Okuyaca\u011f\u0131n\u0131z yaz\u0131; ABD Ba\u015fkanl\u0131k Sa\u011fl\u0131k Ba\u015fan\u0131\u015fman\u0131, Ulusal Sa\u011fl\u0131k Enstit\u00fcs\u00fc Enfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 Birimi Y\u00f6neticisi Anthony Fauci’nin, D\u00fcnya AIDS G\u00fcn\u00fc i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma metninin terc\u00fcmesidir. Dr. Fauci, ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnlerden bu yana AIDS ile m\u00fccadelenin merkezi noktalar\u0131nda yer alan bir doktor olarak bilinmektedir.<\/p>\n
COVID-19 pandemisi boyunca, ba\u015fka evrensel felaketler ilgi oda\u011f\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. AIDS olarak bilinen hastal\u0131\u011fa ili\u015fkin 1981 tarihindeki ilk raporlar\u0131n \u00fczerinden 40 y\u0131l ge\u00e7ti. \u0130lk raporu bir merak olarak adland\u0131r\u0131p ve b\u00fcy\u00fck ihtimalle tesad\u00fcfen g\u00f6rmezden geldim ancak bir ay sonra Birle\u015fik Milletler Hastal\u0131k Kontrol ve \u00d6nleme Merkezleri\u2019nden (US Centers for Disease Control and Prevention) gelen ba\u015fka bir rapor fikrimi ve kariyerimin gidi\u015fat\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi. Dan\u0131\u015fman hocalar\u0131m\u0131n tavsiyelerine ra\u011fmen, ara\u015ft\u0131rma oda\u011f\u0131m\u0131, gen\u00e7 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 erkeklerin neden ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamaya kayd\u0131rd\u0131m. Zat\u00fcrre, k\u00f6rl\u00fck, deri lezyonlar\u0131, bunama gibi birbiriyle alakas\u0131z g\u00f6r\u00fcnen bir\u00e7ok semptomu beraberinde getiren bir hastal\u0131kla m\u00fccadele gerekli olan sonu\u00e7lar\u0131 iple \u00e7ekerek bekledi\u011fimi hat\u0131rl\u0131yorum.
\nBu y\u0131lki 1 Aral\u0131k D\u00fcnya AIDS G\u00fcn\u00fc hem inan\u0131lmaz bir ilerlemeyi hem de daha fazlas\u0131na duyulan ihtiyac\u0131 i\u015faret etmektedir. HIV\u2019in AIDS\u2019in sebebi oldu\u011fu 1983-84 y\u0131llar\u0131nda g\u00f6sterildi. Bundan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, te\u015fhis ve ba\u011f\u0131\u015flanan kan tedariklerinin kontrol edilmesi i\u00e7in kan testleri geli\u015ftirildi. Bunlar pandeminin devasa kapsam\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131: 1984 ve 1985 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019ndeki yeni AIDS vakalar\u0131 neredeyse iki kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131. En sonunda; vir\u00fcs\u00fcn genom dizisini elde etmek, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 nas\u0131l yok etti\u011fini ve hastal\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l ilerledi\u011fini anlamak gibi geli\u015fmeler d\u00fczinelerce onaylanm\u0131\u015f terapilere zemin haz\u0131rlad\u0131. 1985 y\u0131l\u0131nda, Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde AIDS te\u015fhisi konulan 25 ya\u015f\u0131ndaki bir ki\u015finin beklenen ya\u015fam s\u00fcresi 2 y\u0131ldan az bir s\u00fcreydi. Bug\u00fcn ise, HIV\u2019li bir ki\u015fi \u00f6l\u00fcm\u00fc ya\u015fl\u0131l\u0131kta, ba\u015fka sebeplerden bekleyebilme olana\u011f\u0131na sahip. 2004 y\u0131l\u0131ndaki k\u00fcresel zirveden bu yana, AIDS\u2019a ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcmler %64 oran\u0131nda azald\u0131. Genel olarak, HIV\u2019li ki\u015filerin yakla\u015f\u0131k %73\u2019\u00fc tedaviye eri\u015fim sa\u011flamaktad\u0131r. Buna ra\u011fmen, 2020 y\u0131l\u0131nda yakla\u015f\u0131k 700.000 ki\u015fi AIDS\u2019le ili\u015fkili hastal\u0131klardan dolay\u0131 \u00f6ld\u00fc ve 38 milyon insan HIV ile ya\u015famaktayd\u0131.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki COVID-19 pandemisinde de bir\u00e7ok insan \u00f6ld\u00fc ve hasar ald\u0131. HIV ile m\u00fccadele, hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6nleme i\u00e7in mevcut tedavi ve stratejilerden faydalanman\u0131n, daha iyileri i\u00e7in \u00e7abalaman\u0131n, savunmas\u0131z toplumlara ula\u015fman\u0131n ve e\u015fitli\u011fi, e\u011fitimi ve d\u0131\u015f eri\u015fimi dikkate alman\u0131n ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Bu iki pandemi aras\u0131nda; baz\u0131 hasta gruplar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmek i\u00e7in ne kadar fazla m\u00fccadele etmesi gerekti\u011fi, yanl\u0131\u015f bilgi ve hastal\u0131\u011f\u0131 inkar\u0131n hastal\u0131k ve \u00f6l\u00fcme nas\u0131l \u00f6nayak olabilece\u011fi, m\u00fcdahalelerin zay\u0131f pop\u00fclasyonlara nas\u0131l yava\u015f ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve ara\u015ft\u0131rma \u00f6nceliklerini belirlerken hasta verilerinin nas\u0131l kolay g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rabilece\u011fi gibi beni \u00fczen bir\u00e7ok benzerlik var.
\nAIDS\u2019in 40 y\u0131l\u0131 hem karanl\u0131k hem de umutlu d\u00f6nemleriyle son buldu. Pandeminin erken ve moral bozucu g\u00fcnlerinde, doktorlar\u0131n hastalar\u0131m\u0131za sunabilece\u011fi \u00e7ok az \u015fey vard\u0131. F\u0131rsat\u00e7\u0131 enfeksiyonlara kar\u015f\u0131 tedaviler ve k\u0131smen etkili ilk antiretroviral ila\u00e7larla umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 geldi. 1990\u2019lar\u0131n ortalar\u0131nda, \u00e7oklu antiretroviral ila\u00e7lar ile yap\u0131lan tedaviler, HIV ile enfekte olmu\u015f bir\u00e7ok ki\u015finin hastal\u0131k seyrini vahim bir durumdan m\u00fckemmel hale getirdi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, daha etkili ve daha iyi tolere edilen ila\u00e7 kombinasyonlar\u0131 g\u00fcnl\u00fck tek bir hap olarak mevcut haldedir. \u00d6nemli olan ders, antiretroviral terapinin hem HIV ile ya\u015fayan insana yard\u0131mc\u0131 oldu\u011fu hem de ba\u015fkalar\u0131na HIV bula\u015ft\u0131rma riskini azaltmas\u0131yd\u0131. Bu tedavi, kandaki vir\u00fcs seviyesini tespit edilemeyecek ve ba\u015fkas\u0131na ge\u00e7emeyecek seviyeye kadar azaltmaktad\u0131r. \u2018Saptanamayan e\u015fittir bula\u015ft\u0131r\u0131lamayan\u2019 kavram\u0131n\u0131 anlamak, bu yolculuk boyunca itici bir etki olan HIV aktivizmi kadar ara\u015ft\u0131rman\u0131n bir zaferiydi. Ayr\u0131ca, maruz kalma \u00f6ncesi proflaksiler (hastal\u0131k \u00f6ncesi korunmak i\u00e7in al\u0131nan ila\u00e7lar) de d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr: \u0130nsanlara HIV\u2019e maruz kalmadan \u00f6nce antiretroviral vermek, HIV kapmalar\u0131n\u0131 \u00f6nlemede %95\u2019ten fazla etkili olabilmektedir. Monoklonal antikorlar\u0131 baz alan ila\u00e7lar\u0131n, SARS-CoV-2\u2019da oldu\u011fu gibi, yak\u0131nda HIV\u2019in tedavisinde ve \u00f6nlenmesinde de \u00f6nemli bir rol oynayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
\u00d6zellikle President\u2019s Emergency Plan for AIDS Relief (PEPFAR) ve Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis & Malaria gibi programlar g\u00fc\u00e7le destek almaya devam ettik\u00e7e; t\u0131bbi geli\u015fmeler teorik olarak, ABD ve k\u00fcresel a\u00e7\u0131dan art\u0131k HIV ve AIDS\u2019in b\u00fcy\u00fck bir sa\u011fl\u0131k tehdidi olarak masadan kald\u0131r\u0131labilece\u011fi anlam\u0131na geliyor. Ne yaz\u0131k ki i\u015fler hi\u00e7bir zaman bu kadar basit de\u011fil. Tedavi al\u0131m\u0131, zengin ve fakir toplumlarda hala optimum de\u011ferin alt\u0131nda kalmaktad\u0131r. Bunun sebepleri; ula\u015f\u0131m eksikli\u011fini, standartlar\u0131n alt\u0131nda bar\u0131nmay\u0131, mental sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131, madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7ok fazla hap i\u00e7menin yaratt\u0131\u011f\u0131 yorgunluk ve stresi (pill fatique), ila\u00e7 toksisitesini, damgalanmay\u0131 ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7ermektedir.
\nO halde, biz daha iyilerini geli\u015ftirirken herkesin mevcut tedavi ve korunma se\u00e7eneklerine eri\u015fmesini sa\u011flamak en b\u00fcy\u00fck \u00f6nceliktir. Bu y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda, ayda bir kez verilen, enjekte edilebilen, “cabotegravir” ve “rilpivirin”den olu\u015fan ilk uzun etkili antiretroviral kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 d\u00fczenleyici otoriteler taraf\u0131ndan onayland\u0131. Enjekte edilebilir, uzun etkili bir “cabotegravir” formu yak\u0131nda profilaktik (hastal\u0131ktan koruyucu) kullan\u0131m i\u00e7in yak\u0131nda onaylanabilir.
\nHeyecan verici \u00e7al\u0131\u015fmalar, daha fazla HIV tedavisi ve \u00f6nlenmesi i\u00e7in devam etmektedir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, alt\u0131 ayda veya daha az s\u0131kl\u0131kla al\u0131nabilen \u00e7ok uzun etkili ila\u00e7lar\u0131n geli\u015ftirilmesini de i\u00e7ermektedir. Sonras\u0131nda, kal\u0131c\u0131 HIV remisyonu (gerileme, iyile\u015fme) i\u00e7in stratejiler gelmektedir. Baz\u0131 insanlar replikasyon yetkinli\u011fi olan HIV rezervuar\u0131n\u0131 yok etmek (s\u0131kl\u0131kla bir tedavi olarak ifade edilen kavram) \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar.
\n\u015eimdiye kadar g\u00fcvenli ve etkili bir HIV a\u015f\u0131s\u0131 bulunmas\u0131 zor olduysa da orta derecede etkili bir a\u015f\u0131 bile HIV\u2019e kar\u015f\u0131 olan di\u011fer se\u00e7eneklerle birlikte \u00f6nemli bir sa\u011fl\u0131k sorunu olan AIDS\u2019e son verebilir. Birilerinin, mesajc\u0131 RNA ve en etkili ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k yan\u0131t\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irmek i\u00e7in imm\u00fcnojenlerin optimize edilmesi de dahil olmak \u00fczere COVID-19 a\u015f\u0131lar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan baz\u0131 ara\u00e7lar ve platformlar \u00fczerine HIV a\u015f\u0131s\u0131 i\u00e7in in\u015fada bulunmas\u0131 muhtemeldir. AIDS\u2019in 50\u2019li y\u0131llar\u0131na girerken, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00f6n\u00fcndeki zorluk, d\u00fcnyada ihtiyac\u0131 olan herkese tedavi ve koruma sa\u011flamak i\u00e7in risk alt\u0131ndaki topluluklarla \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Okuyaca\u011f\u0131n\u0131z yaz\u0131; ABD Ba\u015fkanl\u0131k Sa\u011fl\u0131k Ba\u015fan\u0131\u015fman\u0131, Ulusal Sa\u011fl\u0131k Enstit\u00fcs\u00fc Enfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 Birimi Y\u00f6neticisi Anthony Fauci’nin, D\u00fcnya AIDS G\u00fcn\u00fc i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma metninin terc\u00fcmesidir. Dr. Fauci, ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnlerden bu yana AIDS ile m\u00fccadelenin merkezi noktalar\u0131nda yer alan bir doktor olarak bilinmektedir. COVID-19 pandemisi boyunca, ba\u015fka evrensel felaketler ilgi oda\u011f\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. AIDS olarak bilinen […]<\/p>\n","protected":false},"author":1191,"featured_media":53018,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,21,4696],"tags":[6606,5848,5891,1011],"class_list":["post-53017","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-tip","tag-aids","tag-covid-19","tag-pandemi","tag-salgin-hastaliklar"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t