{"id":51398,"date":"2008-11-01T17:02:17","date_gmt":"2008-11-01T15:02:17","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=51398"},"modified":"2021-08-11T17:07:09","modified_gmt":"2021-08-11T14:07:09","slug":"mortgaga-neden-mi-yoksa-sonuc-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2008\/11\/01\/mortgaga-neden-mi-yoksa-sonuc-mu","title":{"rendered":"Mortgaga neden mi yoksa sonu\u00e7 mu?"},"content":{"rendered":"

Volkan Tozan<\/strong><\/p>\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz aylarda T\u00fcrkiye\u2019de de olduk\u00e7a tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konu olarak g\u00fcndemimizi me\u015fgul eden Mortgage sistemi, bug\u00fcn Amerikan ekonomisinin krizinin do\u011fal bir sonucu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131. Kimileri varolan krizi Mortgage sistemine ba\u011flarken kimileri de bu krizi kapitalizmin do\u011fal bir sonucu olarak yorumlad\u0131.<\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi Amerika\u2019da bundan 10 y\u0131l \u00f6nce ge\u00e7ici ve ayn\u0131 zamanda suni bir talep olarak ortaya \u00e7\u0131kan Mortgage sistemi, ayn\u0131 zamanda o d\u00f6nemdeki ekonomik krize y\u00f6nelik bir \u00f6nlem olarak kullan\u0131ld\u0131. Baz\u0131 ekonomistler bu durumu o g\u00fcne denk d\u00fc\u015fen, hem tasarruf miktar\u0131n\u0131 artt\u0131ran hem de bu tasarruflar\u0131 \u00fcretken olmayan bir alana y\u00f6nlendirilmi\u015f yat\u0131r\u0131mlar olarak de\u011ferlendirirken, bu y\u00f6ntemi kapitalizmin krizini hafifletecek bir m\u00fcdahale olarak da de\u011ferlendirdiler. Bilindi\u011fi gibi Kapitalizmin krizinde en \u00f6nemli etken artan \u00fcretimin t\u00fcketilme gereklili\u011fidir. \u0130\u015fte bu gereklilik bug\u00fcn de oldu\u011fu gibi hem krizi erteleyecek, hem de uzun vadeli t\u00fcketim alanlar\u0131\/ortam\u0131 yaratacak bi\u00e7imde yeni hamlelerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine neden olmaktad\u0131r. ABD\u2019nin de uzun s\u00fcredir kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu t\u0131kanmalarla birlikte t\u00fcketim alan\u0131nda di\u011fer \u00fclkelerden gelen ucuz \u00fcr\u00fcnlerle rekabet etme \u015fans\u0131n\u0131n zay\u0131flam\u0131\u015f olmas\u0131, ge\u00e7icide olsa b\u00f6ylesi bir tercihi zorunluluk haline getirdi. Kredi kartlar\u0131 ve banka kredilerinin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6nteminden sonra kullan\u0131lacak olan bu y\u00f6ntem ise Mortgage Sistemiydi.<\/p>\n

Neden \u0130n\u015faat sekt\u00f6r\u00fc ve Emlak Kredisini yayg\u0131nla\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemi se\u00e7ildi?<\/p>\n

ABD\u2019deki in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn yine ABD sermayesi taraf\u0131ndan en k\u00fc\u00e7\u00fck birimlere kadar organize edilmesi Mortgage\u2019nin bir anlamda kendi sermayesinin sorunlar\u0131n\u0131 a\u015fmada en \u00f6nemli hamle olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Tabi ki b\u00f6ylesi bir tercihte en \u00f6nemli kazan\u0131m konut sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn emek yo\u011fun bir alan olmas\u0131 ve enerji ba\u011flam\u0131nda (Petrol) minimum kullan\u0131m sa\u011flanan bir alan olarak de\u011ferlendirilmesiydi. \u00a0Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6ylece ABD ekonomisinin petrol fiyatlar\u0131ndaki a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fckseklikten de etkilenmemesi ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131. Kald\u0131 ki s\u0131cak para dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131n te\u015fviklerle ve t\u00fcketiciye y\u00f6nelik yeni kredi olanaklar\u0131 ile yarat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 ile beraber k\u0131sa s\u00fcrede piyasalarda bir hareketlilik yarat\u0131lacakt\u0131. Hatta bu anlamda beklenen sonu\u00e7lar k\u0131sa s\u00fcrede elde edilmi\u015f, ABD ekonomisi % 3,5- 4\u2019leri bulan bir b\u00fcy\u00fcme sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

ABD\u2019de daha \u00f6nceleri bankalar\u0131n uzun vadeli konut kredileri yine mevcuttu, ancak o d\u00f6nemdeki kredi ko\u015fullar\u0131n\u0131 belirleyen bankalar\u0131n kendileriydi. Yeni d\u00fczenlemelerle birlikte yeni yasalar \u00e7\u0131kart\u0131larak bankalar aras\u0131nda uzun vadeli konut kredilerine belirli k\u0131s\u0131tlamalar, yani bu duruma uygun tamam\u0131yla \u00f6zel d\u00fczenlemeler getirildi. Hatta \u00e7e\u015fitli \u00f6deme kolayl\u0131klar\u0131 da nispeten daha \u00f6nceki banka konut kredilerine g\u00f6re kolayla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Ancak en belirgin ko\u015ful, kredi kullanan ki\u015finin \u00f6demeleri tamamlamad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece in\u015faat\u0131n m\u00fclkiyetinin kendisine ge\u00e7memesi idi. \u00a0\u00d6demedeki en ufak bir aksamada konuta el koymaktan sat\u0131\u015fa ve hatta bor\u00e7luyu tekrar bor\u00e7land\u0131rmaya kadar hemen her ko\u015ful bankalar\u0131n lehine d\u00fczenlendi. Benzer \u015fekilde faiz hadleri de faizlerin \u00e7e\u015fitli d\u00f6nemlerde \u00e7izdi\u011fi grafikteki en y\u00fcksek nokta dikkate al\u0131narak belirlendi. Ve sonu\u00e7ta her ko\u015fulda bankan\u0131n kazanaca\u011f\u0131 \u015fekilde bir yasal \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturuldu.<\/strong><\/p>\n

Ancak g\u00f6r\u00fcld\u00fc ki k\u0131smi ve ge\u00e7ici rahatlama uzun s\u00fcre devam edemedi. Halk\u0131n ge\u00e7im ko\u015fullar\u0131n\u0131n gittik\u00e7e k\u00f6t\u00fcle\u015fti\u011fi, ya\u015fam standard\u0131n\u0131n g\u00fcnden g\u00fcne d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc, ulusal gelirden ald\u0131\u011f\u0131 pay\u0131n geriledi\u011fi ve tekellerin karlar\u0131n\u0131n olduk\u00e7a artt\u0131\u011f\u0131 bir ortamda kredi kullanan ki\u015filerin gelir seviyelerinin de d\u00fc\u015fmesi bu s\u00fcreci uzun tutamad\u0131.<\/p>\n

Faiz oranlar\u0131ndaki her art\u0131\u015f otomatik olarak Mortgage kredisi kullanan t\u00fcketicilerin \u00f6deyece\u011fi tutar\u0131n artmas\u0131n\u0131 da beraberinde getirdi.<\/p>\n

Bir d\u00f6nem Mortgage kredisi ile Amerikan ekonomisinin canlanmas\u0131 sa\u011fland\u0131ysada a\u015f\u0131r\u0131 karlar elde etmi\u015f olan bankalar, verilmi\u015f olan kredilerin geri d\u00f6nmesinin imkans\u0131z hale gelmesiyle \u00f6nemli bir krizin e\u015fi\u011fine gelmi\u015f oldu. Bankalar, Mortgage ile Amerika’daki toplam GSMH’nin birka\u00e7 kat\u0131n\u0131 a\u015facak oranda kredi kulland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn olmamas\u0131, Amerika’n\u0131n ekonomik sistemini \u00e7\u00f6kertecek noktaya geldi. Hatta \u00fclkede ipotekli emlak kredisi veren, Fannie Mae ve Freddie Mac gibi bankalar\u0131n ABD ekonomisini ve uluslararas\u0131 piyasalar\u0131 olumsuz etkileyen kredi krizinden en \u00e7ok zarar g\u00f6ren bankalar oldu\u011fu ifade edildi. Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde ise ayn\u0131 bankalara ABD y\u00f6netimi taraf\u0131ndan el konulmas\u0131 mevcut kriz ortam\u0131n\u0131n en belirgin \u00f6rne\u011fi oldu. ABD Hazine Bakan\u0131 Henry Paulson ise bu eylemin gerek\u00e7esini a\u00e7\u0131klarken, “Fannie Mae ve Freddie Mac, o kadar b\u00fcy\u00fck ve finans sistemimizle o kadar i\u00e7i\u00e7e ki, bunlardan birinin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc bile bizdeki ve b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadaki finans piyasalar\u0131nda b\u00fcy\u00fck kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa yol a\u00e7ar” diyerek, adeta krizin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tek bir c\u00fcmle ile \u00f6zetlemi\u015f oldu.<\/p>\n

Bug\u00fcn ipotekli emlak kredisi kullanan Amerikal\u0131lar\u0131n y\u00fczde 9\u2019u evlerini kaybetme tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Bu oran yakla\u015f\u0131k 30 milyon ki\u015fiyi buluyor.<\/p>\n

ABD\u2019de son g\u00fcnlere kadar bankalar\u0131n ellerinde kalan konutlar\u0131 \u00e7ok ucuz fiyatlara ellerinden \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Hatta son d\u00f6nemlerde % 15,8\u2019e varan oranlarda emlak piyasas\u0131nda bir ucuzlama sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6yleniyor. Ancak b\u00f6yle bir y\u00f6ntem bulmu\u015f olsalar da al\u0131c\u0131 bulamama konusunda fazlas\u0131yla s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 var. Mesela son d\u00f6nemlerde yabanc\u0131lara d\u00f6n\u00fck \u00f6zendirici reklamlar yap\u0131lmakta, olduk\u00e7a pahal\u0131ya mal olan villalar \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck fiyatlarla sat\u0131\u015fa sunulmaktad\u0131r. Buda bankalar\u0131n i\u00e7inde bulunduklar\u0131 krizi atlatmaya \u00e7al\u0131\u015facak farkl\u0131 bir y\u00f6ntem olarak de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n

Asl\u0131nda Mortgage uygulamas\u0131n\u0131n Amerika’da ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7, salt Amerika’yla veya Mortgage ile a\u00e7\u0131klanabilecek bir sorun de\u011fil. Di\u011fer bir ifadeyle bu, bir\u00e7ok ekonomistin s\u00f6yledi\u011fi gibi, Krizin Amerika’da Mortgage sisteminin \u00f6zellikleri \u00e7ok iyi bilinemedi\u011finden veya yap\u0131lan hatalardan kaynakland\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na da gelmiyor. T\u00fcm ya\u015fananlar asl\u0131nda kapitalist sistemin kendi a\u00e7mazlar\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Buna bir anlamda nihai sonun ba\u015flang\u0131c\u0131 da diyebiliriz. Her y\u0131l %1-2 oran\u0131nda gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n bozulmas\u0131 ve tekellerin ulusal gelirden daha fazla pay almas\u0131 bi\u00e7imindeki i\u015fleyi\u015fin 20-30 y\u0131ll\u0131k toplam etkileri sonucunda insanlar gelirlerinin tamam\u0131n\u0131 aktarsalar bile bankac\u0131l\u0131k sistemine olan bor\u00e7lar\u0131n\u0131, taksitlerini \u00f6deyemez hale geliyor. Dolay\u0131s\u0131yla t\u00fcketime dayal\u0131 kazan\u00e7 olanaklar\u0131 k\u0131s\u0131tl\u0131 hale gelen tekeller, bankalar, kendi krizlerini yarat\u0131rken t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 da kendi krizlerine \u00e7\u00f6z\u00fcm yoluna zorlar hale geliyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Volkan Tozan Ge\u00e7ti\u011fimiz aylarda T\u00fcrkiye\u2019de de olduk\u00e7a tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konu olarak g\u00fcndemimizi me\u015fgul eden Mortgage sistemi, bug\u00fcn Amerikan ekonomisinin krizinin do\u011fal bir sonucu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131. Kimileri varolan krizi Mortgage sistemine ba\u011flarken kimileri de bu krizi kapitalizmin do\u011fal bir sonucu olarak yorumlad\u0131. Bilindi\u011fi gibi Amerika\u2019da bundan 10 y\u0131l \u00f6nce ge\u00e7ici ve ayn\u0131 zamanda suni bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":185,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[95,38],"tags":[278,580,433,1565,7929],"class_list":["post-51398","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-57-sayi","category-dergi-sayilari","tag-ekonomi","tag-emperyalizm","tag-kapitalizm","tag-kriz","tag-mortgage"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t