n potansiyel aday havuzuna dahil olmalar\u0131 konusunda cesaretlendirici ve a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmi\u015f bir amaca sahipse ilerleme kaydedebilece\u011fini ve bu tip \u00f6l\u00e7\u00fctler olmadan say\u0131lar\u0131n \u201ch\u0131zla y\u00fckselmeyece\u011fini\u201d ifade etmi\u015ftir. Donald bir yandan da bir ulusal akademi \u00fcyesi olman\u0131n prestij kazand\u0131rmas\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011funu, bu nedenle kad\u0131nlar\u0131n sistematik olarak se\u00e7ilmeye daha az e\u011filimli olu\u015flar\u0131, ayn\u0131 zamanda politika ve e\u011fitimde birtak\u0131m di\u011fer \u00f6nemli rollere ge\u00e7irilmelerinin de ayn\u0131 oranda daha az m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulamaktad\u0131r. \u201cYani sonu\u00e7lar bireysel akademilerin \u00e7ok daha \u00f6tesine ge\u00e7mektedir\u201d diye eklemektedir.<\/p>\n
Genel olarak, incelenen akademilerin yaln\u0131zca y\u00fczde 40\u2019\u0131n\u0131n kad\u0131nlar\u0131n akademik faaliyetler i\u00e7erisindeki temsiliyetlerinin artmas\u0131na dair bir politikas\u0131 ya da stratejisi oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Donald\u2019a g\u00f6re bu oran \u201chayal k\u0131r\u0131c\u0131 bir \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.\u201d Bu arada, Birle\u015fmi\u015f Milletler gibi uluslararas\u0131 kurulu\u015flar dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmeti veren bir ulusal bilim akademileri konsorsiyumu olan InterAcademy Konseyinin 2006 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 raporunda tavsiye edilmesine ra\u011fmen, akademilerin yaln\u0131zca \u00fc\u00e7te biri cinsiyet ya da \u00e7e\u015fitlilik konular\u0131n\u0131 ele alan bir komiteye sahiptir.<\/p>\n
D\u00fc\u015f\u00fck temsiliyet probleminin sistemin kendisinde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Donald, akademik hiyerar\u015finin birbirini izleyen her a\u015famas\u0131nda temsiliyetin daha da azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor. Raporun yazarlar\u0131, her \u00fclkedeki kad\u0131n ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n oran\u0131 ile akademilerdeki kad\u0131n temsiliyetini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131nda, pozitif anlamda zay\u0131f bir korelasyonla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar.<\/p>\n
Ngila, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda verilerin nas\u0131l topland\u0131\u011f\u0131yla ilgili ya\u015fanan tutars\u0131zl\u0131klar\u0131n sebebinin ise her \u00fclkedeki kad\u0131n profes\u00f6rlerin oranlar\u0131n\u0131n birbirleriyle k\u0131yaslanam\u0131yor olu\u015fundan kaynakl\u0131 oldu\u011funu ifade ediyor. Bu bilgiler bize her \u00fclkede uygun nitelikli ka\u00e7 kad\u0131n aday\u0131n bulundu\u011fuyla ilgili daha iyi fikirler verebilir. Nature<\/em>, Avrupa \u00fclkeleri i\u00e7in bu rakamlar\u0131 derledi. Ancak bir \u00fclkedeki profes\u00f6rl\u00fck oran\u0131yla o \u00fclkelerin akademilerindeki kad\u0131n y\u00fczdesinin aras\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir korelasyon oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. (sonu\u00e7lar g\u00f6sterilmedi)<\/p>\n Ara\u015ft\u0131r\u0131lan \u00fclkelerin sadece bir tanesinde -Japonya Bilim Konseyi- \u00fclke i\u00e7erisindeki kad\u0131n ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n oran\u0131n\u0131n genele oranla daha fazla oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n Oslo and Akershus Uygulamal\u0131 Bilimler \u00dcniversitesi rekt\u00f6r\u00fc ve Norve\u00e7\u2019teki cinsiyet dengesi ve \u00e7e\u015fitlili\u011fi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 komitesinin ba\u015f\u0131nda bulunan Curt Rice\u2019e g\u00f6re, daha fazla kad\u0131n \u00fcye atamak akademilerdeki kad\u0131n biliminsanlar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc art\u0131racak ve onlar\u0131n bilim alan\u0131ndaki katk\u0131lar\u0131n\u0131 y\u00fckseltmek konusunda iyi bir rol oynayacak. Akademilerin kad\u0131n temsiliyetini sadece art\u0131rmak konusunda de\u011fil, nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda da bir perspektife sahip olmalar\u0131n\u0131 gerekti\u011fini ekleyen Rice, \u201cOnlar\u0131n muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n temsilcili\u011fini yapmak yerine, de\u011fi\u015fimin kataliz\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00fcstlenecek sorumlulu\u011fu almalar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek istiyorum\u201d dedi.<\/p>\n <\/p>\n