G\u00f6zlemevi kusursuz bir \u015fekilde aynalar\u0131n\u0131 ve g\u00fcne\u015fli\u011fini a\u00e7t\u0131 fakat bilimin ba\u015flamas\u0131 i\u00e7in daha fazla ad\u0131ma ihtiya\u00e7 var. A\u00e7\u0131lma ve kimi k\u0131s\u0131mlar\u0131n yerine oturmas\u0131yla ge\u00e7en gergin birka\u00e7 g\u00fcnden sonra g\u00f6nderilen en b\u00fcy\u00fck ve en karma\u015f\u0131k uzay teleskobu t\u00fcm\u00fcyle tamamland\u0131.
\nYaz\u0131ya ba\u015flamadan \u00f6nce teleskoba ismini veren James Edwin Webb ile ba\u015flayal\u0131m. Kendisi 1 Ekim 1958\u2019de resmen kurulan Ulusal Havac\u0131l\u0131k ve Uzay Dairesi\u2019ni Kennedy h\u00fck\u00fbmetinin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan Johnson h\u00fck\u00fbmetinin sona ermesine kadar y\u00f6netti. Webb, Ay\u2019a insanlar\u0131 g\u00f6nderen ke\u015fif program\u0131 Apollo\u2019ya \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti, Apollo 1\u2019de \u00e7\u0131kan yang\u0131nla ilgilendi. 2002’de Webb\u2019in an\u0131s\u0131na Hubble Uzay Teleskobu’nun yenileme teleskobu olan “Next Generation Space Telescope” (NGST)’\u0131n ismi “James Webb Space Telescope” olarak de\u011fi\u015ftirildi.<\/p>\n
8 ocakta, NASA\u2019n\u0131n James Webb Uzay Teleskobu 18 alt\u0131gen ayna par\u00e7as\u0131n\u0131n 3’\u00fcn\u00fc konumlar\u0131na oturttu ve bu aynalar\u0131 6.5 metre uzunlu\u011funda alt\u0131n kaplamal\u0131 tek bir kozmik g\u00f6ze kilitledi. Yap\u0131lan bu hareket, teleskobun Noel G\u00fcn\u00fc yap\u0131lan f\u0131rlat\u0131l\u0131\u015f lansman\u0131ndan bu yana kusursuz iki hafta s\u00fcren,\u00a0 uzayda \u015fu ana kadar denenmi\u015f en karma\u015f\u0131k m\u00fchendislik manevralar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirdi. \u201cWebb\u2019in a\u00e7\u0131lmas\u0131 ger\u00e7ekten harikayd\u0131.\u201d Diyor Paul Hertz, NASA\u2019n\u0131n astofizik b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn direkt\u00f6r\u00fc. \u201cKendimi ger\u00e7ekten sevin\u00e7li hissediyorum\u201d diyor Avrupa Uzay Ajans\u0131n\u0131n Webb’den sorumlu proje bilimcisi ve ekliyor Antonella Nota \u201cHepimiz bu muhte\u015fem makinenin evreni ke\u015ffetmesine haz\u0131r olmas\u0131n\u0131 izlerken tarihin bir par\u00e7as\u0131y\u0131z.\u201d So\u011fuma zaman\u0131<\/strong> G\u00f6zlemevi kusursuz bir \u015fekilde aynalar\u0131n\u0131 ve g\u00fcne\u015fli\u011fini a\u00e7t\u0131 fakat bilimin ba\u015flamas\u0131 i\u00e7in daha fazla ad\u0131ma ihtiya\u00e7 var. A\u00e7\u0131lma ve kimi k\u0131s\u0131mlar\u0131n yerine oturmas\u0131yla ge\u00e7en gergin birka\u00e7 g\u00fcnden sonra g\u00f6nderilen en b\u00fcy\u00fck ve en karma\u015f\u0131k uzay teleskobu t\u00fcm\u00fcyle tamamland\u0131. Yaz\u0131ya ba\u015flamadan \u00f6nce teleskoba ismini veren James Edwin Webb ile ba\u015flayal\u0131m. Kendisi 1 Ekim 1958\u2019de resmen kurulan […]<\/p>\n","protected":false},"author":3113,"featured_media":53404,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,19,3256],"tags":[248,8164,8165],"class_list":["post-53403","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-bilim-gundemi","category-uzay-ve-havacilik","tag-astronomi","tag-james-webb-uzay-teleskobu","tag-uzay-teleskobu"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53403","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=53403"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53403\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/53404"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=53403"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=53403"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=53403"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n10 milyar dolarl\u0131k g\u00f6zlemevi halen \u00f6nemli g\u00f6revlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya, ayna par\u00e7alar\u0131n\u0131 dizmek ve 4 bilimsel aleti ayarlamak gibi ama en tehlikeli m\u00fchendislik hareketlerini bitirdi. Bu hareketler d\u00fczg\u00fcn yap\u0131lmasayd\u0131, teleskop \u00e7al\u0131\u015famaz olurdu. Bu hareketler G\u00fcne\u015f\u2019in \u0131s\u0131s\u0131ndan teleskopu korumak i\u00e7in u\u00e7urtma \u015feklinde, tenis kortu b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir g\u00fcne\u015flik yerle\u015ftirmek ile y\u0131ld\u0131zlardan, galaksilerden ve di\u011fer kozmik objelerden \u0131\u015f\u0131k yakalamak i\u00e7in birincil ve ikincil aynalar\u0131 konumland\u0131rmak da dahil. Fotonlar \u015fimdi Webb\u2019in aynalar\u0131 aras\u0131nda s\u0131\u00e7rayarak onu i\u015fleyen bir g\u00f6zlemevi yap\u0131yor. NASA\u2019n\u0131n Webb’den sorumlu proje y\u00f6neticisi Bill Ochs \u201cBu inan\u0131lmaz bir \u015fey.\u201d diyor.
\n
\nP\u00fcr\u00fcss\u00fcz mavevralar<\/strong>
\nFrans\u0131z Ginesi’nin Kourou b\u00f6lgesinde bulunan Avrupa Uzay AJans\u0131n\u0131n uzay liman\u0131dan f\u0131rlat\u0131lan Webb, \u015fu anda D\u00fcnya\u2019dan bir milyon kilometreden fazla uzakl\u0131kta. 23 Ocakta L2(D\u00fcnya ve G\u00fcne\u015f aras\u0131ndaki 2 numaral\u0131 Lagrange noktas\u0131) olarak bilinen ve uzaydaki k\u00fctle\u00e7ekimsel a\u00e7\u0131dan sabit noktalardan biri olan son dura\u011f\u0131na ula\u015fmal\u0131. Oradan, evrendeki en uzak galaksi, \u00f6tegezegenlerin atmosferleri, tozlar\u0131n aras\u0131nda gizlenmi\u015f yeni do\u011fmu\u015f y\u0131ld\u0131zlar gibi g\u00f6kbilimsel fenomenleri ara\u015ft\u0131racak. Atas\u0131 olan Hubble Teleskopunun aksine Webb \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n k\u0131z\u0131l\u00f6tesi dalgaboyunu da g\u00f6zlemleyebiliyor. Bu, daha \u00f6nceki ke\u015ffedilmemi\u015f alemlere dikkatle bakmam\u0131za izin verecek ama ayn\u0131 zamanda uzak evrenden gelen bay\u0131lt\u0131c\u0131 s\u0131cakl\u0131k sinyallerini fark edebilmesi i\u00e7in \u00e7ok fazla so\u011fuk derecelerde \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 da gerektiriyor. Webb\u2019in G\u00fcne\u015f kalkan\u0131 o so\u011fuklu\u011fa ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli.
\nBir\u00e7ok bilim insan\u0131 James Webb Uzay Teleskobunu yerine oturtmak i\u00e7in \u00e7ok gergindi. F\u0131rlatmadan sonra Webb g\u00fcne\u015f kalkan\u0131n\u0131 kapsayan iki dikd\u00f6rtgen paleti ve korunakl\u0131 kapa\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7mak, u\u00e7urtma \u015fekline getirmek ve sonunda 5 ince katman\u0131n\u0131 germek i\u00e7in s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak zorundayd\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7 D\u00fcnya\u2019daki bir laboratuvarda birka\u00e7 defa test edildi fakat beklenmedik sorunlara yol a\u00e7abilecek s\u0131f\u0131r yer\u00e7ekimi olan bir yerde do\u011fal olarak daha \u00f6nce test edilemedi. \u201cSan\u0131r\u0131m bu kadar b\u00fcy\u00fck ve hassas bir alet oldu\u011fu i\u00e7in a\u00e7\u0131l\u0131m s\u0131ras\u0131nda gergindim\u201d diyor Hertz. Ba\u015fka hi\u00e7bir uzay g\u00f6zlemevinin b\u00f6yle bir kalkan\u0131 yok bu y\u00fczden \u201cyeni ve al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k\u201d diye de ekliyor. Her ad\u0131m ba\u015far\u0131s\u0131z olabilirdi, ama hi\u00e7biri olmad\u0131. 4 ocakta Webb son G\u00fcne\u015f kalkan\u0131 katman\u0131n\u0131 do\u011fru yerine yerle\u015ftirdi. \u201c\u00c7ok fazla keyifli ve rahatlat\u0131c\u0131yd\u0131\u201d diyor Hillary Stock, kalkan\u0131 tasarlayan m\u00fchendis. Sonraki g\u00fcn Webb ikincil aynas\u0131 yerle\u015ftirildi. Bu s\u00fcre\u00e7 74 santimetre uzunlu\u011fundaki ikincil aynay\u0131 yerine kilitlemek i\u00e7in teleskopun birincil aynas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne dev bir mente\u015feli tripodun uzat\u0131lmas\u0131n\u0131 i\u00e7eriyordu. I\u015f\u0131k i\u00e7b\u00fckey birincil aynaya z\u0131plar ve \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 odaklayan d\u0131\u015fb\u00fckey ikincil aynaya \u00e7arpar ve birincil aynadaki k\u00fc\u00e7\u00fck bir delikten analiz i\u00e7in bilimsel ara\u00e7lara geri g\u00f6nderir. \u0130kincil ayna a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Webb tan\u0131msal olarak kullan\u0131ma haz\u0131r bir teleskoba d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n
\nSon b\u00fcy\u00fck ad\u0131m 8 ocakta ABD do\u011fu saatiyle 10:29da geldi, birincil aynan\u0131n son segmenti yerine yerle\u015firken. Ayna g\u00fcne\u015f kalkan\u0131 gibi o kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fc ki onu uzaya ta\u015f\u0131yan Ariane 5 roketinin \u00fczerine s\u0131\u011fmas\u0131 ve f\u0131rlat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in katlanmas\u0131 gerekiyordu. Ge\u00e7ti\u011fimiz 2 hafta i\u00e7inde di\u011fer ba\u015far\u0131l\u0131 yerle\u015fmelerden biri radyat\u00f6r\u00fc sallamay\u0131 i\u00e7ermekteydi. Fazla \u0131s\u0131y\u0131 teleskopun bilimsel ara\u00e7lar\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131racak ve uzay\u0131n i\u00e7ine bo\u015faltacak.
\nS\u0131radaki a\u015famada Webb, birincil aynan\u0131n 18 segmentinin pozisyonlar\u0131n\u0131, toplad\u0131klar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 tam anlam\u0131yla odaklamak ve dizmek i\u00e7in b\u00fckmeye ba\u015flayacak. Teleskop ayn\u0131 zamanda mutlak s\u0131f\u0131rdan yakla\u015f\u0131k 40 \u00b0C daha s\u0131cak veya -233 \u00b0C olan \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na do\u011fru so\u011fumaya devam etmekte. \u015eu anda so\u011fuk taraf\u0131 g\u00fcne\u015f kalkan\u0131n\u0131n arkas\u0131nda yakla\u015f\u0131k -200 \u00b0C.
\nWebb L2\u2019ye yakla\u015f\u0131k 2 hafta sonra ula\u015facak, bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flamas\u0131ndan \u00f6nce de yakla\u015f\u0131k 5 ay boyunca haz\u0131rl\u0131k yapmas\u0131 gerekecek. Antonella Nota \u201c\u0130lk veriyi g\u00f6rmek i\u00e7in sab\u0131rs\u0131zlan\u0131yorum\u201d diyor. James Webb Uzay Teleskobu\u2019nun in\u015fas\u0131 30 y\u0131l s\u00fcrd\u00fc ve defalarca NASA\u2019n\u0131n b\u00fct\u00e7esini yedi. Avrupa ve Kanada uzay ajans\u0131 da ayn\u0131 zamanda bu projede ortaklar.
\nKAYNAK: NATURE, Alexandra Witze<\/a>\u00a0<\/strong><\/p>\n