{"id":51121,"date":"2021-07-31T00:00:05","date_gmt":"2021-07-30T21:00:05","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=51121"},"modified":"2021-07-30T12:17:00","modified_gmt":"2021-07-30T09:17:00","slug":"cevreci-mucadele-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/07\/31\/cevreci-mucadele-uzerine","title":{"rendered":"\u2018\u00c7evreci\u2019 m\u00fccadele \u00fczerine"},"content":{"rendered":"

Kapital<\/em>\u2019de Marx, \u0130ngiltere\u2019de \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n Durumu<\/em> ve Do\u011fan\u0131n Diyalekti\u011fi<\/em> adl\u0131 kitaplar\u0131nda ise Engels kapitalizmin geli\u015fme d\u00f6neminde ortaya \u00e7\u0131kan \u00e7evre sorununa de\u011finirken, gelecek felaketlerin de haberini veriyorlard\u0131. Kapitalizmin geli\u015fme h\u0131z\u0131, \u00e7izilen tablonun i\u00e7selle\u015ftirilmesine neden olacak kadar yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 potansiyel bir tehlikeyi de i\u00e7eriyordu. Ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda insans\u0131zla\u015ft\u0131rma ile g\u00fc\u00e7lenen kapitalizm i\u00e7in \u201c\u00e7evre\u201d \u00f6nemsiz bir ayr\u0131nt\u0131yd\u0131. T\u0131pk\u0131 insana-insanl\u0131\u011fa ait olan di\u011fer t\u00fcm de\u011ferler gibi. \u201cDi\u011fer\u201d olman\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131 yoktu ve bu s\u0131n\u0131rs\u0131zl\u0131k kapitalizmin olas\u0131 sald\u0131r\u0131 alanlar\u0131n\u0131 da tan\u0131ml\u0131yordu. 150 y\u0131l \u00f6nceki saptamalar dikkate al\u0131nmam\u0131\u015f ve kapitalizmin ya\u015fam\u0131n her alan\u0131na her an\u0131na sinmi\u015f, kirlilikleri ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n do\u011fal olmayan ancak bu haliyle ger\u00e7ek olan bir par\u00e7as\u0131 haline gelmi\u015ftir. \u0130deolojik eksenden uzak bak\u0131\u015flardan ya da insan kar\u015f\u0131t\u0131 ideoloji s\u00f6zc\u00fclerinden duyulan homurdanmalara kar\u015f\u0131 sorulan soru hep ayn\u0131d\u0131r: \u201cNe yani geli\u015fmi\u015flikten, kalk\u0131nmadan ve teknolojinin ya da kapitalizmin insanlara\/insanl\u0131\u011fa sundu\u011fu nimetlerinden vaz m\u0131 ge\u00e7ilecekti?\u201d
\nSorun kapitalizmin \u201cde\u011ferlerinin\u201d feti\u015fe edilmesiydi, ad\u0131 \u201ckapitalist olmayan\u201d bir\u00e7ok sistem de onun yaratt\u0131\u011f\u0131, \u00fcretim, \u00e7al\u0131\u015fma, t\u00fcketme vb. de\u011ferleri feti\u015fe etti\u011fi i\u00e7in, insana ait olan kavramlar\u0131 kapitalizmin dilini kullanarak s\u00f6zde yeniden tan\u0131ml\u0131yormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in insana ait olanla kimi zamanlarda \u00e7at\u0131\u015f\u0131yordu ve soruya verilen yan\u0131t do\u011fal olarak \u201cvazge\u00e7ilmezli\u011fini\u201d vurguluyordu. Kalk\u0131nma ile uyumlu bir \u00e7evre retori\u011fi b\u00f6ylesine kapitalist ve devam\u0131nda sosyalist<\/strong> bir retorik olarak kendini \u00fcretirken, \u201chomurdanman\u0131n ve homurdananlar\u0131n\u201d bir k\u0131sm\u0131n\u0131n bu ikili sistem i\u00e7inde yeni ad\u0131 da \u201cye\u015fil\u201d oldu.
\nB\u00f6ylesine bir konjonkt\u00fcrde ortaya \u00e7\u0131kan \u201csivil toplum\u201d eksenli hareket geni\u015f sol gruplar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 sonucunda onlar\u0131n -sol ideolojilerin- etkisi alt\u0131nda kal\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcnse de, \u201calternatif bir \u00f6rg\u00fctlenme\u201d \u00f6nerisi ve b\u00f6ylesine bir \u00f6rg\u00fctlenmenin hayata ge\u00e7irilme \u00e7abalar\u0131 bu etkinin -ku\u015fkusuz sistem i\u00e7in olduk\u00e7a olumsuz olan bu etkinin- k\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in zorunlu bir m\u00fcdahaleyi de i\u00e7eriyordu. Bu m\u00fcdahalenin en \u00f6nemli a\u015famas\u0131n\u0131 ise, sisteme kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilen bu \u201calternatif\u201d hareket ve \u00f6rg\u00fctlenmesinden, kom\u00fcnistlerin ve anar\u015fistlerin uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ya da etkilenme alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda uzak durulmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 olu\u015fturacakt\u0131.
\nGeride kalan ise sistemi sorgulamak ya da ona kar\u015f\u0131 ba\u015fkald\u0131rmak yerine onun yaratt\u0131klar\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesi i\u00e7in \u201csava\u015fan\u201d, ya da teslimiyetin veya korkakl\u0131\u011f\u0131n ideolojisiyle u\u011fra\u015fan geni\u015f y\u0131\u011f\u0131nlard\u0131. Ve bir \u201cpotansiyel\u201d heba ediliyordu! N\u00fckleer vah\u015fetin nedenini sorgulamadan ona kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar, orman katliamlar\u0131n\u0131n kapitalizme sermaye ak\u0131\u015f\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 katliam\u0131 yok say\u0131p arka bah\u00e7elerindeki a\u011fa\u00e7lar\u0131n budanmas\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadele verenlerin vb.nin g\u00f6z\u00fc eylemlerin kolayc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile boyan\u0131rken di\u011fer taraftan da -s\u00f6zde- demokratik ancak i\u015flevsiz \u00f6rg\u00fctlenme modellerinin cesaret ve \u00f6zveri gerektirmeyen \u00e7ekicili\u011fi ile bu ideolojik deformasyonun dozu art\u0131r\u0131l\u0131yordu.
\nG\u00fcncel siyaset anlam\u0131nda temel sorun ise ger\u00e7eklikten uzakla\u015farak olu\u015fturulan \u00e7evreci ideolojik arg\u00fcmanlar\u0131n kapitalizmle olan ili\u015fkisidir. Burada ili\u015fkinin temel belirleyeni ise bu ba\u011flamda bilim feti\u015fizasyonudur. Burada bir di\u011fer soru\/sorun sosyalist yap\u0131lanmalarla kapitalizmin \u00e7evreci dili aras\u0131ndaki mesafenin \u201cye\u015fil\u201d yap\u0131lanmalardan\/siyasi partilerden farkl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r.
\nYa\u015fanan ya da ya\u015fanmas\u0131 olas\u0131 olan \u00e7evre felaketinin\/felaketlerinin ba\u015fl\u0131ca sorumlusunun kapitalizm oldu\u011fu iddias\u0131 genel olarak kabul g\u00f6rmektedir. Tabii ki kapitalizmden hi\u00e7 de ba\u011f\u0131ms\u0131z olmayan bir an\u0131msatma bu t\u00fcrden yaz\u0131larda ya da sunularda \u201cvicdan muhasebesi\u201d yap\u0131lmas\u0131na da arac\u0131l\u0131k eder; reel sosyalizm ve benzeri \u201cfarkl\u0131 adland\u0131rmalarla\u201d ya\u015fanan sosyalist deneyimi tan\u0131mlayarak yasak savanlar \u00c7ernobil\u2019e de\u011finmeden edemezler. Ancak \u00e7oklukla Aral\u2019\u0131 unuturlar. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck g\u00f6llerinden birisini sosyalizm kurutmu\u015ftur. Burada konu d\u0131\u015f\u0131 bir soruna de\u011finerek bir \u00f6neri, na\u00e7izane bir \u00f6neri yapmak istiyorum: Aral\u2019\u0131 kurutan\u0131n ya da son on y\u0131ld\u0131r de\u011fil neredeyse elli y\u0131ldan bu yana \u00e7ocuklar\u0131 boyalarla zehirleyenlerin (\u00c7in?) sosyalist oldu\u011funa ya da olmad\u0131\u011f\u0131na a\u00e7\u0131k s\u00f6zl\u00fcl\u00fckle karar verilmesi gerekmektedir. Lafazan k\u0131v\u0131rtmalar ancak m\u00fcritler i\u00e7in ikna edici olabilir, her neyse\u2026
\nKapitalizme yar\u0131\u015farak sosyalist olunmaz, kapitalizmle yar\u0131\u015fan sosyalist de\u011fildir. Burada s\u00f6z konusu olan bu ba\u011flamda \u00fctopya zafiyetidir. Kapitalizmsiz kendini tan\u0131mlamak, \u00fcretmek, kapitalizmin g\u00f6receliklerine ba\u011flanmak, n\u00fcanslar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fc kabul etmek -ya da bu g\u00f6receli kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalara mahk\u00fbm olmak- s\u00fcrekli gerilemenin temel nedenlerinden birisini olu\u015fturmaktad\u0131r.
\n\u201cPeki sen ne diyorsun\u201d diyebilirsiniz ki, hakl\u0131 bir soru; \u201c\u00e7evre sorunu\u201d hakk\u0131ndaki birka\u00e7 \u00f6ng\u00f6r\u00fcm\u00fc\/vizyonumu ya da bunlar\u0131 niteleyen na\u00e7izane g\u00f6r\u00fc\u015flerimi payla\u015faca\u011f\u0131m:
\n1) Genel kabule s\u0131rt\u0131m\u0131z\u0131 yaslayal\u0131m: \u201ckapitalizm \u00e7evre sorunlar\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca nedenidir.\u201d Asl\u0131nda bu \u201ckabul\u201d b\u00fcy\u00fck bir sorunun kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131yor; o halde kapitalizm a\u015f\u0131lmadan -de\u011fil \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00f6r\u00fcnen o ki onu a\u015fabilecek bilgi ve bilgi\/deneyiminden yoksun insanl\u0131k-, yok edilmeden -de\u011fil \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00f6r\u00fcnen o ki onu yok edebilecek bilgi ve bilgi\/g\u00fcc\u00fcnden yoksun insanl\u0131k- yok olmadan<\/strong> \u00e7evre sorunu artarak var olmaya devam edecektir. Bir an\u0131msatma; \u015fu an i\u00e7in kapitalizm vard\u0131r!
\n2) Kapitalizmin kendi kendini yok edece\u011fine ikna olsak ya da olmu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnsek bile ya da \u201cinsanl\u0131k ad\u0131na b\u00f6yle bir umudumuz olsa bile\u201d g\u00f6r\u00fcnen o ki (yukar\u0131daki 3 \u201cg\u00f6r\u00fcnen\u201d=tarih, deneyim) kapitalizm, ya\u015fanan\/ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131 kriz ve felaketleri a\u015fmakta sosyalistlere g\u00f6re daha becerikli ve daha bilgilidir! Pandemi s\u00fcrecinde de bunu ya\u015f\u0131yoruz. En \u201cmuhalifler\u201d bile bu s\u00fcre\u00e7te m\u00fccadele \u00f6rg\u00fctlemek yerine piyasan\u0131n sloganlar\u0131na yasland\u0131lar.
\n3) \u015eu an i\u00e7in g\u00f6r\u00fcnen o ki -ve insanl\u0131k ad\u0131na \u201cne yaz\u0131k ki\u201d- kapitalizmin yok olu\u015funun, kapitalizmin yerel\/k\u00fcresel yok olu\u015funun ancak onun bizatihi neden oldu\u011fu olaca\u011f\u0131 k\u00fcresel b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131mla ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini s\u00f6yleyebiliriz; en az\u0131ndan en g\u00fc\u00e7l\u00fc olas\u0131l\u0131k ne yaz\u0131k ki bu gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Bu had safhada karamsar bir \u00f6ng\u00f6r\u00fcmd\u00fcr. (Burada \u201ck\u0131yamet\u00e7i\u201d olarak anla\u015f\u0131lmak istemem. \u015eu anda g\u00f6r\u00fcnen o ki -ve ne yaz\u0131k ki- b\u00fcy\u00fck bir y\u0131k\u0131m\u0131n iyi bir ate\u015fleyici olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.) Bu y\u0131k\u0131m\u0131n<\/strong> olas\u0131 nedenleri hakk\u0131nda bir\u00e7ok g\u00f6r\u00fc\u015fe sahibiz ve yenilerini de \u00fcretebiliriz ve hi\u00e7 ku\u015fku yok ki bunlar\u0131n hi\u00e7biri art\u0131k<\/strong> bilimkurgu olmayacakt\u0131r: b\u00fcy\u00fck bir salg\u0131n, n\u00fckleeri i\u00e7eren bir sava\u015f, kontrolden \u00e7\u0131km\u0131\u015f genetik m\u00fcdahale vs\u2026 belki de en \u00f6nemlisi do\u011fan\u0131n kendini yenilemesi ve kendi bulmas\u0131; do\u011fan\u0131n otorestorasyonu!
\n4) Bu ba\u011flamda yap\u0131lmas\u0131 gerekenin bu b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131m ya da son<\/strong>la ilgili olas\u0131l\u0131k ve \u00f6ng\u00f6r\u00fc geli\u015ftirip haz\u0131rl\u0131k yap\u0131lmas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. (Pandemi s\u00fcrecinde yap\u0131lamayan!) Sosyalistlerin b\u00f6yle bir vizyonu var m\u0131 bilmiyorum; \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar h\u00e2l\u00e2 y\u0131k\u0131m \u00f6ncesi devrimci kurtulu\u015fa inanacak kadar iyimser. Kendi ad\u0131ma iyimserliklerini ve k\u00f6rl\u00fcklerini payla\u015fmak isterdim! Ancak bu \u201ck\u00f6rl\u00fck\u201d kapitalizmin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n alg\u0131lanmas\u0131 ile ilgili kimi sorunlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olur, do\u011fal olarak! S\u00f6z etti\u011fimiz ba\u011flamda insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015funun bu y\u0131k\u0131mdan ge\u00e7ti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc tekrarlamak istiyorum. Sorunun da bu y\u0131k\u0131m\u0131n tan\u0131mlan\u0131p sonras\u0131na ait bilgi \u00fcretmekte oldu\u011funu -ya da yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131- s\u00f6yl\u00fcyorum. Pandemi s\u00fcrecinden \u201cen az\u0131ndan\u201d bu ba\u011flamda da bir ders \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131. Bu distopya yeni bir d\u00fcnyada kurtulu\u015fa ait \u00fctopyalara kap\u0131 a\u00e7abilir ancak! Buna, bu distopyaya sahip miyiz, yan\u0131tlanmas\u0131 gereken soru bu, bence \u00e7evreyi\/ekolojiyi kapitalizmle g\u00f6recelilik \u00fczerinden dert edinmi\u015f sosyalistler de bu perspektifle ilgilenmeliler. Vakit ge\u00e7irmeden, g\u00fcncele tak\u0131l\u0131p bu g\u00fcvenli sularda fazla oyalanmadan, debelenmeden ilgi alanlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmeliler.
\n5) Kapitalizmin ve var olan ve var olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan \u201card\u0131llar\u0131n\u0131n\u201d ve \u201ce\u015fde\u011fer izleyicilerinin\u201d s\u00fcre giden varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir ger\u00e7ek oldu\u011fu ile y\u00fczle\u015filmesi gerekiyor. Ekolojinin irdelenmesi belki de bu y\u00fczle\u015fme i\u00e7in f\u0131rsat olabilir. K\u00fc\u00e7\u00fck olas\u0131l\u0131kla ancak\u2026 Y\u00fczle\u015filmesi gereken temel sorunlardan biride var olan durum. Var olan durumun kan\u0131ksanmas\u0131 gerekiyor. N\u00fcfusun kan\u0131ksanmas\u0131 gerekiyor, \u015fehirlerin kan\u0131ksanmas\u0131 gerekiyor, teknolojinin kan\u0131ksanmas\u0131 gerekiyor\u2026 vesaire ve vesaire ile bu ba\u011flamda tan\u0131\u015fmak y\u00fczle\u015fmek gerekiyor. Hepsi var olan durumu, bug\u00fcn\u00fc tan\u0131ml\u0131yor. Bunlar kapitalizme ne kadar ba\u011f\u0131ml\u0131 ise ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde kapitalizmden ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015fm\u0131\u015f sorunlar; kal\u0131c\u0131 sorunlar. Ne yaz\u0131k ki bunlar\u0131 hakl\u0131 reddedi\u015f bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmiyor. Bu hakl\u0131 reddedi\u015f ancak \u2018son\u2019la ilgili g\u00f6rmezli\u011fi, g\u00f6remezli\u011fi \u00f6teliyor. Reddetmek ayr\u0131 bir mevzuu\u2026 Sahip oldu\u011fumuz bilgi \u201cinsans\u0131z d\u00fcnya\u201d da do\u011fan\u0131n kendini asl\u0131na uygun olarak \u00fcretece\u011fi. Bunun olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131 peki\u2026
\n6) Y\u00fczle\u015fmeye kafan\u0131n fazlaca tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, zihinsel mesainin gere\u011finden fazla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcncel olanla ba\u015flan\u0131labilir. Bir iki \u00f6rnek \u00f6nerimi payla\u015fmak isterim; bug\u00fcn feti\u015fe edilen k\u0131r hayat\u0131ndan ba\u015flayal\u0131m ya da do\u011fal hayattan. Bireysel kurtulu\u015fumuz ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in idealmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnebilir; tabii \u201coralar\u0131n\u201d \u00e7evre\/kapitalizm sorunlar\u0131ndan uzak oldu\u011funu sanmak gibi bir safl\u0131k hakk\u0131m\u0131z\u0131 koruyal\u0131m. Benim burada s\u00f6z etmek istedi\u011fim g\u00f6rmek istenmeyen baz\u0131 veriler\/ger\u00e7ekler. \u0130\u015fte \u00e7ok say\u0131da \u00f6rnek i\u00e7inden se\u00e7ilmi\u015f \u00fc\u00e7 \u00f6rnek: a) Kapitalizmin varl\u0131\u011f\u0131nda ya da yoklu\u011funda yedi-sekiz milyar insan\u0131 k\u0131rlarda ya\u015fatma \u015fans\u0131m\u0131z yok; daha da \u00f6nemlisi b\u00f6yle bir hakk\u0131m\u0131z yok \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u0131rdaki\/k\u00f6ydeki evinde yaln\u0131z ya\u015fayan bir ailenin \u0131s\u0131nma, bar\u0131nma, at\u0131k su vs. temel gereksinimler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7evre tahribat\u0131n\u0131n \u015fehirde bir sitede ya\u015fayan yirmi otuz ailenin toplam\u0131ndan daha fazla oldu\u011funu biliyoruz. b) Hep g\u00f6z ard\u0131 edilen piyasa sorunu. Kapitalizm \u00f6rnek olsun enerji gereksinimini o g\u00fcn\u00fcn piyasa \u015fartlar\u0131na g\u00f6re en verimli \u015fekilde \u00fcstelik fazlas\u0131yla, \u201cgerekti\u011finden\u201d kat be kat fazlas\u0131yla kar\u015f\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, buna haz\u0131r ve yazg\u0131l\u0131d\u0131r. N\u00fckleer gerekiyorsa n\u00fckleer, r\u00fczg\u00e2r enerjisi piyasaya daha uygun hale getirilirse mesela r\u00fczg\u00e2r. Burada \u201c\u00f6tekinin\u201d bir inisiyatifi oldu\u011funu sanm\u0131yorum. Olamaz. Kapitalizm bir \u00e7evre yat\u0131r\u0131m\u0131ndan ancak verimli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrse vazge\u00e7er; eyleminizle onu bundan vazge\u00e7irdi\u011finizi san\u0131yorsan\u0131z, bu biraz safl\u0131kt\u0131r bence! Bir HES yap\u0131m\u0131ndan vazge\u00e7ilmesini y\u00f6re halk\u0131n\u0131n zaferi sayanlar\u0131n di\u011fer tamamlanm\u0131\u015f sol medyada kendisine yer bulacak kadar \u015fansl\u0131 olmayan y\u00fczlerce HES\u2019ten haberi var m\u0131 acaba? c) \u00c7\u00f6p kapitalizmin \u00e7\u00f6p\u00fcd\u00fcr; kapitalizm \u00e7\u00f6pten verimli yararlanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcrece \u00e7\u00f6p sorun olmaktan k\u0131smen \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Ancak bilinmesi gereken as\u0131l sorun kapitalizmsiz bir d\u00fcnyada sekiz milyar insan\u0131n \u00e7\u00f6p\u00fcn\u00fcn<\/strong> her ko\u015fulda bir \u00e7evre sorunu olu\u015fturaca\u011f\u0131d\u0131r. Bir de \u201corganik g\u0131da\u201d, \u201cgeri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d vs. gibi piyasan\u0131n y\u00fckselen y\u0131ld\u0131zlar\u0131 var! Bir de bunlara inanan inand\u0131r\u0131lan milyonlar; piyasan\u0131n da i\u015fte bu inananlara gereksinimi var. \u00c7\u00f6p, n\u00fckleer, r\u00fczg\u00e2r, \u015fehirler vesaire\u2026
\n\u00d6rneklerin \u00e7oklu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnelim ve her bir \u00f6rne\u011fi, her bir sorun \u00f6rne\u011fi bu ba\u011flamda yarg\u0131layal\u0131m. Di\u011fer taraftan, \u00f6rnek olsun, e\u011fer kapitalizm r\u00fczg\u00e2r enerjisinin iyi bir yat\u0131r\u0131m arac\u0131 oldu\u011funu ve bu ba\u011flamda n\u00fckleerden daha \u201ciyi oldu\u011funu\u201d d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrse r\u00fczg\u00e2ra d\u00f6necektir y\u00fcz\u00fcn\u00fc; bu bir \u00e7evreci zafer midir? Sosyalistler g\u00fcncel \u201c\u00e7evreci\u201d taleplerinin bir piyasa girdisi olu\u015fturup olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcnmek zorundad\u0131rlar ku\u015fkusuz! G\u00fcncel \u00e7evreci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin bu ba\u011flamda ekolojik zaferden \u00e7ok kapitalizmin nihai zaferini (nihai zafer=topyek\u00fbn y\u0131k\u0131m) nitelendirdi\u011fini de g\u00f6rmek zorundad\u0131rlar.
\nYa da bir sosyalistin piyasa taraf\u0131ndan de\u011fer bi\u00e7ilen ya da piyasan\u0131n de\u011fer bi\u00e7ece\u011fi herhangi bir hayali olmamal\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kapital\u2019de Marx, \u0130ngiltere\u2019de \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n Durumu ve Do\u011fan\u0131n Diyalekti\u011fi adl\u0131 kitaplar\u0131nda ise Engels kapitalizmin geli\u015fme d\u00f6neminde ortaya \u00e7\u0131kan \u00e7evre sorununa de\u011finirken, gelecek felaketlerin de haberini veriyorlard\u0131. Kapitalizmin geli\u015fme h\u0131z\u0131, \u00e7izilen tablonun i\u00e7selle\u015ftirilmesine neden olacak kadar yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 potansiyel bir tehlikeyi de i\u00e7eriyordu. Ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda insans\u0131zla\u015ft\u0131rma ile g\u00fc\u00e7lenen kapitalizm i\u00e7in \u201c\u00e7evre\u201d \u00f6nemsiz bir ayr\u0131nt\u0131yd\u0131. T\u0131pk\u0131 insana-insanl\u0131\u011fa […]<\/p>\n","protected":false},"author":2738,"featured_media":51122,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[7824,38,535,510],"tags":[7842,7841],"class_list":["post-51121","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-208-sayi","category-dergi-sayilari","category-forum","category-surekli-bolumler","tag-ali-tepe","tag-cevreci-mucadele"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2738"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=51121"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51121\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/51122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=51121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=51121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=51121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}