Astronomlar J\u00fcpiter\u2019in uydusu Ganymede’in atmosferinde su buhar\u0131 oldu\u011funa dair ilk kan\u0131tlar\u0131 elde etti. Ganymede’in atmosferindeki su buhar\u0131, uydunun y\u00fczeyindeki buzun s\u00fcblimle\u015fmesi ile olu\u015fur, buz kat\u0131 formundan do\u011frudan gaz formuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n
Nature Astronomy<\/em>\u2019de yay\u0131nlanan \u00e7al\u0131\u015fmada biliminsanlar\u0131 NASA\u2019n\u0131n Hubble Uzay Teleskobu’ndan elde edilen yeni verileri ve ar\u015fiv verilerini kulland\u0131lar. Daha \u00f6nceki ara\u015ft\u0131rmalar, G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019ndeki en b\u00fcy\u00fck uydu olan Ganymede’nin D\u00fcnya’n\u0131n t\u00fcm okyanuslar\u0131ndan daha fazla su i\u00e7erdi\u011fine dair dolayl\u0131 kan\u0131tlar sunmu\u015ftu. Fakat uydunun s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 o kadar d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr ki y\u00fczeydeki su donmu\u015f ve kat\u0131 haldedir. Ganymede’nin okyanusu, kabu\u011fun yakla\u015f\u0131k 100 mil (1 mil= 1.6 kilometre) alt\u0131nda bulunur; bu nedenle, su buhar\u0131 okyanusun buharla\u015fmas\u0131n\u0131 temsil etmeyecektir. G\u00f6kbilimciler, su buhar\u0131na dair kan\u0131tlar\u0131 bulmak i\u00e7in son 20 y\u0131lda Hubble\u2019dan elde edilen g\u00f6zlem verilerini yeniden inceledi.<\/p>\n 1998 y\u0131l\u0131nda Hubble’\u0131n Uzay Teleskobu G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme Spektrografisi (STIS) ile, Ganymede’in ilk ultraviyole (UV) g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri elde edildi. G\u00f6r\u00fcnt\u00fcler, \u201cauroral bantlar\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan renkli gaz \u015feritlerini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. B\u00f6ylece Ganymede’nin zay\u0131f bir manyetik alana sahip oldu\u011funa dair daha fazla kan\u0131t elde edildi. UV g\u00f6zlemlerindeki benzerlikler molek\u00fcler oksijenin varl\u0131\u011f\u0131 ile a\u00e7\u0131kland\u0131. Ancak g\u00f6zlemlenen baz\u0131 \u00f6zellikler, saf molek\u00fcler oksijenin bulunaca\u011f\u0131 atmosferden beklenen emisyonlarla e\u015fle\u015fmedi. Biliminsanlar\u0131 tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n muhtemelen daha y\u00fcksek atomik oksijen konsantrasyonlar\u0131 ile ilgili oldu\u011fu sonucuna vard\u0131.<\/p>\n Jovian sistemi anlamak…<\/strong> Ganymede’in y\u00fczey s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn boyunca de\u011fi\u015fir ve ekvatorun yak\u0131n\u0131ndaki b\u00f6lgenin buz y\u00fczeyinin \u00f6\u011fle saatlerinde k\u00fc\u00e7\u00fck miktarlarda su molek\u00fcl\u00fc salmas\u0131na yetecek kadar \u0131s\u0131nabilir. Asl\u0131nda, UV g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerindeki farkl\u0131l\u0131klar, uydunun atmosferinde suyun beklendi\u011fi yerle do\u011frudan ili\u015fkilidir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar daha \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalarda sadece molek\u00fcler oksijenin g\u00f6zlemlendi\u011fini, fakat molek\u00fcler oksijenin, y\u00fckl\u00fc par\u00e7ac\u0131klar buz y\u00fczeyini a\u015f\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda \u00fcretildi\u011fini ve yeni \u00e7al\u0131\u015fmada \u00f6l\u00e7\u00fclen su buhar\u0131n\u0131n buz s\u00fcblimle\u015fmesinden kaynakl\u0131 oldu\u011funu belirtiyorlar.<\/p>\n NASA’n\u0131n Juno g\u00f6revi de Ganymede’e yak\u0131ndan bak\u0131yor ve yak\u0131n zamanda bu buzlu uydunun yeni g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri yay\u0131nland\u0131. Juno, 2016’dan beri J\u00fcpiter ve -Jovian sistemi olarak da bilinen- \u00e7evresini inceliyor. Jovian sistemi anlamak \u201cgaz devi\u201d gezegenlerin, uydular\u0131n\u0131n nas\u0131l olu\u015ftu\u011funu ve evrimle\u015fti\u011fini daha iyi anlamam\u0131z\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r; ayr\u0131ca, J\u00fcpiter benzeri \u00f6tegezegen sistemlerinin ya\u015fanabilirli\u011fi hakk\u0131nda yeni bilgiler de verecektir.<\/p>\n
\nYeni veriler ile ar\u015fiv verilerini de\u011ferlendiren ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir bulgu elde ettiler. 1998’deki verilerden yap\u0131lan yorumlar\u0131n aksine, Ganymede’in atmosferinde neredeyse hi\u00e7 atomik oksijen olmad\u0131\u011f\u0131 ke\u015ffedildi. Bu bulguya g\u00f6re, UV aurora g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerindeki belirgin farkl\u0131l\u0131klar i\u00e7in ba\u015fka bir a\u00e7\u0131klama olmal\u0131d\u0131r. G\u00f6kbilimciler UV g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerindeki auroran\u0131n g\u00f6reli da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na daha yak\u0131ndan bakt\u0131.<\/p>\n