{"id":51486,"date":"2021-08-25T12:58:06","date_gmt":"2021-08-25T09:58:06","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=51486"},"modified":"2021-08-25T13:07:37","modified_gmt":"2021-08-25T10:07:37","slug":"bilinc-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/08\/25\/bilinc-nedir","title":{"rendered":"Bilin\u00e7 nedir?"},"content":{"rendered":"

Bilimin y\u00fczy\u0131llardan beri bilginler taraf\u0131ndan tespit edilen baz\u0131 s\u0131rlar\u0131 h\u00e2l\u00e2 \u00e7\u00f6z\u00fclememi\u015ftir. Ancak bilginler yine de hakl\u0131 olarak bu s\u0131rlara meydan okumaktan vazge\u00e7mezler. \u0130\u015fte baz\u0131lar\u0131: Neden bir \u015fey vard\u0131r da hi\u00e7lik yoktur? Ya\u015fam nas\u0131l ba\u015flad\u0131? Ba\u015fka evrenler de var m\u0131? D\u00fc\u015f\u00fcncelerimiz nereden geliyor? \u0130nsan\u0131n do\u011fas\u0131 nedir? Zaman\u0131n do\u011fas\u0131 nedir? Her \u015fey nas\u0131l sonlanacak? Ve di\u011ferleri\u2026 Bilin\u00e7 nedir ise zihnimizi kurcalayan en \u00f6nemli sorulardand\u0131r. Peki bilin\u00e7 nedir?<\/em><\/p>\n

Bir \u015feyin varl\u0131\u011f\u0131ndan daha kesin olan \u015fey ne olabilir? Daha basit\u00e7e sormak gerekirse varl\u0131\u011f\u0131n kan\u0131t\u0131 kan\u0131tlanabilir mi? 17.y\u00fczy\u0131lda Descartes Latince \u201ccogito ergo sum\u201dla bunu \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor. \u201cD\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum \u00f6yleyse var\u0131m.\u201d Kesin bir yarg\u0131ya varabilmek d\u00fc\u015f\u00fcnce kapasitemizin sonucu mudur? Bu ba\u011flamda d\u00fc\u015f\u00fcnenler kimlerdir?<\/p>\n

Filozoflar, Descartes\u2019\u0131n \u00f6\u011frencileri ve itirazc\u0131lar\u0131 y\u00fczy\u0131llarca bu soruyu cevaplamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Ayn\u0131 zamanda bilim de bu bilmeceyi kendine mal etti. Peki, sonu\u00e7 ne oldu? Bu soruya bir yan\u0131t bulunamasa da bilim; birey ve bilinci aras\u0131nda bir ba\u011f dokuyup olgular\u0131n dayanaklar\u0131 oldu\u011funu kabul etti. Bu dayanaksa bilin\u00e7ti. Bilim insanlar\u0131 i\u00e7in her tan\u0131m yeni bir soruyu da beraberinde getirir. Bilincin ard\u0131ndaki s\u0131r neydi? 19.y\u00fczy\u0131l psikologlar\u0131na g\u00f6re yan\u0131t bilinci en iyi bilenlerin yani insanlar\u0131n yan\u0131nda aranmal\u0131d\u0131r. O halde psikologlar i\u00e7ebak\u0131\u015fa g\u00fcveneceklerdir. Ancak psikolojinin tutars\u0131z bilgiler verebilecek bir \u015feyle bireylerin psi\u015fik ya\u015famlar\u0131n\u0131 anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bilimsel y\u00f6nteme b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ayk\u0131r\u0131d\u0131r ve bu \u00e7aba bilim insan\u0131n\u0131 tatmin etmez. Zira bilim, bilin\u00e7 \u00fczerine tutarl\u0131 ve do\u011fru bir teori olu\u015fturabilmek i\u00e7in objektif fenomenlerin pe\u015findedir. \u00d6yleyse bu konuyu \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturabilmek i\u00e7in soruya farkl\u0131 bir y\u00f6ntemle yakla\u015fmak gerekir.<\/p>\n

Sinir a\u011f\u0131<\/strong>
\nVe bu y\u00f6ntem 1960\u2019larda belirmeye ba\u015flad\u0131. Fikir nedir? Bilincin olu\u015fumunun ba\u015flang\u0131c\u0131ndaki zihinsel seyrin ne oldu\u011funu anlamakt\u0131r. Bu alanda geli\u015fme sa\u011flayabilecek bir di\u011fer \u015feyse sinirsel g\u00f6r\u00fcnt\u00fc fonksiyonlar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmakt\u0131r. Peki ama bu fonksiyonlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fme an\u0131 nas\u0131l yakalanabilir? Bu deneylenebilir mi? Bug\u00fcn art\u0131k beyinde bir uyar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan neler oldu\u011funu g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Bu konuda 1998\u2019den beri yap\u0131lan deneyler sonucunda \u201cevrensel alg\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131\u201d diyebilece\u011fimiz bir alg\u0131 olu\u015fumu modeli ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu modele g\u00f6re sinir a\u011f\u0131m\u0131z birbirinden farkl\u0131 iki d\u00fczene sahip. Bunlardan ilki beyindeki k\u00fc\u00e7\u00fck dola\u015f\u0131mlar. Bunlar zihinde bilin\u00e7siz anlarda olu\u015fan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri zihne i\u015flemekte uzmanla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Di\u011feri ise yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyleri ve tecr\u00fcbelerimizi her bir an boyunca zihnimize i\u015fleyen ikinci bir d\u00fczendir. Bu masif \u00e7oklu etkile\u015fim sayesinde \u00e7ok say\u0131da i\u015fleyici birbirleriyle etkile\u015fime ge\u00e7erler. Ancak ikincisi her zaman i\u015flemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc her i\u015fleyici kendi bilgisini alg\u0131da daha belirgin bir yere yerle\u015ftirmek i\u00e7in di\u011ferleriyle yar\u0131\u015f halindedir. Zihinde bir bilginin yer edebilmesi i\u00e7in bir\u00e7ok fakt\u00f6r \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Eski bilgiler, bunlar\u0131n bizde yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z, ili\u015fkilerimiz\u2026<\/p>\n

Peki, verilen bu modellerle bilincin nas\u0131l olu\u015ftu\u011fu a\u00e7\u0131klanabilir mi? N\u00f6robiyologlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 belki de ileride bizleri bu konuda ayd\u0131nlatabilecek.<\/p>\n

Bir k\u00fcme etkile\u015fim
\n<\/em><\/strong>Bu sorular bir yana bilin\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda merak edilen bir di\u011fer \u015fey de \u015fudur; sinirsel etkinlikler nas\u0131l ki\u015fisel tecr\u00fcbelerimize e\u015flik ederler? Avusturyal\u0131 filozof Franck Jackson bununla ilgili \u015f\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ileri s\u00fcrer: \u201cMarie isminde hi\u00e7bir rengin olmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnyada ya\u015fayan ve i\u015fi renklerin mekanizmalar\u0131n\u0131 anlamak olan bir n\u00f6robiyolog d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Marie hi\u00e7bir zaman k\u0131rm\u0131z\u0131 rengini g\u00f6rme deneyimini ya\u015famayacak ancak bir miktar detayla beraber k\u0131rm\u0131z\u0131 renginin temel \u00f6zelliklerini bilecek. Bu \u015fartlar alt\u0131nda Marie, ilk defa k\u0131rm\u0131z\u0131 bir g\u00fcl g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde yeni bir \u015fey \u00f6\u011frenmemi\u015f mi olacak?\u201d<\/p>\n

Amerikal\u0131 filozof Thomas Nagel\u2019se bu konuyla ilgili d\u00fc\u015f\u00fcncelerini \u015f\u00f6yle belirtmi\u015ftir: \u201cBilincin, maddesel temeliyle olan zorunlu ili\u015fkisini g\u00f6rmek i\u00e7in, bilincimizin \u00f6znelli\u011finden ka\u00e7amay\u0131z! \u00d6znelli\u011fimize y\u00f6nelik a\u00e7\u0131l\u0131m ad\u0131na bir zorunluluktan s\u00f6z etsek bile \u00f6znellikle n\u00f6rofizyolojik g\u00f6r\u00fcng\u00fcler aras\u0131nda bir zorunluluk olamaz. Zaten \u00f6znelli\u011fin i\u00e7indeyiz.\u201d<\/p>\n

Not: <\/strong>Bu yaz\u0131 Bilim ve Gelecek dergisinin 56. Say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanan \u201cBilimdeki en b\u00fcy\u00fck 10 bilmece\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmadan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.
\nYaz\u0131n\u0131n tamam\u0131 i\u00e7in:https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2008\/10\/01\/bilimdeki-en-buyuk-10-bilmece\/?preview_id=51481&preview_nonce=c33f44c6bc&post_format=standard&_thumbnail_id=51482&preview=true<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bilimin y\u00fczy\u0131llardan beri bilginler taraf\u0131ndan tespit edilen baz\u0131 s\u0131rlar\u0131 h\u00e2l\u00e2 \u00e7\u00f6z\u00fclememi\u015ftir. Ancak bilginler yine de hakl\u0131 olarak bu s\u0131rlara meydan okumaktan vazge\u00e7mezler. \u0130\u015fte baz\u0131lar\u0131: Neden bir \u015fey vard\u0131r da hi\u00e7lik yoktur? Ya\u015fam nas\u0131l ba\u015flad\u0131? Ba\u015fka evrenler de var m\u0131? D\u00fc\u015f\u00fcncelerimiz nereden geliyor? \u0130nsan\u0131n do\u011fas\u0131 nedir? Zaman\u0131n do\u011fas\u0131 nedir? Her \u015fey nas\u0131l sonlanacak? Ve di\u011ferleri\u2026 Bilin\u00e7 […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":51487,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[482,634,1791,3400,366,1607],"class_list":["post-51486","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-bilim","tag-bilinc","tag-fikir","tag-norobiyoloji","tag-psikoloji","tag-sinir-agi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t