{"id":52686,"date":"2021-11-22T10:31:45","date_gmt":"2021-11-22T07:31:45","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=52686"},"modified":"2021-11-22T10:31:45","modified_gmt":"2021-11-22T07:31:45","slug":"gokadamizin-disinda-bir-yildiz-kumesinde-saklanan-bir-karadelik-kesfedildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/11\/22\/gokadamizin-disinda-bir-yildiz-kumesinde-saklanan-bir-karadelik-kesfedildi","title":{"rendered":"G\u00f6kadam\u0131z\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir y\u0131ld\u0131z k\u00fcmesinde saklanan bir karadelik ke\u015ffedildi"},"content":{"rendered":"

G\u00f6kbilimciler, Samanyolu G\u00f6kadas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bulunan bir y\u0131ld\u0131z\u0131n hareketini nas\u0131l etkiledi\u011fine bakarak k\u00fc\u00e7\u00fck bir karadelik ke\u015ffetti. Bu, g\u00f6kadam\u0131z\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131 bu y\u00f6ntemle ke\u015ffedilen ilk karadelik. Bu y\u00f6ntem Samanyolunda ve yak\u0131n g\u00f6kadalarda saklanan karadelikleri bulmak i\u00e7in bir y\u00f6ntem ve bu gizemli par\u00e7ac\u0131klar\u0131n nas\u0131l olu\u015ftu\u011funa ve evrimle\u015fti\u011fine \u0131\u015f\u0131k tutman\u0131n anahtar\u0131 olabilir.
\n<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>Samanyolunun kom\u015fu g\u00f6kadas\u0131 B\u00fcy\u00fck Macellan Bulutunda neredeyse 160 bin \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakta binlerce y\u0131ld\u0131zdan olu\u015fan bir k\u00fcme olan NGC 1850\u2019de yeni bir karadelik ke\u015ffedildi.
\n<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>\u201cSherlock Holmes\u2019un bir su\u00e7luyu yanl\u0131\u015f ad\u0131mlar\u0131ndan takip etmesi gibi, elimizde bir b\u00fcy\u00fcte\u00e7le karadeliklerin varl\u0131klar\u0131na bir kan\u0131t bulmak i\u00e7in onlar\u0131 direkt olarak g\u00f6rmeden k\u00fcmedeki her y\u0131ld\u0131za bak\u0131yoruz\u201d diyor astrofizik\u00e7i Sara Saracino. \u201cBurada g\u00f6sterilen sonu\u00e7, aranan su\u00e7lulardan sadece birini temsil ediyor, ancak birini buldu\u011funuzda farkl\u0131 k\u00fcmelerdekileri ke\u015ffetme yolundas\u0131n\u0131z.\u201d
\n<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>Ekip taraf\u0131ndan g\u00f6zlemlenen ilk \u201csu\u00e7lumuz\u201dun G\u00fcne\u015fimizden 11 kat a\u011f\u0131r oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. G\u00f6kbilimcileri buraya y\u00f6nlendiren y\u00f6r\u00fcngesinde d\u00f6nen be\u015f g\u00fcne\u015f k\u00fctleli y\u0131ld\u0131z \u00fczerindeki yer\u00e7ekimi etkisiydi.
\n<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>Astronomlar daha \u00f6nce maddeyi yuttuk\u00e7a yay\u0131lan X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 parlamalar\u0131n\u0131 ya da karadeliklerin birbiriyle ya da n\u00f6tron y\u0131ld\u0131zlar\u0131yla \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 sonucu olu\u015fan k\u00fctle\u00e7ekimsel dalgalanmalar\u0131 alarak di\u011fer galaksilerdeki bu kadar k\u00fc\u00e7\u00fck \u201cy\u0131ld\u0131z k\u00fctleli\u201d kara delikleri tespit etmi\u015fti.
\n<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>Yine de \u00e7o\u011fu y\u0131ld\u0131z y\u00fckl\u00fc karadelikler varl\u0131klar\u0131n\u0131 X-\u0131\u015f\u0131n\u0131nda ya da k\u00fctle\u00e7ekimi dalgalar\u0131nda g\u00f6stermezler. \u201cB\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funluk yaln\u0131zca dinamik olarak ortaya \u00e7\u0131kabilir.\u201d Diyor tak\u0131m \u00fcyesi Stefan Dreizler. \u201cBir y\u0131ld\u0131zla sistem olu\u015fturduklar\u0131nda, hareketini ince ama tespit edilebilir bir \u015fekilde etkilerler, biz de onlar\u0131 karma\u015f\u0131k enstr\u00fcmanlarla bulabiliriz.
\n<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>Saracino ve ekibi taraf\u0131ndan kullan\u0131lan bu dinamik y\u00f6ntem astronomlara daha fazla karadelik bulmas\u0131na ve onlar\u0131n gizemlerini \u00e7\u00f6zmesine yard\u0131mc\u0131 olabilir. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n orta\u011f\u0131 Mark Gieles \u201cYapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z her bir tespit gelece\u011fimiz i\u00e7in y\u0131ld\u0131z k\u00fcmelerini ve i\u00e7lerindeki kara delikleri anlamam\u0131z i\u00e7in \u00f6nemli\u201d diyor.
\n<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>NGC 1850\u2019deki ke\u015fif, gen\u00e7 bir y\u0131ld\u0131z k\u00fcmesinde(yakla\u015f\u0131k 100 milyon ya\u015f\u0131nda, g\u00f6kbilimsel \u00f6l\u00e7eklerde g\u00f6z a\u00e7\u0131p kapay\u0131ncaya kadar) ilk kez bir karadelik bulundu\u011funa i\u015faret ediyor. Dinamik y\u00f6ntemlerini benzer y\u0131ld\u0131z k\u00fcmelerinde kullanmak daha fazla gen\u00e7 karadeli\u011fi ortaya \u00e7\u0131karabilir ve nas\u0131l evrimle\u015ftiklerine yeni bir \u0131\u015f\u0131k tutabilir.
\n<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>Ke\u015ffedilen karadelikleri eski k\u00fcmelerdeki daha b\u00fcy\u00fck, daha olgun kara deliklerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak g\u00f6kbilimciler, bu nesnelerin y\u0131ld\u0131zlarla beslenerek veya di\u011fer karadeliklerle birle\u015ferek nas\u0131l b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlayabilecekler. Ayr\u0131ca y\u0131ld\u0131z k\u00fcmelerindeki kara deliklerin demografisini \u00e7\u0131karmak, yer\u00e7ekimi dalga kaynaklar\u0131n\u0131n temeline ili\u015fkin anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 geli\u015ftiriyor.
\n<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>Ekip, ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u015eili’de bulunan Atacama \u00c7\u00f6l\u00fcndeki Avrupa G\u00fcney G\u00f6zlemevi ESO\u2019ya ait \u00c7ok B\u00fcy\u00fck Teleskop VLT) g\u00f6zlemevine monte edilen \u00c7oklu Birim Tayfsal Ka\u015fif (MUSE) ile iki y\u0131l boyunca toplanan verileri kulland\u0131. \u201cMUSE, y\u0131ld\u0131z k\u00fcmelerinin en i\u00e7 b\u00f6lgeleri gibi \u00e7ok kalabal\u0131k alanlar\u0131 g\u00f6zlemlememize ve civardaki her bir y\u0131ld\u0131z\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 analiz etmemize izin verdi. Net sonu\u00e7, tek bir \u00e7ekimde binlerce y\u0131ld\u0131z hakk\u0131nda herhangi bir enstr\u00fcmandan en az 10 kat fazla bilgidir.\u201d Diyor Sebastian Kamann. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>Var\u015fova \u00dcniversitesi\u2019nin Optik K\u00fctle\u00e7ekimsel Merceklenme Deneyi\u2019nden ve NASA\/ESA Hubble Uzay Teleskobu\u2019ndan elde edilen veriler de kara deli\u011fin k\u00fctlesini \u00f6l\u00e7melerini ve bulgular\u0131n\u0131 do\u011frulamalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.
\n<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>ESO\u2019nun \u015eili\u2019de bu on y\u0131l\u0131n sonunda \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flayacak olan A\u015f\u0131r\u0131 B\u00fcy\u00fck Teleskopu(ELT) astronomlar\u0131n daha da gizli karadelikler bulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak. Saracino, \u201cELT bu alanda kesinlikle devrim yaratacak\u201d diyor. \u201cAyn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f alan\u0131nda \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daha s\u00f6n\u00fck y\u0131ld\u0131zlar\u0131 g\u00f6zlemlememize ve \u00e7ok daha uzak mesafelerde bulunan k\u00fcresel k\u00fcmelerdeki kara delikleri aramam\u0131za izin verecek.\u201d<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

KAYNAK\u00a0<\/strong><\/a><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00f6kbilimciler, Samanyolu G\u00f6kadas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bulunan bir y\u0131ld\u0131z\u0131n hareketini nas\u0131l etkiledi\u011fine bakarak k\u00fc\u00e7\u00fck bir karadelik ke\u015ffetti. Bu, g\u00f6kadam\u0131z\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131 bu y\u00f6ntemle ke\u015ffedilen ilk karadelik. Bu y\u00f6ntem Samanyolunda ve yak\u0131n g\u00f6kadalarda saklanan karadelikleri bulmak i\u00e7in bir y\u00f6ntem ve bu gizemli par\u00e7ac\u0131klar\u0131n nas\u0131l olu\u015ftu\u011funa ve evrimle\u015fti\u011fine \u0131\u015f\u0131k tutman\u0131n anahtar\u0131 olabilir. Samanyolunun kom\u015fu g\u00f6kadas\u0131 B\u00fcy\u00fck Macellan Bulutunda neredeyse […]<\/p>\n","protected":false},"author":3113,"featured_media":52687,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,19],"tags":[248,8064,570],"class_list":["post-52686","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-bilim-gundemi","tag-astronomi","tag-elif-coskun","tag-goktasi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t