{"id":51128,"date":"2021-07-31T00:00:44","date_gmt":"2021-07-30T21:00:44","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=51128"},"modified":"2021-07-30T12:30:03","modified_gmt":"2021-07-30T09:30:03","slug":"turkce-ceviride-torecilik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/07\/31\/turkce-ceviride-torecilik","title":{"rendered":"T\u00fcrk\u00e7e \u00e7eviride t\u00f6recilik"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00d6rnek<br \/>\n<\/strong>Onlarca \u00e7evirmenin y\u00fczlerce hatalar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015famam burada, dolay\u0131s\u0131yla \u00f6rneklerimi s\u0131n\u0131rlayaca\u011f\u0131m.<br \/>\nJ.P Sartre, A. Camus gibi filozoflar\u0131n T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirilerinde \u201cnamus\u201d, \u201cAllaha\u0131smarlad\u0131k\u201d gibi s\u00f6zc\u00fcklerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca t\u00fcylerim \u00fcrperiyor &#8211; abart\u0131s\u0131z! Ve okumaya devam edemiyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc yemek yemeden \u00f6nce besmele \u00e7ekecek bir tanr\u0131tan\u0131maz Sartre ile kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131mdan korkuyorum ya da Camus ile birlikte Cuma namaz\u0131na giden bir Foucault ile. \u015eaka de\u011fil bu! Bir paranoya dalgas\u0131 tepemin \u00fczerinde dola\u015fmaya ba\u015fl\u0131yor. Ve kitab\u0131 \u00e7\u00f6pe f\u0131rlat\u0131yorum.<br \/>\nBu kadar k\u00f6t\u00fc olabilir mi bir \u00e7eviri! Bir \u00e7evirmen bu kadar namus m\u00fcptel\u00e2s\u0131 olabilir mi?<br \/>\nNamus: Grek\u00e7e \u201cNomos\u201d (yasa, d\u00fczen, kural) s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc Arap\u00e7aya Orta \u00c7a\u011f\u2019da \u00e7eviri yoluyla ge\u00e7mi\u015ftir. Ve k\u00f6k\u00fcnden farkl\u0131 olarak \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde \u201c\u015feriat\u201d anlam\u0131n\u0131 almakla hiyerar\u015fik bir d\u00fczlemde \u00e7e\u015fitli kategorilere (aile, toplum, cinsellik vb.) ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kavram yaln\u0131zca oryantal ve (T\u00fcrk-)\u0130slami k\u00fclt\u00fcrlerde ge\u00e7erlidir. D\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka hi\u00e7bir yerinde bu kavram bu tarz ve bu yo\u011funlukta bir i\u00e7erik ta\u015f\u0131maz.<br \/>\n\u00c7evirmen olarak T\u00fcrkiye\u2019de pek be\u011fenilen Tahsin Y\u00fccel, \u201cDandy\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u201cz\u00fcppe\u201d ile kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r. \u201cZ\u00fcppe\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn genel olarak olumsuz i\u00e7erikli olmas\u0131ndan rahats\u0131zl\u0131k duymuyorum, sadece yanl\u0131\u015f bir \u00e7eviri oldu\u011fu i\u00e7in rahats\u0131z oluyorum, bunu da belirteyim.<br \/>\n\u201cKavram\u201d olarak Oscar Wilde\u2019a dayanan bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn k\u00f6keni tam olarak bilinmemektedir; bilinen tek \u015fey, Dandy\u2019nin Andrew ad\u0131n\u0131n sevecen \u015fekli olmas\u0131d\u0131r, yani Andrewcuk (\u201cTahsincik\u201d gibi) gibi ya da\u00a0 \u201cto dandle\u201d fiilinden t\u00fcretildi\u011fi (\u015f\u0131martmak, y\u00fcz vermek) iddias\u0131d\u0131r. Wilde\u2019\u0131n, sevgilisi Andrew\u2019a \u201cAndrewcu\u011fum\u201d diye hitap etmesi. Olay bu! S\u00f6zc\u00fck bu! Kavram bu! Hepsi bu.<br \/>\nBenim gibi \u00f6zg\u00fcr bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr i\u00e7in bu konu o kadar sa\u00e7ma ki \u00fczerine ayr\u0131nt\u0131l\u0131 yazmak bile s\u0131k\u0131nt\u0131 veriyor. \u00c7evirmen takm\u0131\u015f kafas\u0131na ille de her yabanc\u0131 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn bir T\u00fcrk\u00e7e (Osmanl\u0131ca) kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmal\u0131! Yok be\u2019yefendi yok her s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131! Ya yeni <strong>uygun<\/strong> bir s\u00f6zc\u00fck \u00fcretirsiniz ya da orijinali al\u0131rs\u0131n\u0131z, bu kadar! Ya da \u00fcretmeyin, aman, b\u0131rak\u0131n kals\u0131n, yapmay\u0131n, hi\u00e7 dokunmay\u0131n en iyisi! Dandy Dandy\u2019dir. Yok ba\u015fka ad\u0131!<br \/>\n\u201cDandycilik\u201d, ilkeleri olan bir <strong>izmcilik<\/strong> olmamakla birlikte bir d\u00fc\u015f\u00fcnce \u201cak\u0131m\u0131d\u0131r\u201d. Ba\u015fs\u0131zd\u0131r, ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r ve asi bir ya\u015fam tarz\u0131d\u0131r. Dandy, genele ba\u015fkald\u0131rand\u0131r; farkl\u0131 oldu\u011funu d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcyle ve bir b\u00fct\u00fcn olarak ya\u015fam tarz\u0131yla d\u0131\u015fa yans\u0131tand\u0131r. Beden-ruh-d\u00fc\u015f\u00fcnce Bir\u2019dir \u2013Dandy\u2019de. Baz\u0131lar\u0131 gibi toplumsala kar\u015f\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyip de toplumsaldan farkl\u0131 ya\u015fayamayan asalaklar de\u011filler Dandyler.<br \/>\nOskar Wilde, Max Stirner, Charles Baudelaire, Andr\u00e9 Breton birer Dandydir, birer ba\u015fkald\u0131rand\u0131r ve giyim ve ku\u015famlar\u0131yla ya\u015fam tarzlar\u0131 farkl\u0131 bireyliklerdir ve her biri bir ba\u015fkad\u0131r. Benzersizdirler, Biriciktirler.<br \/>\nY\u00fccel\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 onlarca hatalar\u0131ndan iki tane daha \u00f6rneklemekle yetinece\u011fim, zira hepsine bu ele\u015ftiride de\u011finmek olanaks\u0131zd\u0131r. \u2018Yoksama.\u2019 Bu da nedir? \u2018Yoksaymak\u2019 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcne ne oldu? Nesi vard\u0131 ya da nesi yoktu da yoksayma yoksama oldu? Yapt\u0131\u011f\u0131 hatalar birbirinden vahim:\u00a0 L\u2019homosexualit\u00e9 (e\u015fcinsellik) s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u201ccinsel sap\u0131kl\u0131k\u201d olarak \u00e7evirmekle sadece yanl\u0131\u015f \u00e7eviri yapmakla kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda bir ahl\u00e2k yarg\u0131s\u0131nda bulunuyor. Ya da \u015f\u00f6yle s\u00f6ylemek gerekir:\u00a0\u00a0 \u00c2hl\u00e2ksal yarg\u0131da bulunabilmek i\u00e7in do\u011frudan yanl\u0131\u015f \u00e7eviri yap\u0131yor. Daha ne demeli!<br \/>\n\u00d6neri: Bu yazarlar bu T\u00fcrk\u00e7e ile okunacaksa, hi\u00e7 okunmas\u0131n!<\/p>\n<p><strong>Kuramsal<br \/>\n<\/strong>Beni ilgilendiren dilbilgisi de\u011fildir, hatal\u0131 ya da d\u00fczg\u00fcn konu\u015fma; \u015fu s\u00f6zc\u00fck burada kullan\u0131l\u0131r ya da \u015furada kullan\u0131lmaz gibi konular ilgi alan\u0131m de\u011fildir. Bir \u00e7evirmen bu konuda zaten gerekli yetene\u011fe sahiptir, genel olarak. Gerekti\u011fi yerde redakt\u00f6r m\u00fcdahale eder.<br \/>\nBir felsefeci olarak ben bir \u00fclkenin konu\u015fanlar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlerken kullan\u0131lan dilin dilbilgisi ve gramerinden daha \u00e7ok onun semantik yap\u0131s\u0131, konu\u015fan\u0131n konu\u015ftu\u011fu dili bi\u00e7imlendiri\u015fi ve bi\u00e7imin konu\u015fan\u0131 y\u00f6nlendirmesiyle ilgileniyorum. Bunun \u00fczerinden de ki\u015finin dilsel ve tinsel yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilgilendirir beni. Dilin edebiyat, sanat ve felsefesel boyutunda dilci (konu\u015fan, yazan), kendini yaratma olana\u011f\u0131na sahiptir, bunu yaparken de di\u011fer dilcilerle ortak bir boyut olu\u015fturur.<br \/>\nBir \u00e7evirmenin dilinden \u201ckim\u201d oldu\u011funu anlayabiliyorsunuz. \u00d6zt\u00fcrk\u00e7eci mi, Osmanl\u0131cac\u0131 m\u0131, dinsel mi, dinsiz mi gibi kimliksel \u00f6zellikler g\u00f6z\u00fcn\u00fcze inatla \u00e7arpar. Bu, T\u00fcrk\u00e7enin dil olarak az ya da fazla geli\u015fmi\u015fli\u011finden mi yoksa \u201cortak\u201d bir dil olamay\u0131\u015f\u0131ndan m\u0131 kaynaklan\u0131yor sorusunu gerektirse de burada tart\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131m. Beni rahats\u0131z eden \u00e7evirmenin ideolojik ve ahl\u00e2ksal yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r.<br \/>\nBir yazar, bir \u00e7evirmen ve bir okur olarak benim \u015fans\u0131m ideolojiler \u00fczerinde olu\u015fumdur, dolay\u0131s\u0131yla hizmet etmem gereken bir din ve bir ideoloji mevcut de\u011fildir. Ben dil ile dil \u00fczerinden dile gelmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum; \u201c\u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum\u201d diyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc felsefesel a\u00e7\u0131dan bak\u0131nca tam olarak dile gelmek olanaks\u0131zd\u0131r. \u0130nsan\u0131n dil ile temel sorunu da budur. Analiz ve ele\u015ftirilerimde de ideolojiler \u00fczerindeyim, yani tarafs\u0131z\u0131m. Bu benim en b\u00fcy\u00fck \u015fans\u0131md\u0131r; beni, d\u00fc\u015f\u00fcnmekte ve yazmakta tam olarak \u00f6zg\u00fcr k\u0131lar. Bu bir felsefesel hazd\u0131r. Metin analizlerimde de ayn\u0131 tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 tadar\u0131m. Tarafl\u0131 olmak bireyi i\u00e7inden \u00e7\u0131kamayaca\u011f\u0131 bir k\u0131sa d\u00f6ng\u00fcye s\u00fcr\u00fckler.<br \/>\nT\u00fcrk\u00e7e \u00e7eviri konusunda t\u00fcm farkl\u0131 ideolojiler bir \u00e7at\u0131 alt\u0131nda birle\u015firler: Muhafazak\u00e2rl\u0131k. T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirmenlerde yayg\u0131n olan ideoloji ve ahl\u00e2k budur; her t\u00fcrden ideoloji mensubu bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin ma\u011fdurudur. Yukar\u0131da \u00e7evirmenlerin dilinden ideolojik yap\u0131lar\u0131n\u0131 anlar\u0131z derken, aralar\u0131ndaki t\u00fcm ideolojik farklara kar\u015f\u0131n bu konuda yakla\u015f\u0131k hepsi birle\u015firler. \u0130\u015fte tam da bu durum T\u00fcrk\u00e7enin ve T\u00fcrk\u00e7e dilcinin psikolojik, pedagojik, sosyolojik ve etiksel de\u011fi\u015fimini engelliyor.<br \/>\n\u201cNamus, vallahi, Allaha\u0131smarlad\u0131k, merhum, \u015feref, hay\u0131rl\u0131 geceler, hay\u0131rl\u0131 sabahlar, Allah rahatl\u0131k versin, in\u015fallah, ma\u015fallah vb.\u201d Daha fazla \u00f6rneklemek hi\u00e7bir \u015fey de\u011fi\u015ftirmez. Demek istiyorum ki \u00e7evirmen hangi d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemine sahip olursa olsun yine de bu s\u00f6zc\u00fck ve kavramlar\u0131 kullan\u0131yor, oysa orijinal metinlerde bu s\u00f6zc\u00fckleri an\u0131msatan en ufak bir \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m bile yok.<br \/>\nBildi\u011fimiz \u201c\u00f6l\u00fc\u201dden s\u00f6z ediyor orijinal metinde yazar, ama T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirmen \u201cmerhum\u201d diyor. \u00d6l\u00fc\u2019ye ne oldu? Merhum s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc bi\u00e7imlendiren ahl\u00e2k vurgulan\u0131yor. \u00dcstelik bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc bir \u00d6zt\u00fcrk\u00e7eci \u00e7evirmen kullan\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019de h\u00e2kim olan muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6keninde iki temel d\u00fc\u015f\u00fcnce mevcut: \u0130slam ve gelenek (t\u00f6re). \u00c7evirmenlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu bu iki d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemine mahk\u00fbm olduklar\u0131 i\u00e7in, \u00f6zg\u00fcr bir psikolojik-d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131na sahip olam\u0131yor ve do\u011frudan yanl\u0131\u015f ve ahl\u00e2k\u00e7\u0131 \u00e7eviri yap\u0131yorlar.<br \/>\n<strong>Not:<\/strong> Y\u00fccel\u2019den sadece \u00fc\u00e7 \u00f6rnek sundum, di\u011fer \u00f6rnekler burada ad\u0131n\u0131 teknik a\u00e7\u0131dan a\u00e7\u0131klayamayaca\u011f\u0131m \u00e7evirmenlere aittir. \u201cNamus\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc Y\u00fccel\u2019de de mevcut olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, ba\u015fka \u00e7evirmenleri hedef ald\u0131m bu metinde.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6rnek Onlarca \u00e7evirmenin y\u00fczlerce hatalar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015famam burada, dolay\u0131s\u0131yla \u00f6rneklerimi s\u0131n\u0131rlayaca\u011f\u0131m. J.P Sartre, A. Camus gibi filozoflar\u0131n T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirilerinde \u201cnamus\u201d, \u201cAllaha\u0131smarlad\u0131k\u201d gibi s\u00f6zc\u00fcklerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca t\u00fcylerim \u00fcrperiyor &#8211; abart\u0131s\u0131z! Ve okumaya devam edemiyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc yemek yemeden \u00f6nce besmele \u00e7ekecek bir tanr\u0131tan\u0131maz Sartre ile kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131mdan korkuyorum ya da Camus ile birlikte Cuma namaz\u0131na giden bir Foucault ile. \u015eaka [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":774,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[7824,38,535,510],"tags":[],"class_list":["post-51128","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-208-sayi","category-dergi-sayilari","category-forum","category-surekli-bolumler"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51128","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/774"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=51128"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51128\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=51128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=51128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=51128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}