\u0130nsan beynindeki baz\u0131 h\u00fccreler \u00f6ld\u00fckten sonraki saatler i\u00e7inde hala aktiftir. Illinois Chicago \u00dcniversitesi’nde(UIC) yap\u0131lan yeni ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re baz\u0131 h\u00fccreler aktivitelerini art\u0131r\u0131yor ve devasa oranlarda b\u00fcy\u00fcyor.
\nScientific Reports dergisinde yeni yay\u0131nlanan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, UIC ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, \u00f6l\u00fcm sonras\u0131(postmortem) aral\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6l\u00fcm\u00fc sim\u00fcle etmek i\u00e7in, rutin beyin cerrahisi s\u0131ras\u0131nda toplanan taze beyin dokular\u0131ndaki gen ekspresyonunu bir\u00e7ok kez analiz ettiler. Baz\u0131 h\u00fccrelerde gen ifadesinin \u00f6l\u00fcmden sonra artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldular.
\nPostmortem aral\u0131\u011f\u0131n sonras\u0131nda gen ifadesini art\u0131ran bu \u2018zombi genleri\u2019, glial h\u00fccreler olarak adland\u0131r\u0131lan inflamatuar h\u00fccre tipine \u00f6zeldi. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, glial h\u00fccrelerin \u00f6l\u00fcmden sonra saatlerce b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve uzun kol benzeri uzant\u0131lar\u0131n\u0131n filizlendi\u011fini g\u00f6zlemledi.
\nMakalenin yazar\u0131 Dr. Jeffrey Loeb, “G\u00f6revi oksijen yoksunlu\u011funda veya fel\u00e7 gibi beyin yaralanmalar\u0131ndan sonra bir \u015feyleri temizlemek olan inflamatuar h\u00fccrelerinden biri olan glial h\u00fccrelerin \u00f6l\u00fcmden sonra b\u00fcy\u00fcmesi \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil” diyerek \u00f6nemli olan\u0131n bu ke\u015ffin sonu\u00e7lar\u0131 oldu\u011funu ekliyor. Otizm, \u015fizofreni ve alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131 gibi bozukluklara potansiyel tedaviler bulmak i\u00e7in yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda \u00e7o\u011funlukla \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 insan beyni dokular\u0131 kullan\u0131l\u0131yor ancak \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 gen ekspresyonu veya h\u00fccre aktivitesi hesaba kat\u0131lm\u0131yor. Dr. Loeb, “\u00c7o\u011fu \u00e7al\u0131\u015fma kalp durdu\u011fu zaman beyindeki her \u015feyin durdu\u011funu varsay\u0131yor ancak bu b\u00f6yle de\u011fil” diyor ve ekliyor, ” \u0130nsan beyin dokular\u0131 \u00fczerinde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 yorumlamak i\u00e7in bulgular\u0131m\u0131za ihtiya\u00e7 duyulacak.”.
\nLoeb ve ekibi, taze insan beyin dokusundaki global gen ifadesinin, sa\u011fl\u0131kl\u0131 olan ve Otizm veya Alzheimer gibi \u00e7e\u015fitli n\u00f6rolojik bozuklu\u011fa sahip olan insanlardan al\u0131nan \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 beyin gen ifadesinin yay\u0131nlanm\u0131\u015f raporlar\u0131ndan hi\u00e7biriyle e\u015fle\u015fmedi\u011fini fark etti.
\nLoeb, “\u00d6l\u00fcmden hemen sonra al\u0131nm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir beyin dokusu blo\u011fundan, ilk 0 ila 24 saat aras\u0131ndaki t\u00fcm insan genlerinin ifadesine bakma amac\u0131yla \u00f6l\u00fcm sonras\u0131na benzeyen bir \u00f6l\u00fcm sim\u00fclasyon deneyi yapmaya karar verdik ve \u00f6l\u00fcm sonras\u0131n\u0131 taklit etmek i\u00e7in dokular oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda bekletildiler,” dedi.
\nDr. Loeb ve meslekta\u015flar\u0131, beyin dokusunu inceleme s\u00f6z konusu oldu\u011funda \u00f6zel bir avantaja sahipler. Dr. Loeb, ya \u00f6ld\u00fckten sonra ya da epilepsi gibi bozukluklar\u0131 tedavi etmek i\u00e7in standart bak\u0131m ameliyat\u0131 s\u0131ras\u0131nda ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in doku toplanmas\u0131na ve saklanmas\u0131na r\u0131za g\u00f6steren n\u00f6rolojik bozukluklar\u0131 olan hastalardan al\u0131nan insan beyin dokular\u0131 bankas\u0131 olan UI NeuroRepository’nin y\u00f6neticisidir. \u00d6rne\u011fin, epilepsiyi tedavi etmek i\u00e7in yap\u0131lan baz\u0131 ameliyatlar s\u0131ras\u0131nda, epileptik n\u00f6betlerin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in epileptik beyin dokusu \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Patolojik tan\u0131 i\u00e7in dokunun tamam\u0131 gerekli de\u011fildir, bu nedenle baz\u0131lar\u0131 ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in kullan\u0131labilir.<\/p>\n
Analiz edilen genlerin ifadesinin yakla\u015f\u0131k %80’inin 24 saat boyunca g\u00f6reli stabil kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldular. Bu genlere, genellikle temel h\u00fccresel fonksiyonlar\u0131 yerine getiren ve ara\u015ft\u0131rmalarda dokunun ne kadar sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermek i\u00e7in kullan\u0131lan Housekeeping genleri olarak adland\u0131r\u0131lan genler dahildir. N\u00f6ronlarda bulundu\u011fu bilinen ve haf\u0131za, d\u00fc\u015f\u00fcnme ve n\u00f6bet aktivitesi gibi insan beyni aktivitesinde karma\u015f\u0131k bir \u015fekilde yer ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilen ba\u015fka bir gen grubunun, \u00f6l\u00fcmden sonraki saatlerde aktiviteleri h\u0131zla d\u00fc\u015ft\u00fc. Dr. Loeb, bu genlerin \u015fizofreni ve Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131 gibi hastal\u0131klar\u0131 inceleyen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u00e7in \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yledi. N\u00f6ral genlerin aktivitelerinin azald\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada ‘zombi genleri’ olarak adland\u0131rd\u0131klar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir gen grubunun aktivitesinin artt\u0131\u011f\u0131 ve bu aktivitenin yakla\u015f\u0131k 12 saatte zirve yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlendi. Dr. Loeb, “Bulgular\u0131m\u0131z, insan doku ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6pe atmam\u0131z gerekti\u011fi anlam\u0131na gelmiyor, sadece ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n gen aktivasyonlar\u0131nda ve h\u00fccrelerde meydana gelen bu de\u011fi\u015fiklikleri hesaba katmalar\u0131 ve bu de\u011fi\u015fikliklerin etkisini azaltmak i\u00e7in \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 aral\u0131\u011f\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca azaltmalar\u0131 gerekti\u011fi anlam\u0131na geliyor.” ve \u015f\u00f6yle devam etti “Bulgular\u0131m\u0131zdan elde etti\u011fimiz iyi haber \u015fu ki, art\u0131k hangi genlerin ve h\u00fccre tiplerinin stabil oldu\u011funu, hangilerinin aktivitelerinin bozuldu\u011funu ve hangilerinin zamanla artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz, b\u00f6ylece postmortem beyin ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 daha iyi anla\u015f\u0131labilir.” dedi.<\/p>\n