{"id":5100,"date":"2016-04-01T00:08:28","date_gmt":"2016-03-31T21:08:28","guid":{"rendered":"http:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=5100"},"modified":"2018-01-04T13:35:46","modified_gmt":"2018-01-04T10:35:46","slug":"520-milyon-yillik-fosillesmis-sinir-sistemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/04\/01\/520-milyon-yillik-fosillesmis-sinir-sistemi","title":{"rendered":"520 milyon y\u0131ll\u0131k fosille\u015fmi\u015f sinir sistemi"},"content":{"rendered":"

Fosille\u015fmi\u015f sinirlerin ayr\u0131 ayr\u0131 g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi kadar iyi korunmu\u015f 520 milyon y\u0131ll\u0131k sinir sistemi, \u015fu ana kadar bulunanlar i\u00e7erisinde, en eski, b\u00fct\u00fcne en yak\u0131n ve en detayl\u0131 \u00f6rnek. \u00c7in\u2019in g\u00fcneyinde bulunan fosil o kadar iyi korunmu\u015f ki, fosille\u015fmi\u015f yumu\u015fak dokular bulmak her ne kadar zor olsa da, sinirlerin ayr\u0131 ayr\u0131 incelenmesi m\u00fcmk\u00fcn olabiliyor. Proceedings of the National Academy of Sciences<\/em>\u2019da yay\u0131mlanan bulgular, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n eklembacakl\u0131lar\u0131n sinir sisteminin nas\u0131l evrim ge\u00e7irdi\u011fini anlamalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 oluyor.<\/p>\n

Birle\u015fik Krall\u0131k, \u00c7in ve Almanya\u2019n\u0131n ortak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan fosil, Chengjiangocaris kunmingensis <\/em>ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan kabuklu bir deniz canl\u0131s\u0131na ait. Kambriyum \u201cpatlamas\u0131\u201d olarak an\u0131lan, evrim h\u0131z\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131, bir\u00e7ok ana hayvan grubunun fosil kay\u0131tlar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yakla\u015f\u0131k yar\u0131m milyar y\u0131l \u00f6nceki d\u00f6nemde ya\u015fam\u0131\u015f. C. kunmingensis<\/em>, taksonomik s\u0131n\u0131fland\u0131rmada \u201cfuxianhuiid\u201d ad\u0131 verilen hayvan grubundan. Ayn\u0131 zamanda g\u00fcn\u00fcm\u00fcz eklembacakl\u0131lar\u0131n\u0131n, yani i\u00e7inde b\u00f6ceklerin, \u00f6r\u00fcmceklerin ve denizkabuklular\u0131n\u0131n bulundu\u011fu geni\u015f bir grubun ilk atalar\u0131 aras\u0131nda.<\/p>\n

\u201c\u0130lk atalar\u0131n sinir sistemlerine bamba\u015fka bir bak\u0131\u015f bu\u201d diyor \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yard\u0131mc\u0131 yazarlar\u0131ndan, Cambridge \u00dcniversitesi Zooloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fcyesi Dr. Javier Ortega-Hern\u00e0ndez.<\/p>\n

Geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z be\u015f y\u0131lda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu d\u00f6neme ait k\u0131smen fosille\u015fmi\u015f, farkl\u0131 t\u00fcrlere ait sinir sistemlerini adland\u0131rd\u0131lar. Ancak bu fosiller \u00e7o\u011funlukla hayvanlar\u0131n beyinlerine aitti. \u00d6rneklerin \u00e7o\u011funda da, yaln\u0131zca beynin genel profilini \u00e7\u0131karmaya yetecek kadar detay g\u00f6zlemlenebiliyordu. Dolay\u0131s\u0131yla bu bulgular\u0131n incelenmesiyle elde edilebilecek bilgiler nispeten k\u0131s\u0131tl\u0131yd\u0131.<\/p>\n

C. kunmingensis<\/em>, geni\u015f, neredeyse kalp \u015feklindeki z\u0131rhl\u0131 kafas\u0131, uzun v\u00fccudu ve de\u011fi\u015fen boyutlardaki bacaklar\u0131yla bir t\u00fcr denizkabuklusuna benziyordu. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar fosili dikkatlice, kimi zaman etraf\u0131ndaki kayay\u0131 ince bir i\u011fneyle a\u015f\u0131nd\u0131rarak, incelemeye haz\u0131r hale getirdiklerinde, v\u00fccudunun yaln\u0131zca sert k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda yumu\u015fak dokular\u0131n\u0131 da inceleme imk\u00e2n\u0131 buldular.<\/p>\n

Elimizde bulunan fosillerin \u00e7o\u011funlu\u011fu kemiklere ya da organizmalar\u0131n di\u015f ya da d\u0131\u015f iskelet gibi daha sert k\u0131s\u0131mlar\u0131na ait. Sinir sistemi ve yumu\u015fak dokular daha ziyade ya\u011f benzeri maddelerden olu\u015ftuklar\u0131ndan, bunlar\u0131n fosil halde bulunabilmesi olduk\u00e7a ender rastlanan bir durum. Bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren biliminsanlar\u0131, fosille\u015fmi\u015f bir merkezi sinir sistemini ilk kez 2013 y\u0131l\u0131nda tan\u0131mlayabildiler. Ancak yeni materyalleri onlara, bu bulgular\u0131 daha derin bir bi\u00e7imde inceleme ve \u00f6nemlerini ortaya \u00e7\u0131karma imk\u00e2n\u0131 da sunuyor.<\/p>\n

Merkezi sinir sistemi b\u00fct\u00fcn n\u00f6ral ve motor aktivitelerin d\u00fczenlenmesinden sorumludur. Omurgal\u0131 canl\u0131larda beyin ve omurilikten olu\u015fan bu sistem, eklembacakl\u0131larda yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f bir beyin b\u00f6lgesinden ve bi\u00e7imsel olarak\u00a0 bir ipli\u011fe dizilmi\u015f boncuklara benzeyen , zincir benzeri birbirine ba\u011fl\u0131 sinir dokular\u0131ndan olu\u015fan ganglia\u2019dan meydana gelir.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz eklembacakl\u0131lar\u0131na benzer olarak C. kunmingensis<\/em>\u2019in v\u00fccudunda da omurgal\u0131lardaki omurilikle e\u015f g\u00f6revli olan sinir kordonu bulunmaktayd\u0131. Her bir boncuk benzeri ganglion da ayaklar\u0131n\u0131n bir \u00e7iftini kontrol etmekteydi. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir bi\u00e7imde korunmu\u015f bu ganglia\u2019n\u0131n daha yak\u0131ndan incelenmesi, her biri milimetrenin be\u015f binde biri uzunlu\u011fundaki incecik lifleri ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. \u201cBu hassas lifler olduk\u00e7a d\u00fczenli bir da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6steriyorlard\u0131. Bu y\u00fczden sinir kordonunu olu\u015fturan ganglia ile ayn\u0131 maddeden olu\u015fup olu\u015fmad\u0131klar\u0131n\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k\u201d diyor Ortega-Hern\u00e0ndez. \u201cFloresan mikroskopi kullanarak, bu liflerin asl\u0131nda ayr\u0131 ayr\u0131 sinirler olduklar\u0131n\u0131 do\u011frulayabildik. Karbon filmleri halinde fosille\u015fmi\u015f olmalar\u0131ysa, olabildi\u011fince \u00e7ok detay\u0131 g\u00f6rebilmemizi sa\u011flad\u0131.\u201d<\/p>\n

Ortega-Hern\u00e0ndez ve meslekta\u015flar\u0131na g\u00f6re kilit sorulardan biri, \u00f6zellikle de sinir sisteminin bu kadar \u00e7ok bilgiyi b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulunca, bu bulgunun bize ilk hayvanlar\u0131n evrimiyle ilgili ne anlatt\u0131\u011f\u0131. C. kunmingesis<\/em>\u2019in sinir sistemi \u00fczerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar ilerletildik\u00e7e, priapluidler (y\u0131rt\u0131c\u0131 deniz solucanlar\u0131) ve onychophoranlar (k\u00fct\u00fckayakl\u0131lar) gibi kar\u0131n sinir zincirinden \u00e7\u0131kan, belirli aral\u0131klarla dizilmi\u015f sinirlere benzer bir yap\u0131 olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6zlemlendi. Buna kar\u015f\u0131n tardigrad (su ay\u0131lar\u0131) ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz eklembacakl\u0131lar\u0131nda sistemden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak kaybedilmi\u015f olan d\u00fczinelerce sinir, basite indirgenmenin de sinir sisteminin evriminde \u00f6nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n belki de en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131ndan biri ise C. kunmingensis<\/em>\u2019in son derece iyi korunmu\u015f e\u015fsiz bir sinir zincirine sahip olmas\u0131. \u201cBu gibi fosillerden ne kadar \u00e7ok bulabilirsek, sinir sisteminin ve ilk hayvanlar\u0131n nas\u0131l evrildi\u011fini o kadar iyi anlayabiliriz,\u201d diyor Ortega-Hern\u00e0ndez.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fosille\u015fmi\u015f sinirlerin ayr\u0131 ayr\u0131 g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi kadar iyi korunmu\u015f 520 milyon y\u0131ll\u0131k sinir sistemi, \u015fu ana kadar bulunanlar i\u00e7erisinde, en eski, b\u00fct\u00fcne en yak\u0131n ve en detayl\u0131 \u00f6rnek. \u00c7in\u2019in g\u00fcneyinde bulunan fosil o kadar iyi korunmu\u015f ki, fosille\u015fmi\u015f yumu\u015fak dokular bulmak her ne kadar zor olsa da, sinirlerin ayr\u0131 ayr\u0131 incelenmesi m\u00fcmk\u00fcn olabiliyor. Proceedings of the […]<\/p>\n","protected":false},"author":865,"featured_media":15813,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[183,211,19,21,32],"tags":[1848,816,1135],"class_list":["post-5100","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-146-sayi","category-antropoloji","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-evrim","tag-canlilik-tarihi","tag-fosil","tag-sinir-sistemi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t