{"id":51722,"date":"2021-09-01T00:00:03","date_gmt":"2021-08-31T21:00:03","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=51722"},"modified":"2021-08-31T22:43:05","modified_gmt":"2021-08-31T19:43:05","slug":"baktigimiz-her-yerde-sorular-var-peki-nasil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/09\/01\/baktigimiz-her-yerde-sorular-var-peki-nasil","title":{"rendered":"Bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z Her Yerde Sorular Var: Peki Nas\u0131l?"},"content":{"rendered":"<p>\u00c7ocukken d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131 \u00e7ok merakl\u0131y\u0131z. Her an yeni bir \u015feyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131p, yeni bir bilgiyi ekliyoruz zihnimize ve hayat temelde iki sorunun etraf\u0131nda \u015fekillenmeye ba\u015fl\u0131yor. G\u00f6ky\u00fcz\u00fc mavi, ka\u015flar\u0131m\u0131z var, dinozorlar\u0131n isimleri upuzun: Neden? Sa\u00e7\u0131m\u0131z uzar, bal\u0131klar su alt\u0131nda nefes al\u0131r ya da ta\u015f suda kayar: Nas\u0131l? Pek az\u0131m\u0131z sorular\u0131na tutarl\u0131 yan\u0131tlar alabiliyor ve \u00e7ok daha az\u0131m\u0131z fazlas\u0131n\u0131 sormaya devam ediyor hayat\u0131 boyunca. Yan\u0131ts\u0131z kal\u0131\u015f\u0131n t\u00fcrl\u00fc sebebi var ve bana kal\u0131rsa en g\u00fc\u00e7l\u00fclerinden biri, \u00e7ocuklar\u0131n soru sorma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ile yeti\u015fkinlerin bildi\u011fiyle yetinir olma h\u00e2li aras\u0131ndaki fark. Yeti\u015fkinlerin \u00e7o\u011funlu\u011fu i\u00e7in hayatta kalma prati\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015fen ya\u015fama eylemi \u00e7ocuklar i\u00e7in her daim s\u00fcrprizlerle dolu. V\u00fccudumuzdaki her bir t\u00fcy, \u00e7imin \u00fczerindeki \u00e7iy, bardaktaki o son damla, z\u0131playan fasulyelerin s\u0131rr\u0131\u2026 \u00c7ocuklar, yeti\u015fkinlerin (merak etmeyi i\u015f edinmi\u015flerin d\u0131\u015f\u0131nda kalanlar\u0131n) bir zamanlar zihinlerinde d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc unuttu\u011fu sorular\u0131n pe\u015finden gitmede mahir. \u0130\u015fte g\u00fcn\u00fcn birinde, farkl\u0131 \u00fclkelerden \u00e7ocuklar, zihinlerindeki sorular\u0131 ka\u011f\u0131da d\u00f6km\u00fc\u015f ve <em>Newsday <\/em>isimli gazetenin<em> How Come? <\/em>k\u00f6\u015fesine yollam\u0131\u015f. Bu k\u00f6\u015feye g\u00f6nderilen mektuplara verilen yan\u0131tlardan olu\u015fan ilk <em>Peki Nas\u0131l?<\/em> kitab\u0131 ise 1993\u2019te Birle\u015fik Devletler\u2019de bas\u0131lm\u0131\u015f, o g\u00fcnden beri farkl\u0131 \u00fclkelerde, yeni bilimsel geli\u015fmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda g\u00fcncellenerek, yay\u0131mlanmaya devam ediyor.<br \/>\n<em>Peki Nas\u0131l?<\/em>\u2019da yan\u0131tlanan sorular, hayal g\u00fcc\u00fc ve meraktan fazlas\u0131yla nasiplenmi\u015f, edinilen k\u0131s\u0131tl\u0131 bilginin yeterli san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131 a\u015fan, bilmedi\u011fini a\u00e7\u0131k etmekten korkmayan, yeni sorular\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 aralayan, m\u00fcfredattan ta\u015fan; tam anlam\u0131yla \u00e7ocuk\u00e7a sorular. S\u0131radan bir sabahta aynada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz burnumuzla ba\u015flayan merak yolculu\u011funu Mars\u2019a do\u011fru geni\u015fletebiliyorlar. \u00c7ocuklar\u0131n k\u00f6\u015feye g\u00f6nderdikleri sorular\u0131n bir s\u0131n\u0131r\u0131 yok ancak yan\u0131tlar bilimin her zaman \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ke\u015fiflerinin pe\u015finde, ilk bak\u0131\u015fta \u00e7ok da ilgili g\u00f6r\u00fcnmeyen olaylar aras\u0131ndaki benzerlikleri de a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karacak bi\u00e7imde d\u00fczenlenmi\u015f ve I\u015f\u0131k &#8211; Ses Oyunlar\u0131, Gizli Kuvvetler, G\u00f6r\u00fcnmez Partik\u00fcller, D\u00fcnyam\u0131z ve Muhte\u015fem \u00d6tesi, Gezegenimiz, Hava Nas\u0131l?, Hayvanlar ve Bitkiler \u00c2lemi, V\u00fccudumuz Hakk\u0131ndaki Her \u015eey(1) ba\u015fl\u0131klar\u0131 alt\u0131nda s\u0131ralanm\u0131\u015f. Kitapta yer alan sorular, ba\u015fl\u0131klardan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, hissetti\u011fimiz her alana temas ediyor. Bu temasta banyoda \u015fark\u0131 s\u00f6ylerken sesimizin nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fi, kilo verdi\u011fimizde ya\u011flar\u0131n nereye gitti\u011fi, elektrik tellerine oturan ku\u015flar\u0131n nas\u0131l \u00e7arp\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n nas\u0131l g\u00f6z k\u0131rpt\u0131\u011f\u0131 gibi e\u011flenceli sorular da var, g\u00f6r\u00fcnmedi\u011fi h\u00e2lde maddeyi olu\u015fturabilen atomlar\u0131n s\u0131rr\u0131 ya da ormandaki maymunlar\u0131n neden insana d\u00f6n\u00fc\u015fmedi\u011fi gibi t\u00fckenmeyen \u2018varolu\u015fsal sanc\u0131lar\u2019 i\u00e7erenler de. Ancak<em> Peki Nas\u0131l?<\/em> sadece bir soru-yan\u0131t derlemesi de\u011fil; insanl\u0131k ve bilim tarihine dair temel bir birikim de sunuyor. Sorular ya\u011fmur damlalar\u0131ndan Sat\u00fcrn\u2019e uzan\u0131rken, yan\u0131tlar da insanlar\u0131n g\u00f6ky\u00fcz\u00fcndeki her de\u011fi\u015fimi tanr\u0131lar taraf\u0131ndan g\u00f6nderilen birer i\u015faret san\u0131\u015f\u0131ndan bug\u00fcn gezegenler hakk\u0131nda bildiklerine do\u011fru bir hat \u00e7izerek ilerleme maceram\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131yor. Kitapta yer verilen pek \u00e7ok bilimsel ke\u015fif, ona dair ilk sorunun \u015fekilleni\u015finden itibaren ad\u0131m ad\u0131m a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f; kimin bu bilgiye dair nas\u0131l bir katk\u0131da bulundu\u011fu, onu yanl\u0131\u015flayan ya da a\u015fan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n neler s\u00f6yledi\u011fi, bug\u00fcn kabul edilen do\u011fruya nas\u0131l ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131ralanm\u0131\u015f. Bu a\u00e7\u0131dan kitab\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlamakla kalmay\u0131p bilimsel bilginin nas\u0131l \u00fcretildi\u011fine dair temel bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izdi\u011fini s\u00f6ylemek de m\u00fcmk\u00fcn.<br \/>\n\u00c7ocuklar ya da gen\u00e7ler i\u00e7in haz\u0131rlanan bilim kitaplar\u0131nda, bilgiyi onlar\u0131n d\u00fcnyalar\u0131nda yer bulan detaylar \u00fczerinden sunmak al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k bir durum de\u011fil ancak \u00e7ocuklar\u0131n sorular\u0131ndan yola \u00e7\u0131k\u0131larak haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in zaten bir ad\u0131m \u00f6nde olan <em>Peki Nas\u0131l?\u2019<\/em>\u0131n, yan\u0131tlar\u0131 da sorulardakine benzer bir dille d\u00fczenleyerek okumay\u0131 daha da keyifli h\u00e2le getirdi\u011fini s\u00f6ylemek gerek. \u201c\u015ea\u015f\u0131rtan \u015eeyler\u201d k\u00f6\u015feleri, n\u00fckteli ill\u00fcstrasyonlar ya da farkl\u0131 zamanlardan referanslar da bu okuma keyfini artt\u0131r\u0131yor. \u00a0<em>Peki Nas\u0131l?<\/em>\u2019\u0131n sayfalar\u0131nda g\u00f6zlerinden \u00e7\u0131kan X \u0131\u015f\u0131n\u0131 ile kap\u0131y\u0131 tarayan S\u00fcpermen de ilk sonesini 1787\u2019de yay\u0131mlayan William Worsworth da geziniyor. Yaz\u0131lar\u0131n aynalarda neden ters g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlat\u0131rken <em>Alice Harikalar Diyar\u0131nda<\/em>\u2019n\u0131n hik\u00e2yesinden, g\u00fcnd\u00fcz saatlerinde bir kuyuda y\u0131ld\u0131z g\u00f6rebilme ihtimalini a\u00e7\u0131klarken Dickens\u2019\u0131n <em>Tuhaf Bir Ser\u00fcveni<\/em>\u2019ndeki k\u00e2tiplerden s\u00f6z ediyor okuruna. \u00d6rne\u011fin, Ven\u00fcs ile D\u00fcnya aras\u0131ndaki benzerlikleri okurken, Ven\u00fcs\u2019\u00fcn 1686 tarihli bir kitapla k\u0131vrak zek\u00e2l\u0131, \u015fiirler yaz\u0131p festivaller d\u00fczenleyen co\u015fkulu insanlar\u0131n, 1958 tarihli bir filmde ise g\u00f6z al\u0131c\u0131 kad\u0131nlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir gezegen olarak kurguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek benim a\u00e7\u0131mdan keyif vericiydi. Ansiklopedik bir d\u00f6k\u00fcm olma riskini bertaraf eden bu tarz sayesinde sonsuz merak\u0131na kar\u015f\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 sabr\u0131 olan okurlar\u0131n\u0131n ilgisini diri tutmay\u0131 ba\u015far\u0131yor. \u201cHer soru iyi bir sorudur!\u201d diyen kitap, gen\u00e7 okuruna yan\u0131t arad\u0131\u011f\u0131 sorular\u0131<em> How Come? <\/em>ekibine nas\u0131l ula\u015ft\u0131rabilece\u011finden de s\u00f6z ediyor.<\/p>\n<p><strong>D\u0130PNOT<br \/>\n<\/strong>1) Kitab\u0131n bu ilk bask\u0131s\u0131 hayli hacimli. Yay\u0131nevi kitab\u0131 h\u00e2lihaz\u0131rda 3 cilt olarak yeniden yay\u0131mlad\u0131. Bu yeni bi\u00e7imde, I\u015f\u0131k ve Ses, Gizli Kuvvetler, G\u00f6r\u00fcnmez Partik\u00fcller ba\u015fl\u0131klar\u0131 1.Cilt, D\u00fcnyam\u0131z, Gezegenimiz, Hava Olaylar\u0131 2.Cilt ve Hayvanlar, Bitkiler, V\u00fccudumuz ba\u015fl\u0131klar\u0131 ise 3. Cilt\u2019te yer al\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>Peki Nas\u0131l? Her \u00c7ocu\u011fun Sorabilece\u011fi Bilimsel Sorulara A\u00e7\u0131klamalar, Kathy Wollard, Resimleyen: Debra Solomon, \u00c7ev. Serpil Aras, Dinozor \u00c7ocuk, 2018, 404 s.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7ocukken d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131 \u00e7ok merakl\u0131y\u0131z. Her an yeni bir \u015feyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131p, yeni bir bilgiyi ekliyoruz zihnimize ve hayat temelde iki sorunun etraf\u0131nda \u015fekillenmeye ba\u015fl\u0131yor. G\u00f6ky\u00fcz\u00fc mavi, ka\u015flar\u0131m\u0131z var, dinozorlar\u0131n isimleri upuzun: Neden? Sa\u00e7\u0131m\u0131z uzar, bal\u0131klar su alt\u0131nda nefes al\u0131r ya da ta\u015f suda kayar: Nas\u0131l? Pek az\u0131m\u0131z sorular\u0131na tutarl\u0131 yan\u0131tlar alabiliyor ve \u00e7ok daha az\u0131m\u0131z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2739,"featured_media":51723,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[7961,38],"tags":[7983,7217,7982],"class_list":["post-51722","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-209-sayi","category-dergi-sayilari","tag-dinozor-cocuk","tag-isil-kizilirmak","tag-peki-nasil-her-cocugun-sorabilecegi-bilimsel-sorulara-aciklamalar"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51722","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2739"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=51722"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51722\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/51723"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=51722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=51722"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=51722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}