Etraflar\u0131nda d\u00f6nebilecekleri bir y\u0131ld\u0131zlar\u0131 yok, onun yerine kendi ba\u015flar\u0131na dolan\u0131p duruyorlar. K\u00fctleleri ve yap\u0131lar\u0131 Ven\u00fcs veya Mars ile benzer Daha \u00f6nce pek az\u0131 ke\u015ffedilmi\u015fti ve evrende nadi bulunan nesneler olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Ta ki Avrupa G\u00fcney G\u00f6zlemevi(ESO) teleskoplar\u0131ndan elde edilen verileri kullanan bir grup g\u00f6kbilimcinin yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalara kadar. Son yap\u0131lan veri analizi sonu\u00e7lar\u0131yla bu kozmik g\u00f6\u00e7ebelerden 70 tane daha ke\u015ffedildi. “Tek bir \u00e7al\u0131\u015fmada bu kadar \u00e7ok ke\u015fif yapmay\u0131 beklemiyorduk, ka\u00e7 tane daha bulaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 da bilm\u015fiyoruz” diyen Bordeaux \u00dcniversitesi Astrofizik Laboratuvar\u0131ndan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ve 22 Aral\u0131k’ta Nature Astronomy dergisinden \u00e7\u0131kan yay\u0131n\u0131n ba\u015fyazar\u0131 Nuria Miret-Roig. Gezegenler \u0131\u015f\u0131k yaymazlar, gezegenleri g\u00f6zlemlemenin yegane y\u00f6ntemi etraflar\u0131nda d\u00f6nd\u00fckleri y\u0131ld\u0131z\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n gezegende yans\u0131mas\u0131na bakmak veya gezegenin y\u0131ld\u0131zla bir tutulma ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n
Ba\u015f\u0131bo\u015f gezegen ke\u015ffini ve g\u00f6zlemini en \u00e7ok zorla\u015ft\u0131ran durum, bu gezegenlerin etraf\u0131nda \u0131\u015f\u0131k yayan herhangi bir cismin yoksunlu\u011fu fakat \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 y\u00fcr\u00fcten ekip bu sorunu olduk\u00e7a zekice bir y\u00f6ntemle atlatmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f. Bu yeni ke\u015ffedilen gezegenler gen\u00e7ler ve bu sebeple merkezdeki \u00e7ekirdekleri halen s\u0131cak. Bu da gezegenin kendisinin etrafa \u00e7ok \u00e7ok az miktarlarda \u0131s\u0131 yayabilmesini sa\u011fl\u0131yor. Avrupa G\u00fcney G\u00f6zlemevi’ne ait D\u00fcnya’daki en hassas telesoplardan ald\u0131klar\u0131 verilerle, y\u0131ld\u0131zlararas\u0131 uzayda \u00e7ok \u00e7ok lo\u015f \u0131\u015f\u0131k noktac\u0131klar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00e7ok ufak yer de\u011fi\u015ftirmeleri ve titre\u015fmelerine bakan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu verileri halihaz\u0131rda varl\u0131\u011f\u0131 bilinen cisimlerle k\u0131yaslad\u0131lar. Bu kadar y\u00fcksek miktarda gezegeni ke\u015ffetmek i\u00e7in 20 y\u0131ll\u0131k ar\u015fiv verilerine de ayn\u0131 y\u00f6ntemi kullanarak bakan ekip,\u00a0 ellerindeki g\u00f6zlemlerin analizleri sonucunda toplamda 70 yeni ba\u015f\u0131bo\u015f kaya ve gen\u00e7 gezegen ke\u015ffettiler.<\/p>\n
ESO’ya ait \u015eili’de bulunan \u00c7ok B\u00fcy\u00fck Teleskop(VLT) ile G\u00f6kbilim i\u00e7in G\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve K\u0131z\u0131l\u00f6tesi Tarama Teleskobu (VISTA) g\u00f6zlemlerini kullanan ekip, olabilecek en geni\u015f a\u00e7\u0131l\u0131 genel g\u00f6ky\u00fcz\u00fc tarama ve haritalama g\u00f6rsellerinin 20 y\u0131ll\u0131k zaman i\u00e7indeki de\u011fi\u015fimlerine bakt\u0131lar. Bu yer merkezli g\u00f6zlemevlerinden ald\u0131klar\u0131 veriye ek olarak, Avrupa Uzay Ajans\u0131’na(ESA) ait Gaia teleskobundan da y\u00fczlerce saatlik g\u00fcncel g\u00f6zlemler al\u0131p ba\u015f\u0131bo\u015f gezegen aday\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fckleri cisimlerin g\u00fcncel konumlar\u0131na bakt\u0131lar. “Sadece bizim g\u00f6kadam\u0131zda birka\u00e7 milyar tane y\u0131ld\u0131zs\u0131z ba\u015f\u0131bo\u015f gezegen bulunuyor olabilir” diyen Bordeaux \u00dcniversitesi Astrofizik Laboratuvar\u0131’ndan \u00e7al\u0131\u015fmaya kat\u0131lan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Herv\u00e9 Bouy, yapt\u0131klar\u0131 ke\u015ffin ve geli\u015ftirdikleri y\u00f6ntemin bir ba\u015flang\u0131\u00e7 te\u015fkil edece\u011fini vurguluyor.<\/p>\n
Ke\u015ffedilen ba\u015f\u0131bo\u015f gezegen say\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a, biliminsanlar\u0131n\u0131n bu nesnelerin gizemli ge\u00e7mi\u015fine ayna tutma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da art\u0131yor. Ba\u015f\u0131bo\u015f gezegenlerin nas\u0131l olu\u015ftu\u011funa dair \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015fler var. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fler aras\u0131nda biliminsanlar\u0131 en \u00e7ok iki g\u00f6r\u00fc\u015f aras\u0131nda kutupla\u015fm\u0131\u015f durumda. Kimi biliminsanlar\u0131 ba\u015f\u0131bo\u015f gezegenleri, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan uzay bo\u015flu\u011funa yay\u0131lan gaz bulutlar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlarken kimileriyse bu gezegenlerin eskiden bir y\u0131ld\u0131z sisteminde bulunduklar\u0131 ama sonra y\u00f6r\u00fcngelerinin bir \u015fekilde bozulmas\u0131 sebebiyle sapan etkisiyle y\u0131ld\u0131zlararas\u0131 bo\u015flu\u011fa ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Gelecekte daha hassas teleskoplar \u00fcretildik\u00e7e ve bu alandaki ara\u015ft\u0131rmalara artt\u0131k\u00e7a yeni ke\u015ffedilecek ba\u015f\u0131bo\u015f gezegenler, nihai yan\u0131tlar vermemizi sa\u011flayabilir.<\/p>\n