Do\u011falar\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle bilinmemesine ra\u011fmen karadeliklerin belirli basit kurallar\u0131 takip etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. \u015eimdi, fizik\u00e7i Stephen Hawking taraf\u0131ndan tahmin edilen ve en me\u015fhur karadelik yasalar\u0131ndan biri yer\u00e7ekimi dalgalar\u0131yla do\u011fruland\u0131.<\/p>\n
70\u2019lerin ba\u015f\u0131nda Stephen Hawking taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen karadelik alan teorisine g\u00f6re, karadeliklerin y\u00fczey alan\u0131 zamanla azalamazd\u0131. Alan teoremi fizik\u00e7ileri heyecanland\u0131rd\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fczensizli\u011fin (entropinin) zamanla azalamayaca\u011f\u0131na dair iyi bilinen bir fizik kural\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131yor. Bunun yerine, entropi s\u00fcrekli olarak artar. Astrofizik\u00e7i Will Farr, “Karadelik alanlar\u0131n\u0131n esas ve \u00f6nemli oldu\u011funa dair heyecan verici bir ipucu” diyor.<\/p>\n
Yaln\u0131z bir karadeli\u011fin y\u00fczey alan\u0131 de\u011fi\u015fmez, sonu\u00e7ta i\u00e7eriden hi\u00e7bir \u015fey ka\u00e7amaz. Yine de, karadeli\u011fin i\u00e7ine bir \u015fey atarsan\u0131z, daha fazla k\u00fctle kazanacak ve y\u00fczey alan\u0131 artacakt\u0131r ama gelen obje karadeli\u011fi d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr ve bu y\u00fczey alan\u0131n\u0131 azalt\u0131r. Alan kanunu fazladan y\u00fcke ba\u011fl\u0131 olan y\u00fczey alan\u0131 artmas\u0131n\u0131n her zaman d\u00f6n\u00fc\u015fe ba\u011fl\u0131 y\u00fczey alandaki azalmaya a\u011f\u0131r basaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n
Bu alan kural\u0131n\u0131 test etmek i\u00e7in, MIT astrofizik\u00e7isi Maximiliano Isi, Farr ve di\u011ferleri i\u00e7eri do\u011fru spiral \u00e7izen ve birle\u015ferek daha b\u00fcy\u00fck bir karadelik olu\u015fturan iki karadelik taraf\u0131ndan kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan uzay zamandaki dalgalanmalar\u0131 kulland\u0131. Bir kara deli\u011fin y\u00fczey alan\u0131 olay ufkuyla (i\u00e7inden ka\u00e7mas\u0131 imkans\u0131z olan s\u0131n\u0131r) tan\u0131mlan\u0131r. Alan teoremine g\u00f6re yeni olu\u015fmu\u015f karadeli\u011fin olay ufkunun alan\u0131 en az iki kara deli\u011fin toplam\u0131ndan olu\u015fan olay ufku alan\u0131ndan b\u00fcy\u00fck olmal\u0131.<\/p>\n
Ekip, Geli\u015fmi\u015f Lazer \u0130nterferometre Yer\u00e7ekimi-Dalga G\u00f6zlemevi taraf\u0131ndan \u015fimdiye kadar tespit edilen ilk yer\u00e7ekimi dalgalar\u0131ndan gelen verileri analiz etti. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar birle\u015fmeden \u00f6nce ve sonras\u0131 olarak yer\u00e7ekimi dalgalar\u0131n\u0131 iki zaman dilimine b\u00f6ld\u00fcler ve her periyottaki karadeliklerin y\u00fczey alanlar\u0131n\u0131 hesaplad\u0131lar. Yeni olu\u015fmu\u015f karadeli\u011fin y\u00fczey alan\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7taki iki karadeli\u011fin toplam\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fckt\u00fc ve alan yasas\u0131n\u0131 y\u00fczde 95\u2019lik g\u00fcven seviyesiyle destekliyordu.<\/p>\n
Alan teoremi, karadelikleri ve yer\u00e7ekimi dalgalar\u0131 fizi\u011fini a\u00e7\u0131klayan genel g\u00f6relilik teorisinin bir sonucudur. Yer\u00e7ekimi dalgalar\u0131n \u00f6nceki analizleri genel g\u00f6relili\u011fin tahminlerine hemfikir oldu ve b\u00f6ylece alan yasas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131lg\u0131nca \u00e7\u0131kamayaca\u011f\u0131n\u0131 ima etti ama yeni \u00e7al\u0131\u015fma alan yasas\u0131n\u0131n \u201cdaha a\u00e7\u0131k bir teyidi\u201d konumunda.<\/p>\n
\u015eimdiye kadar genel g\u00f6relilik karadelikleri iyi a\u00e7\u0131kl\u0131yordu ama biliminsanlar\u0131 karadelikler gibi b\u00fcy\u00fck nesneler i\u00e7in ge\u00e7erli olan genel g\u00f6relili\u011fin, atomlar ve atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar gibi k\u00fc\u00e7\u00fck \u015feyleri tan\u0131mlayan kuantumla tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerde olacak \u015feyleri tamamen anlam\u0131yordu.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, karadelikler, Hawking taraf\u0131ndan 70\u2019lerin ba\u015f\u0131nda geli\u015ftirilen ba\u015fka bir fikir olan Hawking radyasyonu denilen hafif bir par\u00e7ac\u0131k sisi yay\u0131yordu. Bu etki alan yasas\u0131n\u0131 ihlal eden karadeliklerin k\u00fc\u00e7\u00fclmesine izin veren bir etkiydi ancak uzun s\u00fcreler boyunca, yani LIGO\u2019nun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc h\u0131zl\u0131 karadelik birle\u015fmesinden g\u00f6relilik olarak daha etkili olmayacakt\u0131.<\/p>\n
Fizik\u00e7iler iki alan\u0131 yeni, geli\u015ftirilmi\u015f bir kuantum k\u00fctle \u00e7ekimi teorisinde birle\u015ftirecek geli\u015fmi\u015f bir teori ar\u0131yorlar. Karadeliklerin genel g\u00f6relilik kurallar\u0131na uymadaki herhangi bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131, fizik\u00e7ileri bu yeni teoriyi bulmalar\u0131 i\u00e7in y\u00f6nlendirebilir.<\/p>\n
Kaynak:<\/strong> https:\/\/www.sciencenews.org\/article\/gravitational-waves-confirm-black-hole-law-predicted-stephen-hawking<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Do\u011falar\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle bilinmemesine ra\u011fmen karadeliklerin belirli basit kurallar\u0131 takip etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. \u015eimdi, fizik\u00e7i Stephen Hawking taraf\u0131ndan tahmin edilen ve en me\u015fhur karadelik yasalar\u0131ndan biri yer\u00e7ekimi dalgalar\u0131yla do\u011fruland\u0131. 70\u2019lerin ba\u015f\u0131nda Stephen Hawking taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen karadelik alan teorisine g\u00f6re, karadeliklerin y\u00fczey alan\u0131 zamanla azalamazd\u0131. Alan teoremi fizik\u00e7ileri heyecanland\u0131rd\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fczensizli\u011fin (entropinin) zamanla azalamayaca\u011f\u0131na dair iyi bilinen bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":3113,"featured_media":39595,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[2239,1533,2629,1074],"class_list":["post-51417","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-karadelik","tag-kuantum","tag-stephen-hawking","tag-yercekimi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t