\u00c7in, insanlar\u0131 COVID-19’a kar\u015f\u0131 korumak i\u00e7in ilk mRNA a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 onaylamaya giderek yakla\u015f\u0131yor. K\u00fc\u00e7\u00fck bir klinik deneyde, \u00c7in\u2019in a\u015f\u0131 aday\u0131, a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f yeti\u015fkinlerde destekleyici doz olarak verildi\u011finde, \u00fclkenin \u015fimdiye kadar en \u00e7ok g\u00fcvendi\u011fi a\u015f\u0131 olan inaktive SARS-CoV-2 i\u00e7eren a\u015f\u0131dan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir antikor tepkisi olu\u015fturabildi.
\nArCoV ad\u0131 verilen deneysel a\u015f\u0131, \u00c7in’in ilk onayl\u0131 mRNA a\u015f\u0131s\u0131 olmaya g\u00fc\u00e7l\u00fc bir aday. Ancak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, h\u00fck\u00fcmetin pandemiyi ele alma bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirip de\u011fi\u015ftiremeyece\u011fini kestiremediklerini s\u00f6yl\u00fcyorlar. Etkin bir mRNA a\u015f\u0131s\u0131, hastaneleri bunaltabilecek yayg\u0131n ciddi enfeksiyon olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltacakt\u0131r. Bununla birlikte, \u00fclkedeki t\u00fcm enfeksiyonlar\u0131 bast\u0131rmak i\u00e7in toplu testler ve karantinalar kullanan kat\u0131 “s\u0131f\u0131r COVID” stratejisine son vermesi pek olas\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.
\n\u015eimdiye kadar \u00c7in, yedi COVID-19 a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 onaylad\u0131. \u00c7in vatanda\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu, Pekin merkezli Sinovac \u015firketi taraf\u0131ndan yap\u0131lan CoronaVac veya Pekin’de devlet destekli Sinopharm \u015firketi taraf\u0131ndan yap\u0131lan BBIBP-CorV olmak \u00fczere iki inaktive vir\u00fcs a\u015f\u0131s\u0131ndan biriyle a\u015f\u0131lan\u0131yor. \u0130naktive vir\u00fcs a\u015f\u0131lar\u0131 hastaneye yat\u0131\u015f ve \u00f6l\u00fcm riskini azaltmada etkili oluyor ancak Pfizer-BioNTech ve Moderna taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen ve \u00c7in d\u0131\u015f\u0131nda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan iki mRNA a\u015f\u0131s\u0131ndan daha az koruma sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 da a\u015fik\u00e2r. \u00c7in’in Guangzhou kentindeki Jinan \u00dcniversitesi’nden virolog Feng Gao, “D\u00fcnyada mevcut olan t\u00fcm COVID-19 a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n verilerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, mRNA teknolojisi di\u011fer teknolojilere k\u0131yasla daha iyi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor” diyor.<\/p>\n
\u0130thal a\u015f\u0131 <\/strong> Yerli a\u015f\u0131 Salg\u0131n ikilemi
\n\u00c7inli \u015firketler, BioNTech ve Pfizer taraf\u0131ndan yap\u0131lan mRNA a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ithal etmeyi planlam\u0131\u015flard\u0131. Mart 2020 gibi erken bir tarihte, \u015eanghay merkezli bir ila\u00e7 \u015firketi olan Fosun Pharma, d\u00fczenleyiciler \u00fcr\u00fcne ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k yakt\u0131ktan sonra a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 \u00c7in anakaras\u0131nda ve Hong Kong’da satmak i\u00e7in BioNTech ile bir anla\u015fma yapt\u0131. Ancak, \u00c7in’deki bir faz II denemesinden elde edilen verilere ra\u011fmen, a\u015f\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k tepkisini tetikledi\u011fini ve yeti\u015fkinlerde kullan\u0131m\u0131n\u0131n g\u00fcvenli oldu\u011funu g\u00f6stermesine ra\u011fmen, son derece etkili a\u015f\u0131n\u0131n onay\u0131 h\u00e2l\u00e2 anakarada beklemede. New York’taki D\u0131\u015f \u0130li\u015fkiler Konseyi’nde \u00c7in sa\u011fl\u0131k politikas\u0131 uzman\u0131 Yanzhong Huang, \u201cGecikmenin nedenleri belirsiz, ancak siyasi olmas\u0131 muhtemel\u201d diyor. \u00c7in h\u00fck\u00fcmeti, 2017’den bu yana ila\u00e7 onay s\u00fcre\u00e7lerini h\u0131zland\u0131rmak i\u00e7in yabanc\u0131 klinik deney verilerini kabul ediyor. Pandemi s\u0131ras\u0131nda a\u015f\u0131lar gibi acilen ihtiya\u00e7 duyulan ila\u00e7lar, h\u0131zl\u0131 takip edilmesi gereken verileri de izliyor. Huang, \u201cGecikmeyi a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in tekno-milliyet\u00e7ilik d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir neden yok\u201d diyor. \u00c7in h\u00fck\u00fcmetinin muhtemelen ilk mRNA a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n ARCoV gibi yerli bir a\u015f\u0131 olmas\u0131n\u0131 tercih etti\u011fini de ekliyor.<\/p>\n
\n<\/strong>\u015eu ana kadar \u00c7in\u2019de en az alt\u0131 yerli mRNA a\u015f\u0131s\u0131 klinik deneylerdedir. Suzhou merkezli biyoteknoloji \u015firketi Abogen Biosciences taraf\u0131ndan yap\u0131lan ARCoV, Meksika ve Endonezya’da faz III d\u00fczeyine kadar gelmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.
\n31 May\u0131s’ta \u00f6n sunum olarak yay\u0131nlanan ve emsal incelemesi yap\u0131lmayan ARCoV denemesi, hat\u0131rlatma dozundan 6 ay \u00f6nce 2 doz inaktive vir\u00fcs a\u015f\u0131s\u0131 alm\u0131\u015f olan \u00c7inli 300 yeti\u015fkini i\u00e7eriyordu. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bir ARCoV dozundan sonra, korona vir\u00fcs\u00fcn Omicron varyant\u0131n\u0131 hedef alan n\u00f6tralize edici antikor seviyelerinin, CoronaVac ile yap\u0131lan bir destek dozdan d\u00f6rt kat daha y\u00fcksek oldu\u011funu buldular. N\u00f6tralize edici antikorlar, vir\u00fcs\u00fcn h\u00fccreye bula\u015fmas\u0131n\u0131 durdurabilmesi ve seviyelerinin a\u015f\u0131lardaki koruma g\u00fcc\u00fc ile ili\u015fkili olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli molek\u00fcllerdir.
\nHong Kong \u00dcniversitesi’nden epidemiyolog Ben Cowling, “Sonu\u00e7lar, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc doz i\u00e7in inaktive edilmi\u015f bir a\u015f\u0131ya kar\u015f\u0131 mRNA a\u015f\u0131s\u0131nda daha y\u00fcksek bir antikor art\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor” diyor.
\nBununla birlikte, \u00f6nceki ara\u015ft\u0131rmalar a\u015f\u0131 t\u00fcrlerinin kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k tepkisi sunabilece\u011fini g\u00f6sterse de, “Bu farkl\u0131 g\u00fc\u00e7lendirme stratejilerini birebir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmadan, hangi a\u015f\u0131n\u0131n daha iyi oldu\u011funu s\u00f6ylemek zor” diyor Gao.
\nARCoV a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n resmi onay al\u0131p almayaca\u011f\u0131, III. a\u015fama deneme sonucuna ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r. Gao, her mRNA a\u015f\u0131s\u0131 aday\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olamayaca\u011f\u0131n\u0131; onaylanmas\u0131 halinde ARCoV\u2019\u0131n, hem \u00fclkenin standart COVID-19 a\u015f\u0131lama program\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak hem de destekleyici olarak kullan\u0131labilece\u011fini belirtiyor.<\/p>\n
\n<\/strong>\u00c7al\u0131\u015fmalar, Omicronla enfekte olduklar\u0131nda insanlar\u0131n, \u00f6zellikle de ya\u015fl\u0131lar\u0131n a\u011f\u0131r hastal\u0131k ve \u00f6l\u00fcmden korunabilmeleri i\u00e7in destekleyici a\u015f\u0131lar\u0131n hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Ancak \u00c7in anakaras\u0131nda, 60 ya\u015f ve \u00fczeri ki\u015filerin yaln\u0131zca %60’\u0131 hat\u0131rlat\u0131c\u0131 dozla a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f. Bu da, bu ya\u015f grubundaki 100 milyon ki\u015finin a\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmekte. Hat\u0131rlat\u0131c\u0131 doz kapsam\u0131 80 ya\u015f ve \u00fczerindekilerde \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Omicron dalgas\u0131n\u0131n y\u00fckselmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 Mart ay\u0131na kadar bu kitlenin %20’sinden daha az\u0131n\u0131n bir hat\u0131rlatma dozu yapt\u0131rm\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcnmektedir
\nGao, teknolojinin yeni oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, a\u015f\u0131lanmam\u0131\u015f ki\u015filerin onaylanm\u0131\u015f bir mRNA a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 kabul edip etmeyece\u011fini s\u00f6ylemenin zor oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. \u201cAncak bilimsel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, mRNA a\u015f\u0131lar\u0131, \u00f6zellikle en savunmas\u0131z insanlarda daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k tepkisi olu\u015fturma e\u011filiminde oldu\u011fundan, yapmal\u0131d\u0131rlar\u201d diye ekliyor.
\nBir\u00e7ok \u00fclke i\u00e7in COVID-19 a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmas\u0131, h\u00fck\u00fcmetlerin hareket k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 a\u00e7maya ve azaltmaya, toplu testlerin say\u0131s\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmeye ve izolasyon gereksinimlerini gev\u015fetmeye karar vermelerinde bir fakt\u00f6r olmu\u015ftur. Ancak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, son derece etkili bir mRNA a\u015f\u0131s\u0131yla bile, \u00c7inli yetkililerin, y\u00fcksek oranda bula\u015f\u0131c\u0131 Omicron varyant\u0131na kar\u015f\u0131 daha az ba\u015far\u0131l\u0131 olan s\u0131f\u0131r COVID yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirme ihtimalinin d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.
\n\u00c7inli yetkililer a\u00e7\u0131lma hakk\u0131nda \u00e7ok az \u015fey s\u00f6ylemi\u015flerdi. Ancak Nisan ay\u0131nda Ulusal Sa\u011fl\u0131k Komisyonu’nun Ba\u015fkan\u0131 Wannian Liang, \u015fehirlerin yeterli t\u0131bbi kaynaklara ve \u00f6zellikle ya\u015fl\u0131lar ve di\u011fer savunmas\u0131z gruplarda y\u00fcksek a\u015f\u0131 kapsam\u0131na sahip oldu\u011funda \u00c7in’in “salg\u0131n\u0131 yenebilece\u011fini” s\u00f6yledi. Ayr\u0131ca h\u00fck\u00fcmetin, \u00fclkeyi a\u00e7maya karar verirken gelecekteki varyantlar\u0131n \u015fu anda dola\u015f\u0131mda olanlardan daha d\u00fc\u015f\u00fck bir \u00f6l\u00fcm oran\u0131na sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dikkate alaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Ancak bir\u00e7ok virolog, varyantlar\u0131n zamanla zay\u0131flayaca\u011f\u0131 fikrine \u015f\u00fcpheyle yakla\u015f\u0131yor.
\nHuang, h\u00fck\u00fcmetin d\u00fc\u015f\u00fck say\u0131da COVID-19 vakas\u0131na bile tahamm\u00fcl etme konusundaki isteksizli\u011finin bir ikilem yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. \u201cYerel yetkililerin a\u015f\u0131lama ve takviye oranlar\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in s\u0131n\u0131rl\u0131 te\u015fvikleri var ve bunun yerine sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 toplu test gibi g\u00f6revleri yerine getirmeye y\u00f6nlendiriyorlar. Yetkililer, belirli bir dereceye kadar enfeksiyona izin vermek i\u00e7in zihniyetlerini de\u011fi\u015ftirmedik\u00e7e durum de\u011fi\u015fmeyecek\u201d diyor.
\n\u201cDaha etkili bir a\u015f\u0131, h\u00fck\u00fcmetlerin baz\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 gev\u015fetme korkular\u0131n\u0131 hafifletebilir. \u201cDaha iyi a\u015f\u0131lar ve COVID-19 ila\u00e7lar\u0131na daha fazla eri\u015fim ile \u00c7in, sa\u011fl\u0131k sistemini ezen COVID-19 konusunda daha az endi\u015felenmeli. Belki h\u00fck\u00fcmet o zaman fikrini de\u011fi\u015ftirir\u201d diye de ekliyor.<\/p>\n