{"id":54625,"date":"2022-04-29T00:00:12","date_gmt":"2022-04-28T21:00:12","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=54625"},"modified":"2022-04-28T22:36:47","modified_gmt":"2022-04-28T19:36:47","slug":"varlik-ve-yokluk-gelmek-ve-gitmek-arasinda-bilmeceler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2022\/04\/29\/varlik-ve-yokluk-gelmek-ve-gitmek-arasinda-bilmeceler","title":{"rendered":"Varl\u0131k ve Yokluk, Gelmek ve Gitmek Aras\u0131nda Bilmeceler"},"content":{"rendered":"

Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde okul \u00f6ncesindeki \u00e7ocuklarla \u00e7al\u0131\u015fan bir arkada\u015f\u0131mla \u00f6l\u00fcm\u00fcn \u00e7ocuklara nas\u0131l anlat\u0131labilece\u011fi hakk\u0131nda konu\u015ftuk. \u00c7ocuklar\u0131n sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlamaktan ka\u00e7\u0131nmamak gerekti\u011finden s\u00f6z etti, sonra da elzem olmad\u0131k\u00e7a bu konuyu a\u00e7maya ihtiya\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131. En \u00e7ok \u00f6l\u00fcm\u00fc ad\u0131yla anmay\u0131 m\u0131 yoksa soyutlamaya ba\u015fvurmay\u0131 m\u0131 do\u011fru buldu\u011funu merak ediyordum san\u0131r\u0131m. Yan\u0131tlar\u0131n\u0131 dinlerken (ku\u015fkusuz \u015fa\u015fmaz bir re\u00e7etesi yoktu bu s\u00fcrecin) yasa, kayb\u0131n anlamlar\u0131na bakan \u00e7ocuk kitaplar\u0131n\u0131 \u00e7evirdim zihnimde, baz\u0131lar\u0131 \u00f6l\u00fcm\u00fc bir kelimeden ibaret san\u0131yor gibiydi, \u00e7ok g\u00fcvenip birbirimize \u00f6nerdiklerimiz ise fazlaca soyut gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck\u00e7e. Elbette \u00e7ocuklar\u0131n sorular\u0131 bizimkilere benzemiyor; nesneler, olaylar, anlar \u00fczerine yap\u0131lan k\u0131sac\u0131k sohbetlerde d\u00fcnyay\u0131 nas\u0131l farkl\u0131 anlamland\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz. Sorumlar\u0131m da farkl\u0131 anlamland\u0131r\u0131\u015flar\u0131n (bu konuda anlamland\u0131ramay\u0131\u015f\u0131n belki) bu denli ya\u015fama i\u00e7kin bir konu hakk\u0131nda fazlaca bo\u015fluk b\u0131rakarak konu\u015fmaya yetip yetmeyece\u011fi ile ba\u015flay\u0131p elzem olmad\u0131k\u00e7a bu bahsi a\u00e7maman\u0131n s\u00fcreci tabula\u015ft\u0131rabilme potansiyeline do\u011fru geni\u015fledi. Yani ya\u015famdan bahsetmeye her an haz\u0131rken sonundan s\u00f6z etmekten ka\u00e7\u0131nmak, onu ba\u015flang\u0131c\u0131na atfetti\u011fimiz do\u011fall\u0131ktan s\u0131y\u0131rmaya sebep olabilir miydi? Kaybolunca Nereye Gideriz?<\/em>\u2019i, akl\u0131mda bu soruyla, yitime var olmak \u00fczerinden bakan bir kitap ararken buldum.<\/p>\n

***<\/p>\n

\u00a0\u201cGenellikle \u00e7ok uzaklara gitmeyiz. Hemen \u015furac\u0131ktay\u0131zd\u0131r.\u201d diye ba\u015fl\u0131yor kitap. Haydi diyelim ki, gidiverdik bir anda bir yere, nas\u0131l hisseder ard\u0131m\u0131zda kalan? M\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr b\u00f6yle aniden kaybolmak? Bilimin yan\u0131tlad\u0131klar\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck bir soru duruyor olabilir mi elimizde? Her sayfada bu soruya yan\u0131t ar\u0131yor Kaybolunca Nereye Gideriz?<\/em> \u00c7oraplar\u0131m\u0131zdan bulutlara do\u011fru ilerleyen bir yolculu\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131yor okurunu. Zaman\u0131 de\u011fi\u015ftiriyor, mek\u00e2n\u0131 de\u011fi\u015ftiriyor, mevsimleri, \u00f6zneleri, nesneleri de; sorusu sabit kal\u0131yor ama: Kaybolmak i\u00e7in gereken nedir? Kaybolan\u0131n nereye gitti\u011fini, onu yeniden g\u00f6r\u00fcp g\u00f6remeyece\u011fini soran bir \u00e7ocu\u011fu, \u201cG\u00fcne\u015f i\u00e7in her g\u00fcn do\u011fan ve batan bizizdir.\u201d diye yan\u0131tlamak \u00e7ocuk kitaplar\u0131na a\u015fk\u0131n anlamlar y\u00fckleyen, onlardan kusursuz rotalar bekleyen yeti\u015fkinlere makul g\u00f6r\u00fcnmeyebilir ama, yas s\u00fcrecini anlamland\u0131r\u0131rken su birikintileri \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeye \u00e7a\u011f\u0131ran Isabel Minh\u00f3s Martins\u2019in ere\u011fi gayet a\u00e7\u0131k. Bir kez bile \u00f6l\u00fcm demeden, kayb\u0131n ve ard\u0131ndan gelen b\u00fcy\u00fck sorular\u0131n ya\u015fam\u0131n i\u00e7indeli\u011fine, g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn de\u011fdi\u011fi her \u015fey kadar ger\u00e7ek ve hissetti\u011fimiz her \u015fey kadar do\u011fal oldu\u011funa dikkat \u00e7ekiyor yazar. Her yeni soruda en ba\u015ftaki b\u00fcy\u00fck soruyu bir kez daha \u00e7\u0131nlat\u0131yor ve her yeni yan\u0131tta okurunu o b\u00fcy\u00fck sorudan korkmaktan biraz daha uzakla\u015ft\u0131r\u0131yor.\u00a0 Biz ilerleriz, g\u00fcn gece olur, kar ya\u011far ve g\u00fcr\u00fclt\u00fc yerini sessizli\u011fe b\u0131rak\u0131rsa kaybolmak i\u00e7in gereken nedir?<\/p>\n

***<\/p>\n

Okurunu var ve yok olmak aras\u0131ndaki ili\u015fkiye \u015femsiyelerin alt\u0131ndan, gemilerin pencerelerinden bakmaya davet ederken tan\u0131d\u0131m Martins\u2019i. Di\u011fer kitaplar\u0131n\u0131, \u00f6zellikle Gelmek ve Gitmek<\/em>\u2019i, okuduktan sonra ise anlad\u0131m ki, \u201ctarihteki krallar\u0131n, bilginlerine sordu\u011fu bilmeceler kadar zor,\u201d, bilimin yan\u0131tlad\u0131klar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan b\u00fcy\u00fck sorular\u0131 minicik birer d\u00fc\u015f\u00fcnce balonuna \u00e7evirip okurunun avucuna uzatmada mahir. Gelmek ve Gitmek<\/em>\u2019te de uzun bir yola \u00e7\u0131k\u0131laca\u011f\u0131 ilk sayfadan belli: \u201cDerler ki, kafa yaln\u0131zca \u015fapka takmak i\u00e7in de\u011fildir. Ayaklar\u0131n da yaln\u0131zca ayakkab\u0131 giymek i\u00e7in olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.\u201d Kitap diyor ki, bug\u00fcn geldikse bu yere, daha yak\u0131ndan bakmal\u0131 ard\u0131m\u0131zda kalan izlere. \u00c7ok uzaktan geldik ama unuttuk nas\u0131l ko\u015ftu\u011fumuzu, unuttuk nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc. \u0130cat ettik, ke\u015ffettik, katettik, galip gelip h\u00fckmettik. D\u00fcn s\u0131r olan bug\u00fcn parma\u011f\u0131n ucuna yerle\u015fince her \u015fey d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcverdi gelip gitmelerin s\u0131radan nesnelerine. \u00d6\u011frendik\u00e7e h\u0131zland\u0131, \u00f6\u011frendik\u00e7e h\u0131rsland\u0131 insan. \u0130\u015fte okurun kuca\u011f\u0131nda, yan\u0131t\u0131n\u0131 ararken kafas\u0131n\u0131 ka\u015f\u0131yaca\u011f\u0131 yeni bir soru: Yerden binlerce kilometre y\u00fcksekteki u\u00e7a\u011f\u0131ndayken bir sumrunun gitti\u011fi her yere yaz geldi\u011fini bilmeyenin yolculu\u011fu nereyedir? Gelmek ve Gitmek<\/em> uygarla\u015fma ad\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131n izini kral kelebeklerinin, gri balinalar\u0131n, Afrika antiloplar\u0131n\u0131n yolculuklar\u0131nda ar\u0131yor, insanlar\u0131n hep daha fazla egemenlik arzulayan bencillere d\u00f6n\u00fc\u015fmesine dair d\u00fc\u015f\u00fcnmeye davet ediyor.<\/p>\n

***<\/p>\n

Kaybolunca Nereye Gideriz?<\/em> ile Gelmek ve Gitmek<\/em>, \u00e7ocuklar\u0131 odalar\u0131ndan bulutlara do\u011fru bakmaya, uygarl\u0131k maceram\u0131z\u0131n aksayan aya\u011f\u0131na g\u00f6z atmaya, sormaktan vazge\u00e7memeye, kan\u0131ksamamaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. Varl\u0131k, yokluk, hi\u00e7lik, uygarl\u0131k, d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fczerine felsefi metinler kaleme alan Isabel Minh\u00f3s Martins, kitaplar\u0131nda kendisi gibi ileti\u015fim tasar\u0131mc\u0131s\u0131 olan \u00e7izerlerle \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f. Her iki kitap da \u00e7ocuk kitaplar\u0131nda g\u00f6rmeye al\u0131\u015fk\u0131n oldu\u011fumuz \u00e7izgilerin bir hayli d\u0131\u015f\u0131nda, keskin ge\u00e7i\u015flerin bask\u0131n oldu\u011fu grafik tasar\u0131mlara sahip. Ben D\u00fcnyaya Geldi\u011fimde<\/em> ve Seyahatler ve K\u00e2\u015fifler Atlas\u0131\u2019<\/em>nda da yine zorlu sorular\u0131n pe\u015finden giden Martins\u2019in, elbette yol arkada\u015flar\u0131 Madelena Matoso ve Bernardo Carvalho ile birlikte, ill\u00fcstrasyonlarda da bir yeniyi arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n

-Kaybolunca Nereye Gideriz?, Isabel Minh<\/strong>\u00f3s Martins, Resimleyen: Madelena Matoso, \u00c7ev.: Sevcan \u015eahin,\u00a0 Ko\u00e7 \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, 2021, 48 s.
\n<\/strong>-Gelmek ve Gitmek, Isabel Minh<\/strong>\u00f3s Martins, Resimleyen: Bernardo Carvalho, \u00c7ev.: Sevcan \u015eahin, Ko\u00e7 \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, 2021, 48 s.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde okul \u00f6ncesindeki \u00e7ocuklarla \u00e7al\u0131\u015fan bir arkada\u015f\u0131mla \u00f6l\u00fcm\u00fcn \u00e7ocuklara nas\u0131l anlat\u0131labilece\u011fi hakk\u0131nda konu\u015ftuk. \u00c7ocuklar\u0131n sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlamaktan ka\u00e7\u0131nmamak gerekti\u011finden s\u00f6z etti, sonra da elzem olmad\u0131k\u00e7a bu konuyu a\u00e7maya ihtiya\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131. En \u00e7ok \u00f6l\u00fcm\u00fc ad\u0131yla anmay\u0131 m\u0131 yoksa soyutlamaya ba\u015fvurmay\u0131 m\u0131 do\u011fru buldu\u011funu merak ediyordum san\u0131r\u0131m. Yan\u0131tlar\u0131n\u0131 dinlerken (ku\u015fkusuz \u015fa\u015fmaz bir re\u00e7etesi yoktu bu s\u00fcrecin) […]<\/p>\n","protected":false},"author":2739,"featured_media":54626,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8338,38,513,511],"tags":[8366,7217,8365],"class_list":["post-54625","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-217-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-yayin-dunyasi","tag-gelmek-ve-gitmek","tag-isil-kizilirmak","tag-kaybolunca-nereye-gideriz"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t