Kopenhag \u00dcniversitesi\u2019nin Kozmik \u015eafak Merkezi\u2019ndeki g\u00f6kbilimciler, milyarlarca \u0131\u015f\u0131ky\u0131l\u0131 uzakl\u0131kta daha \u00f6nce g\u00f6r\u00fcnmez olan iki g\u00f6kada ke\u015ffettiler. Ke\u015fifleri, bu kadar uzak galaksilerin be\u015fte birinin, kozmik tozla kamufle edilmi\u015f teleskoplar\u0131m\u0131zdan gizlendi\u011fini g\u00f6steriyor. Ortaya \u00e7\u0131kan bu yeni bilgi, b\u00fcy\u00fck patlamadan bu yana evrenimizin evrimine ili\u015fkin alg\u0131lar\u0131 de\u011fi\u015ftirir nitelikte.Kopehnag \u00dcniversitesi’ndeki Niels Bohr Enstit\u00fcs\u00fcnde ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, D\u00fcnya’dan milyarlarca \u0131\u015f\u0131ky\u0131l\u0131 uzakl\u0131kta daha \u00f6nce g\u00f6r\u00fcnmemi\u015f iki g\u00f6kada ke\u015ffettiler. Bu iki g\u00f6kada onlar\u0131 \u00e7evreleyen kal\u0131n bir kozmik toz tabakas\u0131n\u0131n arkas\u0131na gizlenmi\u015f durumda ve bu sebeple Hubble Uzay Teleskobu\u2019nun optik merce\u011fi taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclemiyor. Ancak \u015eili\u2019nin Atacama \u00e7\u00f6l\u00fcndeki evrenin en so\u011fuk en karanl\u0131k derinliklerinden yay\u0131lan radyo dalgalar\u0131n\u0131 yakalayabilen dev ALMA radyo g\u00f6zlemevinin (Atacama B\u00fcy\u00fck Milimetre G\u00f6zlemevi) yard\u0131m\u0131yla iki g\u00f6r\u00fcnmez g\u00f6kada birdenbire ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.
\n\u201cHubble Uzay Teleskobu\u2019ndan zaten var oldu\u011funu bildi\u011fimiz \u00e7ok uzak g\u00f6kadalar\u0131n bir \u00f6rne\u011fine bak\u0131yorduk. Sonra ikisinin orada olmas\u0131n\u0131 hi\u00e7 beklemedi\u011fimiz bir kom\u015fusu oldu\u011funu fark ettik. Her ikisi gibi kom\u015fu galaksiler tozla \u00e7evrilidir, \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 engellenir, bu da onlar\u0131 Hubble\u2019a g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lar.\u201d diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor Niels Bohr Enstit\u00fcs\u00fcndeki Kozmik \u015eafak Merkezi\u2019nden Do\u00e7ent Pascal Oesch.<\/p>\n
Evrendeki galaksilerin y\u00fczde 10-20si kay\u0131p<\/strong> Yeni s\u00fcper teleskop kay\u0131p galaksileri bulacak<\/strong>
\nYap\u0131lan bu yeni ke\u015fif, erken d\u00f6nem evrenin \u00f6nceden varsay\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok daha fazla galaksi i\u00e7erdi\u011fini g\u00f6steriyor. Y\u0131ld\u0131zlardan gelen k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7ac\u0131klardan olu\u015fan tozun arkas\u0131na gizlenmi\u015f halde bulunurlar. Ancak son derece hassas ALMA teleskopu ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntem sayesinde art\u0131k tespit edilebiliyorlar. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu yeni g\u00f6kadalar\u0131 evrenin gen\u00e7lik zamanlar\u0131ndan kalma \u00f6nceden bilinen kaynaklarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak bu t\u00fcr erken galaksilerin y\u00fczde 10 ila 20sinin hala kozmik toz perdelerinin arkas\u0131nda sakl\u0131 kalabilece\u011fini tahmin ediyor. Pascal, ke\u015ffimiz en eski g\u00f6kadalar\u0131n be\u015fte birinin g\u00f6k haritam\u0131zda eksik olabilece\u011fini g\u00f6steriyor. Evrende g\u00f6kadalar\u0131n ne zaman ve nas\u0131l olu\u015ftu\u011funu anlamaya ba\u015flamadan \u00f6nce, do\u011fru bir muhasebeye ihtiyac\u0131m\u0131z var.\u201d diyor.<\/p>\n
\nBu t\u00fcz g\u00f6zlemlere destek olabilmek i\u00e7in NASA, ESA ve Kanada Uzay Ajans\u0131 18 aral\u0131k 2021de y\u00f6r\u00fcngeye f\u0131rlat\u0131lmas\u0131 beklenen James Webb Uzay Teleskobu’nu in\u015fa etti. James Webb, g\u00fcc\u00fc ve geli\u015fmi\u015f teknolojisi ile teleskop evrene daha da derinden bakacak ve k\u00f6kenleri hakk\u0131nda yeni bilgilere katk\u0131da bulunacak ve ayr\u0131ca Niels Bohr Enstit\u00fcs\u00fcndeki Kozmik \u015eafak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131n kozmik tozu g\u00f6rmelerine yard\u0131mc\u0131 olacak. \u201cBir sonraki ad\u0131m, g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z galaksileri belirlemek, \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden \u00e7ok daha fazlas\u0131 var. \u0130\u015fte bu arada James Webb Teleskobu ileriye do\u011fru b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131m olacak. Hubble\u2019dan \u00e7ok daha hassas ve daha uzun dalga boylar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rabilecek. Bu geli\u015fmi\u015f ve hassas yap\u0131 da, gizli galaksileri kolayl\u0131kla g\u00f6rmemize izin vermeli.\u201d diye belirtyor Pascal Oesch: \u201cEvrenin olu\u015fumuyla ilgili b\u00fcy\u00fck bulmacay\u0131 bir araya getirmeye ve en temel soruyu yan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz: \u2018T\u00fcm bunlar nereden geliyor?\u2019 Erken evrende ke\u015ffetti\u011fimiz g\u00f6r\u00fcnmez g\u00f6kadalar, bug\u00fcn evrende etraf\u0131m\u0131zda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz olgun g\u00f6kadalar\u0131n ilk yap\u0131 ta\u015flar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte her \u015fey burada ba\u015flad\u0131.\u201d<\/p>\n