{"id":55223,"date":"2022-07-02T19:22:51","date_gmt":"2022-07-02T16:22:51","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=55223"},"modified":"2022-07-02T19:22:51","modified_gmt":"2022-07-02T16:22:51","slug":"1-temmuz-2022-iran-bandar-abbas-depremleri-afrika-arap-levhalari-turkiye-ve-irandaki-depremleri-tetiklemeyi-surduruyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2022\/07\/02\/1-temmuz-2022-iran-bandar-abbas-depremleri-afrika-arap-levhalari-turkiye-ve-irandaki-depremleri-tetiklemeyi-surduruyor","title":{"rendered":"1 Temmuz 2022 \u0130ran, Bandar-Abbas depremleri: Afrika-Arap Levhalar\u0131 T\u00fcrkiye ve \u0130ran\u2019daki depremleri tetiklemeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor"},"content":{"rendered":"<p>12 milyon y\u0131l \u00f6nce Afrika-Arap Levhas\u0131\u2019n\u0131n Avrasya Levhas\u0131\u2019na \u00e7arpmas\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan Alp-Himalaya Deprem Ku\u015fa\u011f\u0131, depremselli\u011fi en etkin tektonik b\u00f6lgelerden biridir (\u015eekil 1). Bu iki b\u00fcy\u00fck tektonik levhan\u0131n aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalan \u0130talya, Yunanistan, T\u00fcrkiye ve \u0130ran, deprem bak\u0131m\u0131nda en etkin \u00fclkeler s\u0131ralamas\u0131na girmi\u015ftir. Bu \u00fclkelerin co\u011frafyalar\u0131, tarihleri ve k\u00fclt\u00fcrleri \u00fczerinde depremlerin neden oldu\u011fu ac\u0131 kay\u0131plar ve izler vard\u0131r.<\/p>\n<figure id=\"attachment_55224\" aria-describedby=\"caption-attachment-55224\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-55224\" src=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/sekil-1-300x222.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"222\" srcset=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/sekil-1-300x222.jpg 300w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/sekil-1-80x60.jpg 80w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/sekil-1-100x75.jpg 100w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/sekil-1.jpg 553w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-55224\" class=\"wp-caption-text\">\u015eekil 1. Afrika-Arap ve Avrasya levhalar\u0131n\u0131n kuzey-g\u00fcney y\u00f6nl\u00fc s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma hareketi aras\u0131nda kalan Anadolu (AN) ve \u0130ran levhalar\u0131n\u0131n hareket y\u00f6nleri ve hareket\u00a0 de\u011ferleri (milimetre olarak).<\/figcaption><\/figure>\n<p>Alp-Himalaya Deprem Ku\u015fa\u011f\u0131\u2019n\u0131n depremselli\u011fi y\u00fcksek bir par\u00e7as\u0131 olan Bitlis-Za\u011fros Bindirme Ku\u015fa\u011f\u0131 (BZBK), genellikle Do\u011fu Toros Da\u011flar\u0131\u2019n\u0131n g\u00fcney eteklerini izleyerek do\u011fu-bat\u0131 do\u011frultusunda uzanmaktad\u0131r. Mara\u015f ve Ad\u0131yaman \u00e7evresinden ba\u015flayan bu ku\u015fak, \u00c7\u00fcng\u00fc\u015f-Ergani-Lice-Kulp- Sason-Kozluk ve Pervari\u2019den ge\u00e7erek KB-GD y\u00f6n\u00fcnde I\u0307ran\u2019da Za\u011fros da\u011flar\u0131n\u0131 izleyerek Oman K\u00f6rfezi\u2019ne kadar uzan\u0131r (\u015eekil 1). Jeolojik, sismolojik ve jeodezik ara\u015ft\u0131rmalar Afrika-Arabistan Levhas\u0131\u2019n\u0131n, kuzeyde konumlanan Avrasya Levhas\u0131\u2019na do\u011fru hareketinin y\u0131lda 30 milimetreye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu s\u00fcre\u00e7te, Arap Levhas\u0131, Pakistan ve \u0130ran&#8217;\u0131n Makran boyunca Avrasya Levhas\u0131\u2019n\u0131n s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmakta, bu hat boyunca yerkabu\u011fu kal\u0131nla\u015fmakta ve y\u00fckselmektedir.<br \/>\nAfrika-Arap levhalar\u0131n\u0131n b\u00f6lgede yaratt\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131\u015fma gerilimi Do\u011fu Anadolu ve \u0130ran\u2019\u0131n genelinde \u00e7ok say\u0131da depremlere neden olur (\u015eekil 2). Bitlis-Za\u011fros Bindirme Ku\u015fa\u011f\u0131 boyunca olan depremlerin odak mekanizmas\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinden elde edilen ters fay bilgileri, bindirme hareketlerinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ve \u00e7ok etkin oldu\u011funun sismolojik kan\u0131tlar\u0131d\u0131r. EMSC deprem ar\u015fivinden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve haritalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z deprem da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 (\u015eekil 2), Arap Levhas\u0131\u2019n\u0131n Do\u011fu Anadolu ve \u0130ran\u2019\u0131 kuzeye do\u011fru s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn en a\u00e7\u0131k bilimsel kan\u0131tlar\u0131d\u0131r. Genellikle s\u0131\u011f depremler olmakla birlikte zaman zaman orta derinlikli depremlere de rastlanmaktad\u0131r. Deprem bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a etkin olan Bitlis-Za\u011fros Bindirme Ku\u015fa\u011f\u0131 (\u015eekil 2) \u00fczerinde orta\/kuvvetli b\u00fcy\u00fckl\u00fckte depremler (4-6 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde) yayg\u0131n olmas\u0131na ra\u011fmen, b\u00fcy\u00fck (7 veya daha b\u00fcy\u00fck b\u00fcy\u00fckl\u00fckte) depremler daha az olmaktad\u0131r.<\/p>\n<figure id=\"attachment_55225\" aria-describedby=\"caption-attachment-55225\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-55225\" src=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/sekil-2-300x163.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"163\" srcset=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/sekil-2-300x163.jpg 300w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/sekil-2-600x326.jpg 600w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/sekil-2.jpg 604w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-55225\" class=\"wp-caption-text\">\u015eekil 2. \u0130ran levhas\u0131n\u0131n tektonik unsurlar\u0131 (bindirme ve fay ku\u015faklar\u0131) ve Bitlis-Za\u011fros Bindirme Ku\u015fa\u011f\u0131 boyunca olan depremlerin d\u0131\u015f merkez da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>1 Temmuz 2022\u2019de art arda 6.1 ve 6.2 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde depremler oldu<br \/>\n<\/strong>Bandar Abbas b\u00f6lgesi Bitlis-Za\u011fros Bindirme Ku\u015fa\u011f\u0131\u2019n\u0131n \u00fczerindedir ve \u00e7ok s\u0131k depremlerle kar\u015f\u0131la\u015fmaktad\u0131r. 1 Temmuz 2022&#8217;de k\u00fcresel saatle 21:32\u2019de 6.1 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki kuvvetli bir depremle H\u00fcrm\u00fczg\u00e2n eyaletine ba\u011fl\u0131 Bender Hemir ve Bender Lenge \u015fehirleri \u00e7evresinde deprem etkinli\u011fi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r (\u00c7izelge 1). Art\u00e7\u0131 depremlerle s\u00fcrerken, 113 dakika sonra, bu depremin 15 km do\u011fusunda 6.2 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir deprem daha olmu\u015ftur (\u015eekil 3). 113 dakika arayla olu\u015fan 6.1 ve 6.2 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki depremlerin odak mekanizma \u00e7\u00f6z\u00fcmleri do\u011fu-bat\u0131 do\u011frultulu bir bindirme fay\u0131n\u0131n harekete ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu iki kuvvetli depremin 113 dakika arayla olmalar\u0131 sismoloji literat\u00fcr\u00fcnde az rastlan\u0131r bir olayd\u0131r. Art\u00e7\u0131 depremlerin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n, 6.1 ve 6.2 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki depremlerin konumuna g\u00f6re (ilksel veriler) derinlik, odak mekanizmas\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ve konumlar\u0131 incelendi\u011finde, g\u00fcneye do\u011fru ortalama 45-50 derece ile dalan ve do\u011fu-bat\u0131 do\u011frultusunda uzanan bir bindirme fay\u0131n\u0131n olu\u015ftu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Ancak depremlerin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 konum ve derinlik hesaplar\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda daha kesin de\u011ferlendirmeler yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n<figure id=\"attachment_55226\" aria-describedby=\"caption-attachment-55226\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-55226\" src=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/cizelge-1-300x211.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"211\" srcset=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/cizelge-1-300x211.jpg 300w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/cizelge-1.jpg 491w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-55226\" class=\"wp-caption-text\">\u00c7izelge 1.\u00a0 1 Temmuz 2022\u2019de \u0130ran Bandar-Abbas b\u00f6lgesinde ba\u015flayan deprem etkinli\u011fi ile ilgili sismolojik bilgiler. H: Odak derinli\u011fi, M: Deprem b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc.<\/figcaption><\/figure>\n<figure id=\"attachment_55227\" aria-describedby=\"caption-attachment-55227\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-55227\" src=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/sekil-3-300x180.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"180\" srcset=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/sekil-3-300x180.jpg 300w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/sekil-3-600x361.jpg 600w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/sekil-3.jpg 604w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-55227\" class=\"wp-caption-text\">\u015eekil 3. 1 Temmuz 2022 tarihinde Bandar-Abbas b\u00f6lgesinde olu\u015fan ve b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri 4.0 ve daha fazla olan depremlerin konumlar\u0131. Sismolojik de\u011fi\u015fkenlerin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00c7izelge 1\u2019de verilmi\u015ftir.<\/figcaption><\/figure>\n<p>1 Temmuz 2022 tarihi itibariyle ortaya \u00e7\u0131kan bu deprem etkinli\u011fine benzer etkinlikler, b\u00f6lgede daha \u00f6nceki y\u0131llarda da \u00e7ok say\u0131da g\u00f6zlenmi\u015ftir. Yukar\u0131da verdi\u011fimiz \u015fekillerden ve a\u00e7\u0131klamalardan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, sismolojik bulgular Arap Levhas\u0131\u2019n\u0131n \u0130ran Levhas\u0131\u2019n\u0131 son 12 milyon y\u0131ldan bug\u00fcne kadar s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kan\u0131tlar\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r.<br \/>\nAfrika ve Arap levhalar\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu hareketler, Anadolu Levhas\u0131 ve \u0130ran Levhas\u0131\u2019n\u0131n i\u00e7 b\u00f6lgelerine de yay\u0131lmakta, \u00e7e\u015fitli t\u00fcrlerde fay hareketleri olu\u015fturmakta ve \u00e7ok say\u0131da k\u00fc\u00e7\u00fck depremler yan\u0131 s\u0131ra zaman zaman kuvvetli ve hatta b\u00fcy\u00fck depremler tetiklemektedir.<\/p>\n<p><strong>Kaynaklar<br \/>\n<\/strong>1) Eyido\u011fan, H., 1980, The source parameters of the Lice, Turkey earthquake of September 6, 1975, In Individual Studies by Participants at the I.I.S.E.E, 16, 107-130.<\/p>\n<p>2) Eyido\u011fan, H., 1983. Bitlis-Za\u011fros k\u0131tasal c\u0327arp\u0131\u015fma ku\u015fa\u011f\u0131 boyunca etkin s\u0131\u011f deformasyonlar ve depremler aras\u0131ndaki ili\u015fkiler, Deprem Ara\u015ft\u0131rma B\u00fclteni, 43, 63-99. http:\/\/deprem.afad.gov.tr\/depremdokumanlari\/1909<\/p>\n<p>3) https:\/\/www.researchgate.net\/publication\/343962770_Turkiye%27nin_Diri_Fay_Yapisi_ve_Depremsellik_Ozellikleri<\/p>\n<p>4) https:\/\/scholar.google.com.tr\/citations?view_op=view_citation&amp;hl=en&amp;user=UlAChAgAAAAJ&amp;cstart=200&amp;pagesize=100&amp;sortby=pubdate&amp;citation_for_view=UlAChAgAAAAJ:e5wmG9Sq2KIC<\/p>\n<p>5) https:\/\/www.cumhuriyet.com.tr\/dunya\/iranda-61-ve-63-buyuklugunde-iki-deprem-daha-meydana-geldi-1953585?utm_medium=Slider%20Yan\u0131%202li&amp;utm_source=Cumhuriyet%20Anasayfa&amp;utm_campaign=Slider%20Yan\u0131%202li<\/p>\n<p>6) EMSC, 2022. https:\/\/www.emsc-csem.org\/Earthquake\/?filter=yes<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>12 milyon y\u0131l \u00f6nce Afrika-Arap Levhas\u0131\u2019n\u0131n Avrasya Levhas\u0131\u2019na \u00e7arpmas\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan Alp-Himalaya Deprem Ku\u015fa\u011f\u0131, depremselli\u011fi en etkin tektonik b\u00f6lgelerden biridir (\u015eekil 1). Bu iki b\u00fcy\u00fck tektonik levhan\u0131n aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalan \u0130talya, Yunanistan, T\u00fcrkiye ve \u0130ran, deprem bak\u0131m\u0131nda en etkin \u00fclkeler s\u0131ralamas\u0131na girmi\u015ftir. Bu \u00fclkelerin co\u011frafyalar\u0131, tarihleri ve k\u00fclt\u00fcrleri \u00fczerinde depremlerin neden oldu\u011fu ac\u0131 kay\u0131plar ve [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":233,"featured_media":55228,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[691,8484,7285],"class_list":["post-55223","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-deprem","tag-iran-depremi","tag-prof-dr-haluk-eyidogan"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55223","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/233"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55223"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55223\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/55228"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55223"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55223"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55223"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}