{"id":55192,"date":"2022-07-01T00:00:59","date_gmt":"2022-06-30T21:00:59","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=55192"},"modified":"2022-06-30T21:27:09","modified_gmt":"2022-06-30T18:27:09","slug":"kisa-bir-donemin-uzun-tarihi-devrime-dogru-petrograd-bolsevikleri-ve-1917-temmuz-ayaklanmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2022\/07\/01\/kisa-bir-donemin-uzun-tarihi-devrime-dogru-petrograd-bolsevikleri-ve-1917-temmuz-ayaklanmasi","title":{"rendered":"K\u0131sa bir d\u00f6nemin uzun tarihi Devrime Do\u011fru: Petrograd Bol\u015fevikleri ve 1917 Temmuz Ayaklanmas\u0131"},"content":{"rendered":"

Alexander Rabinowitch’in 1968 y\u0131l\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 Devrime Do\u011fru<\/em> asl\u0131nda bir \u00fc\u00e7lemenin ilk kitab\u0131. Kitap T\u00fcrk\u00e7e’ye 2012 y\u0131l\u0131nda Serpil Pehlivan taraf\u0131ndan kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f. Rusya’da \u015eubat ve Ekim devrimleri aras\u0131ndaki ola\u011fan\u00fcst\u00fc zamanlar\u0131n, bir di\u011fer deyi\u015fle, tarihin \u00e7ok h\u0131zl\u0131 akt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemin hik\u00e2yesi anlat\u0131l\u0131yor Devrime Do\u011fru<\/em>‘da. Konu edinilen d\u00f6nem \u00e7ok k\u0131sa oldu\u011fundan, olaylar da son derece detayl\u0131 bi\u00e7imde, deyim yerindeyse g\u00fcn be g\u00fcn aktar\u0131l\u0131yor okuyucuya. Aktar\u0131m\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131nda yazar kadar -hatta belki ondan daha \u00e7ok- \u00e7evirmen Serpil Pehlivan’\u0131n pay\u0131n\u0131n oldu\u011funu mutlaka belirtmeliyiz.
\n1917 y\u0131l\u0131n\u0131n yaz aylar\u0131ndaki siyasal \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 ele alan \u00e7al\u0131\u015fma Bol\u015fevikler aras\u0131ndaki ayr\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 bi\u00e7imde sorunsalla\u015ft\u0131r\u0131yor.\u00a0 Rabinowitch, Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Parti (SBKP) tezlerinin aksine, Bol\u015fevikler aras\u0131ndaki strateji farklar\u0131n\u0131n “Nisan Tezleri”nden sonra da \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde devam etti\u011fini ve ba\u015far\u0131s\u0131z Temmuz ayaklanmas\u0131 da dahil olmak \u00fczere s\u00fcrecin her an\u0131nda o farkl\u0131l\u0131klar\u0131n tespit edilebilece\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcyor. Rabinowitch’e g\u00f6re 1917’nin bahar ve yaz aylar\u0131 itibar\u0131yla ne Lenin ne de Merkez Komite (MK) parti \u00f6rg\u00fct\u00fcne hakim durumda. Petersburg Komitesi ile T\u00fcm-Rusya Askeri \u00d6rg\u00fct\u00fc MK’den \u00f6zerk hareket edebilen, MK’deki genel e\u011filime k\u0131yasla genel olarak daha solda duran \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lanmalar olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yorlar. Haziran-Temmuz aylar\u0131 Askeri \u00d6rg\u00fct’\u00fcn risk almaya dayanan, \u00f6zg\u00fcveni olduk\u00e7a y\u00fcksek atak hamleleri ile MK’nin daha ak\u0131lc\u0131, sab\u0131rl\u0131 ve temkinli yakla\u015f\u0131m\u0131 aras\u0131ndaki rekabetle ge\u00e7iyor ki, o rekabet asl\u0131nda kitab\u0131n da konusunu te\u015fkil ediyor. S\u00f6z\u00fc edilen rekabet dolayl\u0131 yoldan bir teze daha dayanak oluyor: Haziran ve Temmuz aylar\u0131ndaki hareketlenmeler SBKP resmi tarihinde ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi kendili\u011findenci de\u011fil, esas olarak Askeri \u00d6rg\u00fct’\u00fcn k\u0131smen de Petersburg Komitesi’nin \u00f6nc\u00fc rol\u00fcyle haz\u0131rlanm\u0131\u015f giri\u015fimlerdi. Dahas\u0131, \u00f6zellikle Askeri \u00d6rg\u00fct b\u00fcnyesindeki Bol\u015feviklerin s\u00f6z ve eylemlerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bunun bir deneme olman\u0131n \u00e7ok \u00f6tesine ge\u00e7en -belki de MK’ye ra\u011fmen- iktidar\u0131 alma hamlesi oldu\u011fu iddia edilebilir ki, Rabinowitch’in iddias\u0131 da bu y\u00f6nde.
\nMK’deki temkinli e\u011filim s\u00fcrekli vurgulanm\u0131\u015f olsa da, okuyucu, yazar\u0131n MK’yi \u00f6zde\u015f bir toplam olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yan\u0131lg\u0131s\u0131na d\u00fc\u015fmemeli. Stalin’in Smilga ile beraber MK’nin sol kanad\u0131n\u0131, Kamenev ve Nogin’in ise sa\u011f kanad\u0131 olu\u015fturdu\u011fu kitapta ifade ediliyor. Zinovyev’in ise genel olarak Lenin’e g\u00f6re tav\u0131r ald\u0131\u011f\u0131, Lenin denkleme dahil olmad\u0131\u011f\u0131nda ise sa\u011f kanatla beraber hareket etti\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yor. Ancak bu ayr\u0131\u015fmalar ne MK i\u00e7inde ne de parti b\u00fcnyesinde \u00f6rg\u00fctsel herhangi bir kopu\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fcyor. Bunda; \u00f6zel olarak MK’de genel olarak ise partide herhangi bir ki\u015fi ya da birim ile k\u0131yaslanamayacak kadar b\u00fcy\u00fck bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa sahip olan ve bu a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 sayesinde neredeyse be\u015f benzemezden olu\u015fan bir \u00f6rg\u00fct\u00fc bir arada tutan, dahas\u0131, t\u00fcm \u00f6rg\u00fctleriyle partiyi ortak bir hedefe kilitlemeyi ba\u015faran bir \u00f6nder olarak Lenin’in pay\u0131, hi\u00e7 ku\u015fkusuz, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck. Lenin’in, bunu, bazen Kamenev ile yan yana gelme pahas\u0131na, Askeri \u00d6rg\u00fct’te cisimle\u015fen sol sapmay\u0131 tasfiye etmeksizin dizginleme stratejisiyle ba\u015fard\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Fiilen silahl\u0131 bir ayaklanmaya d\u00f6n\u00fc\u015fme ihtimali \u00e7ok y\u00fcksek olan 10 Haziran g\u00f6sterisinin iptal edilmesinden yana g\u00f6r\u00fc\u015f belirtmesi, bunun yan\u0131nda, a\u011f\u0131r bir yenilgiyle sonu\u00e7lanaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rerek Temmuz ayaklanmas\u0131n\u0131n yar\u0131da kesilmesini desteklemesi dizginlemeye<\/em>; -MK’nin sa\u011f kanad\u0131n\u0131n \u0131srar\u0131na ra\u011fmen- Askeri \u00d6rg\u00fct’\u00fcn la\u011fvedilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p “… onlar desteklenmelidirler. Risk almayanlar kazanamazlar” diyerek ayn\u0131 \u00f6zerkli\u011fi s\u0131n\u0131rland\u0131rarak da olsa korumaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ise tasfiye taraftar\u0131 olmamas\u0131na<\/em> \u00f6rnek verilebilir. Sonu\u00e7 itibar\u0131yla Lenin, Haziran ve Temmuz aylar\u0131ndaki ayaklanma giri\u015fimlerini bir t\u00fcr prova olarak g\u00f6rm\u00fc\u015f, dahas\u0131 bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc en sa\u011f\u0131ndan en soluna parti \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn tamam\u0131na bir bi\u00e7imde kabul ettirmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r.
\nKitab\u0131n temel derdiyle do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 olmasalar da, ikincil ve fakat \u00f6nemli birka\u00e7 noktay\u0131 daha vurgulamak yararl\u0131 olacakt\u0131r. Bunlardan biri, MK ve parti \u00f6rg\u00fct\u00fc i\u00e7indeki ciddi farkl\u0131l\u0131klara ra\u011fmen, Bol\u015feviklerin di\u011fer siyasi partilerle olan ili\u015fkilerinde ald\u0131klar\u0131 ortak ve mesafeli tutumdur. 1917 y\u0131l\u0131n\u0131n \u015eubat-Ekim aylar\u0131 aras\u0131nda Bol\u015fevikler, kimseyle daimi bir ittifak kurmayan, Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet’ten iktidar\u0131 -er ya da ge\u00e7 ama mutlaka- tek ba\u015f\u0131na alma stratejisiyle hareket eden bir devrimci partidir. Nitekim “T\u00fcm iktidar Sovyetlere” slogan\u0131n\u0131n terk edilip, “T\u00fcm iktidar Bol\u015fevik Kom\u00fcnistler \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na” slogan\u0131n\u0131n benimsenmesi tesad\u00fcf de\u011fildir. Bol\u015fevikler bu d\u00f6nemde politik olarak belki de en yak\u0131n olduklar\u0131 anar\u015fistlerle bile stratejik bir i\u015fbirli\u011fine gitmezler. Askeri \u00d6rg\u00fct ve Petersburg\u00a0 Komitesi’ndeki Bol\u015fevikler anar\u015fistlerle zaman zaman eylem birli\u011fi i\u00e7inde olmu\u015f olsalar da -Stalin ve Similga da dahil olmak \u00fczere- anar\u015fistleri daimi bir m\u00fcttefik olarak g\u00f6ren herhangi biri yoktur MK i\u00e7inde. Aksine, anar\u015fistler, zamans\u0131z hamlelerle her \u015feyi tehlikeye atacak, amiyane tabirle “bir \u00e7uval inciri berbat edecek” a\u015f\u0131r\u0131lar<\/em> olarak g\u00f6r\u00fclmektedir o s\u00fcre\u00e7te de.
\nSon olarak Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet ile Sovyet aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin seyrini ele al\u0131rken Rabinowitch’in g\u00f6sterdi\u011fi\u00a0 -deyim yerindeyse- Bol\u015fevik<\/em> tav\u0131rdan da ayr\u0131ca bahsetmek gerekir. \u00d6yle ki “ikili iktidar” teorisindeki taraflar\u0131n Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet ve Sovyet oldu\u011funu konuya vak\u0131f olmayan birinin anlamas\u0131 ger\u00e7ekten \u00e7ok zor. \u00c7\u00fcnk\u00fc 1917 yaz\u0131ndaki t\u00fcm safla\u015fmalarda anar\u015fistler ve Bol\u015fevikler bir tarafta, Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet ve Sovyet ise kar\u015f\u0131 tarafta konumlan\u0131yorlar. Bu durumu herhangi bir s\u00fcbjektif de\u011ferlendirmeye yer vermeksizin, bir ba\u015fka deyi\u015fle, siyasal \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n do\u011fal seyri i\u00e7erisinde aktarabilmek ise kayda de\u011fer bir maharet olsa gerek.<\/p>\n

Devrime Do\u011fru, Alexander Rabinowitch, \u00c7ev. Serpil Pehlivan, Yordam Kitap, 2014. <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Alexander Rabinowitch’in 1968 y\u0131l\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 Devrime Do\u011fru asl\u0131nda bir \u00fc\u00e7lemenin ilk kitab\u0131. Kitap T\u00fcrk\u00e7e’ye 2012 y\u0131l\u0131nda Serpil Pehlivan taraf\u0131ndan kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f. Rusya’da \u015eubat ve Ekim devrimleri aras\u0131ndaki ola\u011fan\u00fcst\u00fc zamanlar\u0131n, bir di\u011fer deyi\u015fle, tarihin \u00e7ok h\u0131zl\u0131 akt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemin hik\u00e2yesi anlat\u0131l\u0131yor Devrime Do\u011fru‘da. Konu edinilen d\u00f6nem \u00e7ok k\u0131sa oldu\u011fundan, olaylar da son derece detayl\u0131 bi\u00e7imde, deyim […]<\/p>\n","protected":false},"author":509,"featured_media":55193,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8448,38,513,510,511],"tags":[8468,7370,7980],"class_list":["post-55192","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-219-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-devrime-dogru","tag-dr-orkun-saip-durmaz","tag-yordam-kitap"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t