Yak\u0131n zamanda a\u00e7\u0131klanan bir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re, \u00fc\u00e7 fizik\u00e7i yer \u00e7ekiminin kuantum do\u011fas\u0131na ili\u015fkin bir say\u0131 hesaplad\u0131. K\u00fctle\u00e7ekiminin kuantum \u00f6l\u00e7e\u011findeki ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 fizik\u00e7ilerin genellikle nas\u0131l \u00f6l\u00e7eceklerini bildikleri bir \u015fey de\u011fildir ancak bu \u00fc\u00e7l\u00fc son zamanlarda fizi\u011fin di\u011fer alanlar\u0131nda hayret uyand\u0131ran \u201c\u00d6ny\u00fckleme\u201d ismi verilen bir yakla\u015f\u0131m kullanarak soruna sald\u0131rd\u0131lar. \u00d6ny\u00fckleme yapmak bilinen ger\u00e7eklerle neyin uyumlu oldu\u011funu bularak d\u00fcnya hakk\u0131nda yeni ger\u00e7ekler ortaya \u00e7\u0131karmakt\u0131r. Bu y\u00f6ntemle \u00fc\u00e7l\u00fc \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir tesad\u00fcf ke\u015ffetti: \u00d6ny\u00fckleme say\u0131lar\u0131 sicim teorisi taraf\u0131ndan yap\u0131lan say\u0131 tahminleriyle e\u015fle\u015fiyordu. Temel k\u00fctle\u00e7ekimi kuram\u0131 ve di\u011fer her \u015fey i\u00e7in aday olan sicim teorisi, t\u00fcm temel par\u00e7ac\u0131klar\u0131n titre\u015fen d\u00f6ng\u00fcler ve sicimler oldu\u011funu savunur.
\nVieira,\u00a0 Guerrieri ve\u00a0 Penedones \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fc sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n sicim teorisinin tahminiyle e\u015fle\u015fti\u011fini bildirdiler. Baz\u0131lar\u0131 sonucu sicim teorisi i\u00e7in yeni bir kan\u0131t olarak yorumluyor, varsay\u0131msal sicimlerin noktasal k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc nedeniyle deneysel do\u011frulamalar\u0131 \u00e7ok zor. California Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019de teorik fizik\u00e7i olan David Simmons-Duffin \u201cUmut, bu y\u00f6ntemleri kullanarak sicim teorisinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlayabilmemizdir.\u201d diyor. \u201cve bence bu buna do\u011fru at\u0131lm\u0131\u015f harika bir ad\u0131m.\u201d diye devam ediyor. Madrid Otonom \u00dcniversitesi\u2019nde teorik fizik\u00e7i olan Irene Valenzuela da ayn\u0131 fikirde. \u201cSorulardan biri, sicim teorisinin benzersiz kuantum yer\u00e7ekimi teorisi olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131rdiyor ve ekliyor, \u201cBu sicim teorisinin benzersiz oldu\u011fu \u00e7izgisinde ilerliyor.” Di\u011fer yorumcular hesaplaman\u0131n yap\u0131lma \u015fekliyle ilgili uyar\u0131lara i\u015faret ederek bunu \u00e7ok cesur bir at\u0131l\u0131m olarak g\u00f6rd\u00fcler.<\/p>\n
Einstein\u2019\u0131n kuram\u0131na yeni bir d\u00fczeltme mi?<\/strong> Bound\u2019u \u00d6ny\u00fckleme<\/strong> 10 Boyutlu Tesad\u00fcf<\/strong> Bu daha sadece bir ba\u015flang\u0131\u00e7<\/strong>
\nVieira, Guerrieri ve Penedones\u2019in hesaplad\u0131\u011f\u0131 say\u0131 \u03b1 katsay\u0131s\u0131n\u0131n olas\u0131 minimum de\u011feridir. Kabaca \u03b1\u00a0 Einstein\u2019\u0131n k\u00fctle\u00e7ekim denklemlerine ekleyebilece\u011finiz, bir di\u011fer anlamda varsay\u0131lan kuantum k\u00fctle\u00e7ekim birimlerini, iki graviton aras\u0131ndaki etkile\u015fimi tan\u0131mlamak i\u00e7in ilk ve en b\u00fcy\u00fck matematiksel terimin boyutudur. Albert Einstein\u2019\u0131n 1915\u2019te ortaya att\u0131\u011f\u0131 genel g\u00f6relilik teorisi, k\u00fctle\u00e7ekimini madde ve enerji taraf\u0131ndan yarat\u0131lan uzay zaman d\u00fczleminde resmeder. Bir y\u0131ld\u0131z\u0131n y\u00f6r\u00fcngesindeki gezegen gibi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli davran\u0131\u015flar\u0131 da m\u00fckemmel \u015fekilde a\u00e7\u0131klar. Ancak madde \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bo\u015fluklara paketlenirken genel g\u00f6relilik “k\u0131sa devre” yapar.
\nMcGill \u00dcniversitesi\u2019nde teorik fizik\u00e7i olan Simon Caron-Huot \u201cEinstein k\u00fctle\u00e7ekiminde bir d\u00fczenleme olmal\u0131d\u0131r.\u201d Diyor. Fizik\u00e7iler 1960\u2019larda Kenneth Wilson ve Steven Weinberg taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen bir \u015femay\u0131 kullanarak yer\u00e7ekiminin mikroskobik do\u011fas\u0131 hakk\u0131ndaki bilgi eksikliklerini d\u00fczenli bir \u015fekilde giderebilirler: Genel g\u00f6relili\u011fe \u00f6nemli hale gelebilecek bir dizi olas\u0131 \u201cd\u00fczeltme\u201d eklerler. \u0130ki gravitonun belirli bir \u015fekilde etkile\u015fime girme \u015fans\u0131n\u0131 tahmin etmek istedi\u011finizi varsayal\u0131m, g\u00f6relilikteki standart matematiksel terimle ba\u015flars\u0131n\u0131z, ard\u0131ndan mesafeler k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fck\u00e7e ilgili t\u00fcm de\u011fi\u015fkenleri yap\u0131 ta\u015flar\u0131 olarak kullanarak daha yeni terimler eklersiniz.
\nBu sahte terimler boyutlar\u0131n\u0131 belirleyen \u03b1, \u03b2, \u03b3\u00a0 gibi bilinmeyen say\u0131larla \u00f6n plana \u00e7\u0131kar. Farkl\u0131 kuantum k\u00fctle\u00e7ekimi teorileri bu t\u00fcr d\u00fczenlemelere yol a\u00e7acakt\u0131r. Yani bu d\u00fczeltmeler bu t\u00fcr olas\u0131l\u0131klar\u0131 birbirinden ay\u0131rman\u0131n ilk yolu. Uygulamada \u03b1 yaln\u0131zca sicim teorisinde, hatta yaln\u0131zca olduk\u00e7a simetrik 10 boyutlu evrenler i\u00e7in a\u00e7\u0131k\u00e7a hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ngiliz sicim teorisyeni Michael Green ve meslekta\u015flar\u0131 1990\u2019larda bu t\u00fcr d\u00fcnyalarda \u03b1\u2019n\u0131n en az 0.1389 olmas\u0131 gerekti\u011fini belirlediler. Belirli bir sicimsel evrende daha y\u00fcksek olabilir; ne kadar y\u00fcksek oldu\u011fu sicim birle\u015fme sabitine veya bir sicimin kendili\u011finden ikiye b\u00f6l\u00fcnme e\u011filimine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu birle\u015ftirme sabiti, sicim teorisinin versiyonlar\u0131 aras\u0131nda de\u011fi\u015fir, ancak t\u00fcm versiyonlar, sicim birle\u015ftirme sabitlerinin ekstra bir 11. Boyutta farkl\u0131 pozisyonlara kar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fi M- teorisi ad\u0131 verilen bir teoride birle\u015fir. \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z evrenin 11 ya da daha k\u00fc\u00e7\u00fck boyutta bir uzay-zamanda bir ada (bir D-zar) olabilece\u011fi ve bu uzay-zamanda benzeri bir\u00e7ok evren olabilece\u011fi bu teoremle ortaya konuluyor.)
\nBu s\u0131rada, alternatif kuantum k\u00fctle\u00e7ekimi fikirleri \u03b1 hakk\u0131nda tahminlerde bulunam\u0131yor. Fizik\u00e7iler gravitonlar\u0131 ger\u00e7ekten tespit edemedikleri i\u00e7in -k\u00fctle\u00e7ekimi kuvvetleri \u00e7ok zay\u0131f- kuantum k\u00fctle\u00e7ekimi kuramlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rma ve test etmenin bir yolu olarak \u03b1\u2019y\u0131 do\u011frudan \u00f6l\u00e7emediler. Birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce Penedones, Vieira ve Guerrieri par\u00e7ac\u0131k etkile\u015fimeri s\u0131ras\u0131nda olabilecekleri s\u0131n\u0131rlamak i\u00e7in \u00f6ny\u00fckleme y\u00f6ntemini kullanmaktan bahsetmeye ba\u015flad\u0131lar. Yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00f6nce pion ad\u0131 verilen par\u00e7ac\u0131klara ba\u015far\u0131yla uygulad\u0131lar. \u201cTamam dedik, burada \u00e7ok iyi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, \u00f6yleyse neden k\u00fctle\u00e7ekimine uygulam\u0131yoruz?\u201d dedi Guerrieri.<\/p>\n
\nBilinmeyen olas\u0131l\u0131klar\u0131 s\u0131n\u0131rlamak i\u00e7in kabul edilen y\u00f6ntem 1960\u2019larda par\u00e7ac\u0131k fizik\u00e7ileri taraf\u0131ndan icat edildi, sonra unutuldu, daha sonra s\u00fcper bilgisayarl\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan son 10 y\u0131lda fantastik bir etkiyle yeniden canland\u0131r\u0131ld\u0131: bu \u00f6ny\u00fcklemenin \u00fcretebilece\u011fi zorlu form\u00fclleri \u00e7\u00f6zebilir. \u00dc\u00e7l\u00fc, iki tutarl\u0131l\u0131k ko\u015fulunu sa\u011flamak i\u00e7in alfan\u0131n ne olmas\u0131 gerekti\u011fini belirlemeye ba\u015flad\u0131lar. \u201c\u00dcniterlik\u201d olarak bilinen iki farkl\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n her zaman %100\u2019e e\u015fit olmas\u0131 gerekti\u011fini belirtir. \u201cLorentz de\u011fi\u015fmezli\u011fi\u201d olarak bilinen ikincisi ise ayn\u0131 fizik yasalar\u0131n\u0131n t\u00fcm bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131ndan ge\u00e7erli olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yler.
\n\u00dc\u00e7l\u00fc, \u00f6zellikle s\u00fcpersimetrik 10 boyutlu evrenlerde bu iki ilke taraf\u0131ndan izin verilen \u03b1 de\u011ferleri aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 dikkate ald\u0131. Hesaplama sadece bu ortamda ba\u015far\u0131l\u0131 olmak i\u00e7in yeterince basit olmakla kalm\u0131yor (\u015fu anda bizimki gibi 4 boyutlu evrenlerdeki \u03b1 i\u00e7in de\u011fil), ayn\u0131 zamanda onlar\u0131n \u00f6ny\u00fckleme aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 sicim teorisinin o 10 boyut ayar\u0131ndaki 0.1389 veya \u00fcst\u00fc \u03b1 tahminiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131na izin veriyor.
\n\u00dcniterlik ve Lorentz de\u011fi\u015fmezli\u011fi iki graviton etkile\u015fiminde neler olabilece\u011fine \u015f\u00f6yle k\u0131s\u0131tlamalar getirir: gravitonlar yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ve birbirlerine da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda iki graviton olarak ayr\u0131 ayr\u0131 u\u00e7abilirler veya \u00fc\u00e7 ya da daha ba\u015fka say\u0131larda par\u00e7ac\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015febilirler. Yakla\u015fan gravitonlar\u0131n enerjilerini y\u00fckseltti\u011finizde iki graviton de\u011fi\u015ftik\u00e7e kar\u015f\u0131la\u015fmadan ortaya \u00e7\u0131kma \u015fanslar\u0131 de\u011fi\u015fir. Ancak \u00fcniterlik bu olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n asla %100\u2019\u00fc ge\u00e7memesini gerektirir. Lorentz de\u011fi\u015fmezli\u011fi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir g\u00f6zlemcinin gravitonlara g\u00f6re nas\u0131l hareket etti\u011fine ba\u011fl\u0131 olmayaca\u011f\u0131 ve denklemlerin bi\u00e7imini k\u0131s\u0131tlamayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Kurallar, alfan\u0131n sa\u011flamas\u0131 gereken karmakar\u0131\u015f\u0131k bir \u00f6ny\u00fckleme a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 verir. \u00dc\u00e7l\u00fc, Perimeter Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn bilgisayar k\u00fcmelerini iki graviton etkile\u015fimlerini \u00fcniter ve Lorentz de\u011fi\u015fimi yapan de\u011ferleri \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in programland\u0131.
\nBilgisayar \u03b1 parametresi i\u00e7in alt s\u0131n\u0131r\u0131 0.14 olarak ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r, sicim teorisinin alt s\u0131n\u0131r\u0131 0.1389 ile son derece yak\u0131n ve potansiyel olarak tam bir e\u015fle\u015fme. Ba\u015fka bir deyi\u015fle sicim teorisi izin verilen alfa de\u011ferlerinin t\u00fcm alan\u0131n\u0131 kaps\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, en az\u0131ndan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n kabul etti\u011fi 10 boyutlu yerde.<\/p>\n
\nSay\u0131sal tesad\u00fcf ne anlama geliyor? Birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce \u00f6ny\u00fcklemenin yeniden canlanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan Simmons- Duffin\u2019e g\u00f6re, \u201ctemel ve \u00f6nemli bir soruyu ele almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar: bildi\u011fimiz \u015fekliyle sicim teorisi kuantum k\u00fctle \u00e7ekiminin t\u00fcm olas\u0131 teorilerinin uzay\u0131n\u0131 ne \u00f6l\u00e7\u00fcde kaps\u0131yor? Sicim teorisi 1960\u2019larda mezon ad\u0131 verilen bile\u015fik par\u00e7ac\u0131klar\u0131 ba\u011flay\u0131c\u0131 g\u00f6rev yapan bir “yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131”n\u0131n, var oldu\u011fu varsay\u0131lan bir resmi olarak ortaya at\u0131ld\u0131. Bu ama\u00e7 i\u00e7in farkl\u0131 bir tan\u0131m yap\u0131ld\u0131 ancak y\u0131llar sonra insanlar sicim teorisinin g\u00f6z\u00fcn\u00fc daha y\u00fckseklere \u00e7ekebilece\u011fini anlad\u0131lar: Sicimler bu kadar k\u00fc\u00e7\u00fckse-o kadar k\u00fc\u00e7\u00fckler ki noktalara benziyorlar- do\u011fan\u0131n temel yap\u0131 ta\u015flar\u0131 olarak hizmet edebilirler. Elektronlar, fotonlar ve benzerlerinin t\u00fcm\u00fc farkl\u0131 \u015fekillerde var olan ayn\u0131 t\u00fcr temel sicimler olacakt\u0131r. Teorinin as\u0131l noktas\u0131 k\u00fctle\u00e7ekiminin bir kuantum tan\u0131m\u0131n\u0131 vermesidir: Bir graviton, en d\u00fc\u015f\u00fck enerjili titre\u015fim modunda e\u015fit say\u0131da dalgan\u0131n saat y\u00f6n\u00fcnde ve saat y\u00f6n\u00fcn\u00fcn tersine hareket etti\u011fi kapal\u0131 bir sicim veya d\u00f6ng\u00fcd\u00fcr. Bu \u00f6zellik k\u00fctle\u00e7ekimi dalgalar\u0131n\u0131n polarizasyonu gibi yer\u00e7ekiminin makroskopik \u00f6zelliklerinin alt\u0131nda yatacakt\u0131r.
\nAncak teoriyi ger\u00e7ekli\u011fin di\u011fer t\u00fcm y\u00f6nleriyle e\u015fle\u015ftirmek biraz u\u011fra\u015ft\u0131r\u0131r. Fiziksel olmayan, \u0131\u015f\u0131ktan h\u0131zl\u0131 par\u00e7ac\u0131klara kar\u015f\u0131l\u0131k gelen negatif enerjilerden kurtulmak i\u00e7in sicim teorisi modlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 iki kat\u0131na \u00e7\u0131karan s\u00fcpersimetri ad\u0131 verilen bir \u00f6zelli\u011fe ihtiya\u00e7 duyar. Bir madde par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelen her titre\u015fim modu, bir kuvvet par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden ba\u015fka bir modla gelmelidir. Sicim teorisi ayr\u0131ca sicimlerin hareket etmesi i\u00e7in 10 uzay zaman boyutunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerektirir. Yine de herhangi bir s\u00fcpersimetrik ortak par\u00e7ac\u0131k bulamad\u0131k ve evrenimiz \u00fc\u00e7 boyutlu uzay ve bir zaman ile 4 boyutlu g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu veri noktalar\u0131n\u0131n her ikisi de bir sorun te\u015fkil ediyor.
\nSicim teorisi d\u00fcnyam\u0131z\u0131 tan\u0131ml\u0131yorsa, burada s\u00fcpersimetri k\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu e\u011fer varsa ortak par\u00e7ac\u0131klar\u0131n bilinen par\u00e7ac\u0131klar k\u00fcmesinden deneylerde bile toplanamayacak kadar a\u011f\u0131r olmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Ve e\u011fer ger\u00e7ekten 10 boyut varsa alt\u0131 tanesi bizim i\u00e7in alg\u0131lanamayacak kadar k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131vr\u0131lm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.-uzay\u0131n herhangi bir noktas\u0131nda girebilece\u011fimiz ekstra y\u00f6nlerden olu\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u011f\u00fcmler-. 4 boyutlu g\u00f6r\u00fcnen bir evrendeki bu s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f boyutlar\u0131n t\u00fcm\u00fc sicimleri farkl\u0131 \u015fekilde etkileyen say\u0131s\u0131z olas\u0131 d\u00fczenlemeye sahip olabilir.
\nBozuk s\u00fcpersimetri ve g\u00f6r\u00fcnmez boyutlar bir\u00e7ok kuantum k\u00fctle\u00e7ekimi ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131n\u0131 alternatif, sicim olmayan fikirler aramaya veya tercih etmeye y\u00f6nlendirdi. \u015fimdiye kadar rakip yakla\u015f\u0131mlar sicim teorisinin yapabilece\u011fi graviton etkile\u015fimleri gibi \u015feyler hakk\u0131nda somut hesaplamalar \u00fcretmek i\u00e7in m\u00fccadele etti.
\nBaz\u0131 fizik\u00e7iler k\u00fctle\u00e7ekiminni mant\u0131ksal olarak tutarl\u0131 olan tek mikroskopik tan\u0131m\u0131 olarak sicim teorisinin varsay\u0131lan kalpleri ve zihinleri kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmeyi umuyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u201csicim evrenselli\u011fini\u201d kan\u0131tlayabilirlerse buna bazen, ge\u00e7erli temel do\u011fa teorileri aras\u0131nda sicim teorilerinin vurgunu denildi\u011fi gibi gizli boyutlara ve duyulmaz bir sicim orkestras\u0131na inanmaktan ba\u015fka se\u00e7ene\u011fimiz kalmayacak. Fakat baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu sonu\u00e7lara kat\u0131lm\u0131yor. Sicimsiz bir yakla\u015f\u0131mda uzmanla\u015fm\u0131\u015f Eichorn, \u201cD\u00f6rt boyutlu ve s\u00fcpersimetrik olmayan bir kuantum k\u00fctle \u00e7ekim teorisine leyhine ya da aleyhine kan\u0131t toplamak i\u00e7in gerekli ortam\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm.\u201d Dedi. \u201c\u00e7\u00fcnk\u00fc bu en az\u0131ndan \u015fu ana kadar d\u00fcnyam\u0131z\u0131n en iyi tan\u0131m\u0131.\u201d
\nEichorn \u00fcniter olabilecek, Lorentzin 10.boyutta hi\u00e7bir anlam ifade etmeyen 4.boyuttaki graviton tan\u0131mlar\u0131 olabilece\u011fine dikkat \u00e7ekmekte. \u201cBasit\u00e7e\u00a0 belirtmek gerekirse, bu \u015fekilde uygulanabilir olan alternatif kuantum k\u00fctle\u00e7ekimi yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n ayn\u0131s\u0131n\u0131 elde edebiliriz.\u201d diyor. Vieira, sicim teorisinin yaln\u0131zca 10 boyutta ge\u00e7erli olabilece\u011fini kabul ediyor ve \u201cs\u00fcpersimetri ile 10. boyutta sadece sicim teorisi olabilir ama \u015f\u00fcpheliyim.\u201d diyor. Sicim teorisinin bu sonu\u00e7lar\u0131na ba\u015fka bir ele\u015ftiri, sicim teorisi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 10 boyutlu ortamda izin verilen \u03b1 de\u011fer aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flasa bile, bu di\u011fer kuramlarda izin verilen aral\u0131kta olmas\u0131n\u0131 engellemez. \u201cSicim teorisinin tek cevap oldu\u011fu sonucuna varman\u0131n pratik bir yolunu g\u00f6rm\u00fcyorum.\u201d diyor Andrew Tolley.<\/p>\n
\n\u00d6ny\u00fckleyiciler benzer sonu\u00e7lar\u0131 daha fazla geni\u015fletebilirse, tesad\u00fcf\u00fcn anlam\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek daha kolay olacakt\u0131r. CERN\u2019de teorik fizik\u00e7i olan Alexander Zhiboedov \u201c\u015fu anda pek \u00e7ok insan bu fikirleri \u00e7e\u015fitli varyasyonlarda takip ediyor.\u201d dedi. Guerrieri, Penedones and Vieira, daha \u00f6nce yapt\u0131klar\u0131 gibi s\u0131n\u0131r\u0131n \u00fcst\u00fcnde uygulanabilir alfa de\u011ferlerini \u00e7\u00f6zmek yerine minimumdan daha az \u00e7\u00f6z\u00fcmleri g\u00f6z ard\u0131 ederek alfay\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da s\u0131n\u0131rlayan bir \u201cikili\u201d \u00f6ny\u00fckleme hesaplamas\u0131n\u0131 zaten tamamlad\u0131lar. Bu ikili bilgisayar k\u00fcmelerinin sicim teorisi aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ek olarak uygulanabilir kuantum yer\u00e7ekimi teorilerine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen daha k\u00fc\u00e7\u00fck alfa de\u011ferlerini kolay kolay ka\u00e7\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Ayr\u0131ca bir ba\u011fla\u015f\u0131ma daha fazla kan\u0131t aramak i\u00e7in sicim teorisi hesaplamalar\u0131n\u0131n hala bir miktar kontrol alt\u0131nda oldu\u011fu(yaln\u0131zca bir boyut k\u0131vr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in) dokuz b\u00fcy\u00fck boyutlu d\u00fcnya i\u00e7in alt s\u0131n\u0131r olarak ba\u015flatmay\u0131 planl\u0131yorlar. \u00d6ny\u00fckleyiciler alfan\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u03b2 ve \u03b3 \u2018yi de hesaplamay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor ve s\u00fcpersimetrinin bozuldu\u011fu veya varolmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyalarla ilgili daha zor hesaplamalara nas\u0131l yakla\u015f\u0131laca\u011f\u0131na dair fikirleri var. Bu \u015fekilde izin verilen kuantum yer\u00e7ekimi teorilerinin alan\u0131n\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015facaklar ve s\u00fcre\u00e7te sicim evrenselli\u011fini test edecekler.
\nImperial College\u2019da bir teorisyen olan Claudia de Rham \u00f6ny\u00fckleme ilkelerinin sadece sicim teorisinden daha fazla fikri ke\u015ffetmek i\u00e7in yararl\u0131 oldu\u011funa i\u015faret ederek \u201cagnostik\u201d olma ihtiyac\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi. O ve Tolley pozitifli\u011fi -olas\u0131l\u0131klar\u0131n her zaman pozitif oldu\u011fu kural\u0131- kullanarak sicim teorisinin d\u0131\u015favurumu olabilecek ve olmayabilecek “y\u00fcksek k\u00fctleli k\u00fctle\u00e7ekimi(massive gravity) “ad\u0131 verilen bir teoriyi geli\u015ftirdiler. Potansiyel olarak test edilebilir sonu\u00e7lar ke\u015ffettiler ve y\u00fcksek k\u00fctleli k\u00fctle\u00e7ekiminin yaln\u0131zca belirli egzotik par\u00e7ac\u0131klar varsa pozitifli\u011fi kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdiler. De Rham \u00f6ny\u00fckleme ilkelerini ve pozitiflik s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 temel fizikte \u201c\u015fu anda en heyecan verici geli\u015fmelerinden biri\u201d olarak g\u00f6r\u00fcyor. Zhiboedov, \u201cbildi\u011fimiz her \u015feyi al\u0131p tutarl\u0131l\u0131kla bir araya getirme i\u015fini hi\u00e7 kimse daha \u00f6nce yapamad\u0131.\u201d diyor.<\/p>\n