{"id":5166,"date":"2016-04-26T15:10:43","date_gmt":"2016-04-26T12:10:43","guid":{"rendered":"http:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=5166"},"modified":"2016-04-26T15:10:43","modified_gmt":"2016-04-26T12:10:43","slug":"bilimsel-dedektiflik-dingo-avustralyaya-nasil-geldi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/04\/26\/bilimsel-dedektiflik-dingo-avustralyaya-nasil-geldi","title":{"rendered":"Bilimsel dedektiflik: Dingo Avustralya\u2019ya nas\u0131l geldi?"},"content":{"rendered":"

G\u00f6rsel a\u00e7\u0131klamas\u0131:<\/strong> Avustralya, Queensland\u2019in Laura b\u00f6lgesinden bir dingo ve bir atasal fig\u00fcr\u00fcn kaya resimleri.<\/p>\n

 <\/p>\n

K\u00f6pekler ve insanlar birlikte, muhtemelen 30 biny\u0131ldan beri d\u00fcnyay\u0131 dola\u015fmaktad\u0131r. Ama bir istisnayla: Avustralya. Kemiklerden kaya sanat resimlerine kadar olan arkeolojik kan\u0131tlar, Avustralya\u2019n\u0131n do\u011fal k\u00f6pe\u011fi dingonun en az\u0131ndan 4000 y\u0131l \u00f6ncesine kadar Avustralya\u2019ya ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmektedir. Peki, onlar\u0131 buraya kim getirdi? \u0130ki arkeolog \u015fimdi, uzun s\u00fcren gizemin arkas\u0131ndaki muhtemel \u015f\u00fcpheleri tan\u0131mlad\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

Sorun sadece dingolar hakk\u0131ndaki bir merak meselesi de\u011fil. Central Queensland \u00dcniversitesi\u2019nden psikolog Bradley Smith, \u201cBaz\u0131 nedenlerden dolay\u0131, biz d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerine k\u0131yasla dingonun Avustralya\u2019ya ula\u015fma s\u00fcresi ile ilgili daha az bilgiye sahibiz\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulunuyor. Sydney \u00dcniversitesi\u2019nden Mathew Crowther, \u201cDingonun k\u00f6keni hakk\u0131ndaki anlay\u0131\u015f, Avustralya\u2019n\u0131n tarih\u00f6ncesi zaman dilimine, k\u00f6pek evcille\u015ftirme s\u00fcrecine ve G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019daki insanl\u0131k tarihi \u00fczerine \u0131\u015f\u0131k tutacakt\u0131r\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yap\u0131yor.<\/p>\n

Avustralya\u2019ya dingoyu getirmi\u015f olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen birka\u00e7 insan grubu vard\u0131r. Favoriler aras\u0131nda Avustralya\u2019ya seyahat etmi\u015f olabilen Hindistan denizcileri, Do\u011fu Asya\u2019dan Pasifi\u011fin do\u011fu taraf\u0131na do\u011fru yay\u0131lan denizcilikle u\u011fra\u015fan Lapita insanlar\u0131 ve G\u00fcneydo\u011fu Asya boyunca denize a\u00e7\u0131lan Timor ve Tayvan t\u00fcccarlar\u0131 vard\u0131r. Ayr\u0131ca, bir Endonezya Adas\u0131 Sulawesi\u2019nin g\u00fcney taraf\u0131ndaki yar\u0131madalarda ya\u015fayan, Toalean olarak adland\u0131r\u0131lan bir grup deniz avc\u0131-toplay\u0131c\u0131lar\u0131 bu listede.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"Dingo<\/a><\/em><\/p>\n

Bir Avustralyal\u0131 dingo.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

New England \u00dcniversitesi\u2019nden Melanie Fillios ve Griffith \u00dcniversitesi\u2019nden Paul Ta\u00e7on Archaeological Science<\/em> dergisinde raporlam\u0131\u015f olduklar\u0131 yeni \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, bu rakip adaylar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 azaltmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Onlar, Smith\u2019in \u201colduk\u00e7a \u00f6zg\u00fcn bir metot\u201d olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yeni metodu kullanarak, bu sorunu \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fan ilk ara\u015ft\u0131rmac\u0131lard\u0131. Bu yeni metot, dingonun evriminin g\u00fcncel genetik kan\u0131tlar\u0131 ile Avustralya ve G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019daki arkeolojik kal\u0131nt\u0131lar\u0131 birle\u015ftirebilmektedir.<\/p>\n

K\u00f6pek ve dingolar\u0131n genetik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 \u00fczerine olan son yedi yay\u0131n\u0131 derleyerek \u201cbirka\u00e7 ortak zincir\u201d ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 diye yaz\u0131yorlar. Dingolar, k\u00f6pek olu\u015fmadan \u00f6nce kurtlardan evrimle\u015fmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ancak, onlar\u0131n zamanlama ve evrimlerinin \u00e7o\u011fu belirsiz kalm\u0131\u015f durumda. Bununla birlikte, ya\u015fayan kurt, k\u00f6pek ve dingolar\u0131n DNA bilgilerine dayanarak, hayvanlar\u0131n Tayvan ya da G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019ya yay\u0131lmadan \u00f6nce Asya\u2019dan (muhtemelen \u00c7in\u2019den) \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131yla ilgili veri uyumlar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldular. Bu bulgular\u0131n Hindistan denizcilerini bertaraf etti\u011fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

Genetik kan\u0131tlar resmin netle\u015fmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin son DNA \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, hayvanlar\u0131n 5000 ila 12000 y\u0131l \u00f6ncesinde Borneo ve Sulawesi\u2019den Avustralya\u2019ya vard\u0131klar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyor. Ayn\u0131 zamanda 2014\u2019te yay\u0131mlanm\u0131\u015f bir rapor, dingolar\u0131n bir ni\u015fasta sindirim geninin birden fazla kopyas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Dingolar\u0131n k\u00f6pek kuzenleri ise tar\u0131mla u\u011fra\u015fan insanlarla ya\u015farlarken birden \u00e7ok kopya geli\u015ftirmi\u015ftir. Dingolar\u0131n ni\u015fastay\u0131 sindirememe bilgisi, Avustralya yolculu\u011fundan \u00f6nce onlar\u0131n Hindistan\u2019daki denizciler, Tayvan ya da Timor\u2019daki t\u00fcccarlar gibi tar\u0131mla u\u011fra\u015fan insanlarla ya\u015famad\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6nermektedir.<\/p>\n

Geriye favori rakipler olarak Lapita ya da avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 Toalean insanlar\u0131 kald\u0131. Ancak, Avustralya ve G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019daki arkeolojik kan\u0131tlar Lapita\u2019y\u0131 elemektedir: Avustralya\u2019da seyahat ettikleri her yere insanlar\u0131n beraberinde g\u00f6t\u00fcrd\u00fckleri domuz ve tavuklar \u015f\u00f6yle dursun, Lapita \u00e7\u00f6mlek\u00e7ili\u011fi ile ilgili dahi kan\u0131t mevcut de\u011fildir. Ayr\u0131ca Ta\u00e7on, Lapita insanlar\u0131n\u0131n ilk olarak Asya\u2019n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na 3300 y\u0131l \u00f6nce yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu tarihin dingonun b\u00f6lgeye ula\u015fmas\u0131ndan \u00e7ok sonra oldu\u011funu belirtmi\u015ftir.<\/p>\n

Geriye Toalean insanlar\u0131 kald\u0131. Fillios ve Ta\u00e7on, Sulawesi avc\u0131-toplay\u0131c\u0131lar\u0131n dingoyu Avustralya\u2019ya 4000 y\u0131l \u00f6nce getirdi\u011fi \u00fczerine kurgu yapm\u0131\u015flard\u0131r. Belki de Borneo\u2019da kom\u015fular\u0131ndan alm\u0131\u015flard\u0131. Arkeolojik veriler bu olay\u0131 desteklemektedir: Sulawesi ve Borneo\u2019daki kaya sanatlar\u0131n\u0131n benzerli\u011fi, insanlar aras\u0131nda yak\u0131n bir ba\u011flant\u0131 oldu\u011funa i\u015faret etmektedir. \u00dcstelik g\u00fcney Sulawesi\u2019de ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan 1500 ila 8000 y\u0131ll\u0131k alet ve alet yapan malzemeler, b\u00f6lgesel avc\u0131-toplay\u0131c\u0131lar\u0131n deniz yoluyla uzun mesafeler kat ettiklerini do\u011frulamaktad\u0131r. Ta\u00e7on, \u201cAvustralya\u2019ya gemilerini s\u00fcr\u00fckleyen g\u00fc\u00e7l\u00fc ak\u0131nt\u0131lar mevcuttu. 1600\u2019den beri g\u00fcney Sulawesi\u2019deki insanlar kuzey Avustralya\u2019y\u0131, buraya seyahatin Avustralyal\u0131 h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan 1900\u2019de yasaklamas\u0131na kadar ziyaret etmi\u015flerdir\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n

Crowther, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n Sulawesili olmayan k\u00f6keni a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde \u00e7\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtmi\u015ftir. Bir dingo ekolo\u011fu Ben Allen \u201cB\u00fcy\u00fck bir i\u015f ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131r\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131 ile Crowther\u2019e kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Her ikisi de, Borneo ve Avustralya\u2019ya kom\u015fu olan Sulawesi\u2019deki eski k\u00f6pek\/dingo DNA\u2019s\u0131 ile daha fazla ara\u015ft\u0131rman\u0131n polisiye romandaki nihai kan\u0131tlar\u0131 sa\u011flayabildi\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00f6rsel a\u00e7\u0131klamas\u0131: Avustralya, Queensland\u2019in Laura b\u00f6lgesinden bir dingo ve bir atasal fig\u00fcr\u00fcn kaya resimleri.   K\u00f6pekler ve insanlar birlikte, muhtemelen 30 biny\u0131ldan beri d\u00fcnyay\u0131 dola\u015fmaktad\u0131r. Ama bir istisnayla: Avustralya. Kemiklerden kaya sanat resimlerine kadar olan arkeolojik kan\u0131tlar, Avustralya\u2019n\u0131n do\u011fal k\u00f6pe\u011fi dingonun en az\u0131ndan 4000 y\u0131l \u00f6ncesine kadar Avustralya\u2019ya ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmektedir. Peki, onlar\u0131 buraya kim […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5167,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[20,19,21],"tags":[],"class_list":["post-5166","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arkeoloji","category-bilim-gundemi","category-biyoloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5166","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5166"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5166\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}