{"id":52725,"date":"2021-11-28T12:49:36","date_gmt":"2021-11-28T09:49:36","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=52725"},"modified":"2021-11-28T12:49:36","modified_gmt":"2021-11-28T09:49:36","slug":"kovid-19-dunya-capinda-bilimsel-kariyerleri-sekteye-ugratiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2021\/11\/28\/kovid-19-dunya-capinda-bilimsel-kariyerleri-sekteye-ugratiyor","title":{"rendered":"Kovid-19, D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bilimsel kariyerleri sekteye u\u011frat\u0131yor"},"content":{"rendered":"

\u00d6nceki nesiller k\u00fcresel mali kriz ve bunun sonucunda, geli\u015fmekte olan ekonomilerin \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileriyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015flard\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise COVID-19\u2019un neden oldu\u011fu \u00e7ok \u00e7e\u015fitli endi\u015feler g\u00fcndeme h\u00e2kim g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.
\n<\/span><\/span><\/span>\u201cOnlar\u0131 korur kollarsan\u0131z, kal\u0131p kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6deyeceklerdir\u201d. Sudanl\u0131 matematik\u00e7i Mohamed Hassan’\u0131n, Nature Dergisi bilim insanlar\u0131n\u0131n maa\u015flar\u0131n\u0131 ve 2010’da meslekleri hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini g\u00f6steren ilk uluslararas\u0131 ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n \u00f6zeti hem \u00f6zl\u00fc hem de \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyd\u00fc. Ara\u015ft\u0131rma s\u0131ras\u0131nda Nairobi’deki Afrika Bilimler Akademisi’nin ba\u015fkan\u0131 olan Hassan, Brezilya, Hindistan ve \u00c7in gibi o zamanlar geli\u015fmekte olan ve k\u00fcresel d\u00fcnyada s\u00fcrmekte olan ekonomik dalgalanmalara ra\u011fmen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131na d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde \u00f6deme yapan bilim \u00fclkelerinin liderlerini takdir edip, beyin g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc \u00f6nlemek i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da ayn\u0131s\u0131n\u0131 yapmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Nature Dergisi\u2019nde, her iki-\u00fc\u00e7 y\u0131lda bir maa\u015f anketi y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Alt\u0131nc\u0131s\u0131 olan 2021 Maa\u015f ve \u0130\u015f Memnuniyeti Anketi’nin sonu\u00e7lar\u0131 bu hafta yay\u0131nland\u0131. Devam eden COVID-19 Pandemi\u2019sinin kariyerler \u00fczerindeki olumsuz ve uzun s\u00fcren etkisi, maa\u015flar, i\u015f tatmini ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6rt hafta boyunca rapor edilecek i\u015fg\u00fcc\u00fc \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve kapsay\u0131c\u0131l\u0131k sorunlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra epeyce b\u00fcy\u00fck olacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Anket kendi kendini se\u00e7me y\u00f6ntemiyle uygulan\u0131yor. Bu y\u00f6ntem, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki bilimsel kariyerlerin d\u00fczenli bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc almas\u0131; b\u00f6lgeler, cinsiyetler, kariyer a\u015famalar\u0131 ve disiplinler aras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmas\u0131na da olanak sa\u011fl\u0131yor. Bulgular, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n profesyonel ya\u015famlar\u0131n\u0131n ini\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131 vurgulaman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, kariyer gidi\u015fatlar\u0131n\u0131n hem d\u00fcnyadaki olaylar hem de kendi ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgelere ait hassasiyetler taraf\u0131ndan nas\u0131l \u015fekillenece\u011fini ortaya \u00e7\u0131karabilir. \u00d6rne\u011fin 2014 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan ankette, k\u00fcresel mali krizin g\u00f6lgesinin h\u00e2l\u00e2 dola\u015fmakta oldu\u011fu; yan\u0131t verenlerin %44’\u00fcn\u00fcn, ortaya \u00e7\u0131kan durgunlu\u011fun i\u015f tatminlerini olumsuz etkiledi\u011fini s\u00f6ylemesinden anla\u015f\u0131l\u0131yordu.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Bu y\u0131l, ankete kat\u0131lanlar\u0131n %12’si COVID-19 nedeniyle bir i\u015f teklifini kaybettiklerini s\u00f6ylerken; erken kariyer ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, ankete kat\u0131lanlar\u0131n %53’\u00fcn\u00fcn pandemi nedeniyle kariyer beklentilerinin olumsuz etkilendi\u011fini belirtti.
\n<\/span><\/span><\/span>Bu y\u0131l toplam yan\u0131t veren say\u0131s\u0131 (3.209) \u00f6nceki y\u0131llara g\u00f6re daha d\u00fc\u015f\u00fck ve ge\u00e7en y\u0131l doktora sonras\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara y\u00f6nelik ankete yan\u0131t veren 7.670 ki\u015finin yar\u0131s\u0131ndan daha az. Bu belki de pandemi ile ilgili g\u00fcnl\u00fck ya\u015famdaki aksakl\u0131klar\u0131n devam etti\u011fini ve bezgin bir i\u015fg\u00fcc\u00fc yaratm\u0131\u015f olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Hassan 2010’da \u00f6rnekleminde; Brezilya, Hindistan ve \u00c7in’i se\u00e7ti\u011finde bu \u00fclkeler 2050 y\u0131l\u0131na kadar k\u00fcresel ekonomiye h\u00e2kim olaca\u011f\u0131 tahmin edilen birka\u00e7 \u00fclke aras\u0131ndayd\u0131lar. Bu iyimserlik, o y\u0131l Nature Dergisi\u2019nin anketine de yans\u0131d\u0131: Bu \u00fclkelerde, \u00f6zellikle Hindistan ve \u00c7in\u2019de i\u015f tatmini di\u011fer \u00fclkelere k\u0131yasla o y\u0131l artm\u0131\u015ft\u0131. Ancak bu y\u0131l, pandeminin \u00f6zellikle sert vurdu\u011fu Brezilya ve Hindistan’da hava epey kasvetli g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Brezilya’da kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n yakla\u015f\u0131k %72’si(toplam 107 kat\u0131l\u0131mc\u0131) ve Hindistan’da %61’i(toplam 89 kat\u0131l\u0131mc\u0131) pandeminin kariyerlerini yava\u015flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fler. Temel ara\u015ft\u0131rmadan ba\u015fka bir \u015fey yapabilecek teknolojiye sahip olmad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtirken; Brezilya, Paran\u00e1’daki Federal Teknoloji \u00dcniversitesi’nde bitki bilimi ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 olan Jucelaine Haas, “Brezilya sadece bir kaos” diyor.
\nAra\u015ft\u0131rmac\u0131lar, nerede \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlarsa \u00e7al\u0131\u015fs\u0131nlar, veri toplama zorluklar\u0131n\u0131n (kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %57’si) ve laboratuvar temelli deneyler yapamama (%55) nedeniyle \u00fcretkenlik kayb\u0131 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyorlar. Nature Dergisi\u2019nin anketinden ve di\u011fer son \u00e7al\u0131\u015fmalardan elde edilen net bir mesaj da: Pandemi s\u0131ras\u0131nda \u00fcretkenlik kayb\u0131n\u0131n gelecekteki kariyerleri nas\u0131l etkileyece\u011fini s\u00f6ylemek i\u00e7in hen\u00fcz \u00e7ok erken oldu\u011fu. Ama elde edilebilen erken belirtiler de pek iyi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Avrupa ve Amerika Birle\u015fik Devletleri’ndeki ba\u015f ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n toplamda yakla\u015f\u0131k 7.000 ki\u015filik kat\u0131l\u0131mla yapt\u0131klar\u0131 iki anket sonucu, ankete kat\u0131lanlar\u0131n yakla\u015f\u0131k %27’sinin 2020’de herhangi bir yeni ara\u015ft\u0131rma projesi ba\u015flatmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re bu oran\u0131n %9’dan daha fazla oldu\u011funu ortaya koydu. (J. Gao ve ark. Nature Commun. 12, 6188; 2021). Yazarlar ayr\u0131ca 2019 ve 2020’de yay\u0131nlanan yakla\u015f\u0131k 9,5 milyon makale ve \u00f6n bask\u0131n\u0131n bir analizini de rapor ettiklerinde; COVID-19 ile ilgili ara\u015ft\u0131rmalar devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131l\u0131rsa, yay\u0131nlanan ortak yazarl\u0131 makalelerin say\u0131s\u0131n\u0131n 2020’de %5 d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc buldular.
\n<\/span><\/span><\/span>Nature’\u0131n son ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ayn\u0131 zamanda di\u011fer baz\u0131 k\u00fcresel kayg\u0131lara da de\u011finiyor. 2018’den bu yana anketler, \u00f6n al\u0131c\u0131 olarak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n bilimde ayr\u0131mc\u0131l\u0131k deneyimlerini, #MeToo ve #BlackLivesMatter gibi hareketlere yan\u0131t olarak \u00e7e\u015fitlili\u011fi, e\u015fitli\u011fi ve kat\u0131l\u0131m\u0131 iyile\u015ftirme giri\u015fimlerini ara\u015ft\u0131rd\u0131. Bu y\u0131l, yan\u0131t veren kad\u0131nlar\u0131n %34’\u00fc, erkeklerin ise %21’i ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Ayr\u0131mc\u0131l\u0131k bildiren kad\u0131nlar\u0131n %50’si cinsiyete dayal\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Daha \u00f6nceki anketlerde oldu\u011fu gibi, bu y\u0131lki ara\u015ft\u0131rma da cinsiyetler aras\u0131ndaki \u00fccret fark\u0131n\u0131n en fazla kariyer a\u015famalar\u0131nda kendini g\u00f6sterdi\u011fini vurguluyor. Erkeklerin %40’\u0131, kad\u0131nlar\u0131nsa yaln\u0131zca %36’s\u0131 y\u0131ll\u0131k 110.000 ABD dolar\u0131ndan fazla maa\u015f bildiriyor. Bu fark \u00f6zellikle, k\u0131demli erkeklerin %68’inin, k\u0131demli kad\u0131nlar\u0131nsa %55\u2019inin 110.000 dolar\u0131 a\u015fabildi\u011fi Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde belirgin g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Hem Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde hem de Birle\u015fik Krall\u0131k \u2018ta, beyaz olmayan kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n taciz veya ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 bildirme olas\u0131l\u0131klar\u0131 beyaz meslekta\u015flar\u0131na g\u00f6re daha y\u00fcksekti.
\n<\/span><\/span><\/span>Alt\u0131 anketin hepsinde iyi anlamda tekrarlayan bir tema ise: Finansal krizlerin ve pandeminin zorluklar\u0131na ra\u011fmen (memnuniyet oranlar\u0131 2018’den bu yana %68’den %58’e d\u00fc\u015fse bile) bilim insanlar\u0131n\u0131n yapt\u0131klar\u0131 i\u015fi genel olarak sevmeleriydi. <\/span><\/span><\/span>Ancak pandemi kaynakl\u0131 aksakl\u0131klar yava\u015f yava\u015f azal\u0131rken; fon sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 ve i\u015fverenlerin, bilim insanlar\u0131n\u0131n kariyer ve servetlerinin d\u00fcnya olaylar\u0131ndan nas\u0131l g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde etkilenebilece\u011fini hat\u0131rlamalar\u0131 \u00f6nemlidir. \u015eimdi art\u0131k, yeni projelere ba\u015flama arzusunu nas\u0131l yeniden canland\u0131raca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve kapsay\u0131c\u0131 i\u015f birli\u011fini destekleyip; ara\u015ft\u0131rma ekosistemindeki herkesin oynayacak bir rol\u00fc oldu\u011funu kabul eden pozitif bir ara\u015ft\u0131rma k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc nas\u0131l olu\u015fturabilece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcnmenin zaman\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Kaynak:
\nNature<\/a>
\n<\/strong>Nature <\/em>599, 179 (2021) 10 Kas\u0131m 2021<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00d6nceki nesiller k\u00fcresel mali kriz ve bunun sonucunda, geli\u015fmekte olan ekonomilerin \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileriyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015flard\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise COVID-19\u2019un neden oldu\u011fu \u00e7ok \u00e7e\u015fitli endi\u015feler g\u00fcndeme h\u00e2kim g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u201cOnlar\u0131 korur kollarsan\u0131z, kal\u0131p kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6deyeceklerdir\u201d. Sudanl\u0131 matematik\u00e7i Mohamed Hassan’\u0131n, Nature Dergisi bilim insanlar\u0131n\u0131n maa\u015flar\u0131n\u0131 ve 2010’da meslekleri hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini g\u00f6steren ilk uluslararas\u0131 ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n \u00f6zeti hem \u00f6zl\u00fc […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":52728,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,36,33,218,4696],"tags":[4059,482,3240,7502,8066],"class_list":["post-52725","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-psikoloji","category-saglik-bilimleri","category-sosyoloji","category-tip","tag-arastirma","tag-bilim","tag-biliminsanlari","tag-covid","tag-nature"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52725","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/42"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=52725"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52725\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/52728"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=52725"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=52725"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=52725"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}