Uykudaki hareketlerimiz, r\u00fcyalar\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7ine bir anl\u0131k bak\u0131\u015ftan \u00e7ok daha fazlas\u0131 olabilir. Birka\u00e7 saatlik uykunun koordinasyonumuzda bir fark yapt\u0131\u011f\u0131 giderek a\u00e7\u0131k hale geliyor. Ara\u015ft\u0131rmalar tutarl\u0131 bir \u015fekilde, uykunun, bir ayna g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn kopyas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmaktan, tenis ya da basketbol gibi bir sporda ba\u015far\u0131l\u0131 olmaya kadar bir\u00e7ok motor g\u00f6revdeki performans\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 buluyor. Bu t\u00fcr bulgular, biz orada de\u011filken, beynin son yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z hareketleri tekrarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve motor an\u0131lar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fini g\u00f6steriyor. Yani, b\u00fct\u00fcn o gece gevezeliklerimiz belki de bununla ilgilidir.<\/p>\n
\u015eimdiye dek, motor an\u0131lar\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesiyle ilgili kan\u0131tlar\u0131n \u00e7o\u011fu, hayvan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan gelmi\u015fti. \u00d6rne\u011fin, beynine bir \u00e7ip implante edilmi\u015f olan bir fare labirentte nas\u0131l gezece\u011fini \u00f6\u011frenirken, biz labirentin haritas\u0131n\u0131n yer haf\u0131zas\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 bir b\u00f6lge olan hipokampusta kodlan\u0131\u015f\u0131n\u0131 ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak izleyebiliriz. Farenin beynini, insanlarda da r\u00fcyalar\u0131n \u00e7o\u011funun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 h\u0131zl\u0131 g\u00f6z hareketi (REM) uykusu s\u0131ras\u0131nda g\u00f6zledi\u011fimizde, ayn\u0131 n\u00f6ral \u00f6r\u00fcnt\u00fcler ortaya \u00e7\u0131kar; beyin labirentteki g\u00fczerg\u00e2h\u0131 tekrarl\u0131yor gibidir.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar parasomnia olarak bilinen uykumuzdaki al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k fiziksel hareketlerin \u00f6\u011frendiklerimizi tekrar etmemize kar\u015f\u0131l\u0131k gelip gelmedi\u011fini g\u00f6rmek i\u00e7in, hafif homurtular \u00e7\u0131karan ya da yatakta do\u011frulanlardan, uykudayken yemek yiyen, araba kullanan, hatta seks yapan daha ekstrem vakalara kadar uykusunda daha hareketli olan insanlar \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n
Paris\u2019teki Pierre ve Marie Curie \u00dcniversitesi\u2019nden n\u00f6rolog Isabella Arnulf ve ekibi, daha fazlas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenme gayretiyle, 19 uyurgezeri laboratuvarlar\u0131nda birka\u00e7 gece ge\u00e7irmeleri i\u00e7in davet ettiler. Yatmalar\u0131ndan \u00f6nce, 19 uyurgezere ve 18 uyurgezer olmayan ki\u015fiye, v\u00fccutlar\u0131n\u0131n etraf\u0131na yerle\u015ftirilmi\u015f bloklara olabildi\u011fince h\u0131zl\u0131 dokunmalar\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir oyun \u00f6\u011fretildi.<\/p>\n
Laboratuvarda uyuduklar\u0131 ilk birka\u00e7 gece \u00e7ok fazla bir \u015fey olmad\u0131. Ama sonra nihayet, Arnulf ve ekibi uyurgezerlerden birinde bir \u015fey g\u00f6rd\u00fc: \u201cBu hasta g\u00f6zlerini a\u00e7t\u0131, yataktan kalkmak ya da konu\u015fmak yerine, elleriyle pozisyon ald\u0131, bekledik\u2026 ve havada hayali dokunu\u015flar yapt\u0131.\u201d Oyun oynuyordu. Arnulf\u2019un ekibinin uykusunda konu\u015fan 18 ki\u015fiye bir hik\u00e2ye ezberletti\u011fi benzer deneylerde, deneklerden birinin uyurken, ezberlenen hik\u00e2yeden c\u00fcmleleri y\u00fcksek sesle tekrarlad\u0131\u011f\u0131 duyuldu. Bu b\u00fcy\u00fcleyici bulgular, kimi uzun d\u00f6nemli fikirleri ba\u015f a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7evirdi. \u015eimdiye dek, uyuyan beyin i\u00e7inde motor \u00f6\u011frenmenin bir yeri oldu\u011funu biliyorduk. Ama bu \u00e7al\u0131\u015fmalar ilk kez, fiziksel eylemlerin r\u00fcyan\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda tekrarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bedende de prova edildi\u011fini g\u00f6sterdi.<\/p>\n
Elbette Zadra\u2019n\u0131n son d\u00f6nemde buldu\u011fu gibi, asl\u0131nda uyurgezerler, uyku ve uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n karmas\u0131 bir durum i\u00e7indedir. Peki daha g\u00fcvenilir olan bunca say\u0131da derin uyuyan? Arnulf\u2019un s\u00f6yledi\u011fi gibi, teoride benzer bir s\u00fcre\u00e7 i\u015f ba\u015f\u0131nda olabilir: Hareketlerimizi kontrol eden motor korteksin par\u00e7alar\u0131n\u0131n biz uyurken aktif oldu\u011funu destekleyen kan\u0131tlar var, ama nihai fiziksel hareketi engelleyen kaslardaki felce yak\u0131n gev\u015feme (atoni) olabilir. Ba\u015fka deyi\u015fle, as\u0131l hareket noktas\u0131na kadar her \u015feyin provas\u0131n\u0131 yap\u0131yoruz. Ama sonu\u00e7ta bu, her \u015feyin kafam\u0131zda oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez mi?<\/p>\n
Iowa \u00dcniversitesi\u2019nden uykudaki hareketleri \u00e7al\u0131\u015fan Mark Blumberg \u201cKesinlikle hay\u0131r\u201d diyor. \u201cBir\u00e7ok insan uykuyu, hareketsiz bir periyot olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, ama bu ger\u00e7eklikten \u00e7ok uzak bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir.\u201d \u00d6zellikle REM uykusunda, bir kedinin b\u0131y\u0131klar\u0131nda, ya da bebe\u011fin k\u0131rp\u0131\u015fan g\u00f6z kapaklar\u0131nda g\u00f6rebilecekleriniz gibi, bedenimiz s\u0131\u00e7ramalar, se\u011firmeler bi\u00e7iminde \u00e7ok fazla hareket eder. Asl\u0131nda, kol ve bacaklar\u0131m\u0131zdan, parmaklar\u0131m\u0131z\u0131 ve y\u00fcz\u00fcm\u00fcz\u00fc kontrol edenlere dek bedenimizin her bir iskelet kas\u0131 REM uykusu s\u0131ras\u0131nda se\u011firir.<\/p>\n
Not:<\/strong> Bu yaz\u0131 Bilim ve Gelecek dergisinin 173. say\u0131s\u0131nda yer alan \u201cBeyniniz uykuda, peki bedeniniz?..\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmadan al\u0131nan k\u0131sa bir b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr. Makalenin t\u00fcm\u00fcn\u00fc okumak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki linki kullanabilirsiniz.<\/p>\n Beyniniz uykuda, peki bedeniniz?..<\/a><\/p><\/blockquote>\n