Ku\u015flar yuvalar\u0131n\u0131 in\u015fa etmek i\u00e7in herhangi bir dal se\u00e7mez. Her nas\u0131lsa, rahat ve dayan\u0131kl\u0131 bir yuva in\u015fa etmek i\u00e7in uygun materyali se\u00e7iyorlar. Ohio Akron \u00dcniversitesi\u2019nde fizik\u00e7i olan Hunter King, \u201cBu beni b\u00fcy\u00fcl\u00fcyor\u201d diyor. Bir dal par\u00e7as\u0131n\u0131n (\u00e7ubu\u011fun) \u00f6zelliklerinin yuvan\u0131n karakteristi\u011fine nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fini anl\u0131yorlar gibi duruyor. Bu ili\u015fkinin \u201cnas\u0131l \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcyle ilgili hi\u00e7bir \u015fey bilmiyoruz\u201d diyor King.<\/p>\n
Bir ku\u015f yuvas\u0131 taneli (gran\u00fcler) materyalin \u00e7ok \u00f6zel bir versiyonudur: Kum gibi bir s\u00fcr\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fck nesneden olu\u015fmu\u015f bir madde. Physical Review Letters i\u00e7in haz\u0131rlanan bir rapor, King ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131n\u0131n taneli (gran\u00fcler) materyallerin \u00f6zelliklerini anlamak i\u00e7in laboratuvar deneylerini ve bilgisayar sim\u00fclasyonlar\u0131n\u0131 birle\u015ftirdi\u011finden s\u00f6z ediyor.
\nBu deneylerde, bir piston bir silindirin i\u00e7ine da\u011f\u0131lm\u0131\u015f 460 bambu \u00e7ubu\u011funu tekrarl\u0131 bir \u015fekilde ezdi. Bilgisayar sim\u00fclasyonu da ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00e7ubuklar\u0131n temas noktalar\u0131n\u0131n neresi oldu\u011funu g\u00f6rmelerine yar\u0131yordu; ekip, bunun materyali anlamak i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n
Y\u0131\u011f\u0131na daha fazla g\u00fc\u00e7 uyguland\u0131k\u00e7a y\u0131\u011f\u0131n daha da s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131, yani daha az deforme olmaya ba\u015flad\u0131. Piston ezdik\u00e7e, \u00e7ubuklar birbirinin yan\u0131na kayd\u0131 ve temas noktalar\u0131n\u0131n yerleri de\u011fi\u015fti. Sim\u00fclasyonlar, bunun y\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rarak daha fazla temas noktas\u0131 olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunun da esneme olmas\u0131n\u0131 daha fazla engelledi\u011fini g\u00f6sterdi.
\nPistonun hareketleri devam ederken, y\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda giderek daha az de\u011fi\u015fiklik olmaya ba\u015flad\u0131 ki bu fenomene histerezis (esnek kat\u0131da i\u00e7 s\u00fcrt\u00fcnme nedeniyle \u00e7ekme geriliminden sonraki uzama ve gerilimden sonraki b\u00fcz\u00fclmenin gecikmesi) denilir. Bu etki, materyalin, piston bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada, geri \u00e7ekildi\u011fi duruma g\u00f6re daha s\u0131k\u0131 olmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Sim\u00fclasyonlar, histerezisin, \u00e7ubuklar\u0131n temas noktalar\u0131n\u0131n yerleri de\u011fi\u015fmeden \u00f6nce, \u00e7ubuklar aras\u0131ndaki ilk ba\u015fta var olan s\u00fcrt\u00fcnmenin yenilmesi gereklili\u011finden olu\u015ftu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n