Fransa\u2019n\u0131n Paris-Sud \u00dcniversitesi beyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme merkezinde yap\u0131lan iki \u00e7al\u0131\u015fma, ileri seviye matematik ve basit aritmetiksel i\u015flemlerde kullan\u0131lan beyin b\u00f6lgelerini ve bu b\u00f6lgeler aras\u0131ndaki ileti\u015fim a\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Matematik\u00e7iler ve matematik\u00e7i olmayan ileri d\u00fczey \u00fcniversite \u00f6\u011frencileri aras\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, matematiksel beyin a\u011f\u0131n\u0131n sadece rakamlar g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc zaman bile aktifle\u015fti\u011fi saptand\u0131.<\/p>\n
Dil olmadan d\u00fc\u015f\u00fcnce olabilir miydi? Bu felsefi soru art\u0131k laboratuvar ortam\u0131nda beyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme teknikleri kullan\u0131larak ke\u015ffediliyor. Paris-Sud \u00dcniversitesi sinirbilimcileri, ileri d\u00fczey matematiksel i\u015flemleri yaparken hangi beyin b\u00f6lgelerinin aktifle\u015fti\u011fini ke\u015ffetmek i\u00e7in 15 profesyonel matematik\u00e7inin beyni \u00fczerinde fonksiyonal MR ile \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131. Matematik\u00e7iler, ileri d\u00fczey matematiksel ve matematiksel olmayan ifadelerin do\u011frulu\u011fu veya yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine d\u00f6rt saniye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken fonksiyonal beyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Matematikle ilgili konular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrken beynin dorsa frontaparyetal a\u011f\u0131n\u0131n aktifle\u015fti\u011fi g\u00f6zlemlendi. Bu a\u011f\u0131n dille ilgili olan hi\u00e7bir beyin b\u00f6lgesiyle \u00f6rt\u00fc\u015fmedi\u011fini biliyoruz. Tarih veya co\u011frafyayla ilgili sorular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrken aktifle\u015fen beyin b\u00f6lgeleri, matematiksel beyin b\u00f6lgelerinden tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131z ve bu b\u00f6lgeler dille ilgili baz\u0131 beyin b\u00f6lgeleri ile ortakl\u0131k g\u00f6steriyor.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fmada a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lan a\u011f sadece ileri d\u00fczey matematiksel i\u015flemlerde aktifle\u015fmiyor, say\u0131lar\u0131 i\u015flerken ve zihinsel aritmetik i\u015flemleri yaparken de aktifle\u015fiyor. Ara\u015ft\u0131rmacalar ayr\u0131ca ayn\u0131 beyin a\u011f\u0131n\u0131n sadece say\u0131lar\u0131 ve matematiksel form\u00fclleri g\u00f6rmeyle bile akitfle\u015fti\u011fini, uzman matematik\u00e7iler ve matematik\u00e7i olmayan kat\u0131l\u0131mc\u0131larda g\u00f6zlemledi.<\/p>\n
Dahas\u0131, yeni \u00e7al\u0131\u015fmalar bu a\u011f\u0131n okula gitmemi\u015f \u00e7ocuklarda bile say\u0131lar\u0131 tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken aktifle\u015fti\u011fini g\u00f6steriyor. Bu bulgu matematiksel beyin b\u00f6lgeleri a\u011f\u0131n\u0131n matematik e\u011fitimi almadan \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve e\u011fitim ald\u0131k\u00e7a geli\u015fti\u011fini g\u00f6steriyor. Asl\u0131nda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, matematik\u00e7ileri ve matematik\u00e7i olmayanlar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 zaman, bu a\u011fdaki beyin b\u00f6lgelerinin matematik\u00e7ilerde daha g\u00fc\u00e7lenmi\u015f oldu\u011funu da ke\u015ffettiler. Bu g\u00f6zlem, Stanislas Dehaene taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen n\u00f6ronal geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm teorisi (the theory of neuronal recycling) ile de \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyor. N\u00f6ronal geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm teorisi, matematik gibi geli\u015fmi\u015f k\u00fclt\u00fcrel bili\u015fsel s\u00fcre\u00e7lerin say\u0131, uzay ve zaman alg\u0131s\u0131 gibi evrimsel beyin fonksiyonlar\u0131n\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc oldu\u011funu iddia ediyor.<\/p>\n
Bu y\u00fczden de dilsel beyin b\u00f6lgeleriyle ili\u015fkisi olmayan matematiksel a\u011f\u0131n beyinde oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Bu iddia, \u00f6rne\u011fin baz\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n ve yeti\u015fkinlerin say\u0131sal kelime hazneleri \u00e7ok zay\u0131f olmas\u0131na ra\u011fmen ileri aritmetik i\u015flemlerinde ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 veya afazi\u00a0 hastalar\u0131n\u0131n h\u00e2l\u00e2 hesaplama ve aritmetik i\u015flemlerini yapabilmesi ger\u00e7ekleriyle de tutarl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
As\u0131rl\u0131k bir felsefi problem olan \u201cDil yetisi olmadan d\u00fc\u015f\u00fcnebilir miydik?\u201d tart\u0131\u015fmalar\u0131nda matematik hep \u00f6zel bir konuma sahipti. \u00dcnl\u00fc dilbilimci Noam Chomsky\u2019e g\u00f6re matematiksel aktiviteler dil yetisi sayesinde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin aksine, bir\u00e7ok matematik\u00e7i ve fizik\u00e7i ise dilsel yetinin matematiksel yetiden ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyordu. \u00d6rne\u011fin Albert Einstein yaz\u0131l\u0131 veya s\u00f6zel kelimelerin kendi d\u00fc\u015f\u00fcnme mekanizmalar\u0131nda hi\u00e7bir rol oynamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnmenin temel etmenleri olan fiziksel \u015feylerin kendi iradesi ile yeniden \u00fcretilebildi\u011fi ve birle\u015ftirebildi\u011fi belirli i\u015faretler ve imgeler oldu\u011funu s\u00f6y2lemi\u015fti.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Fransa\u2019n\u0131n Paris-Sud \u00dcniversitesi beyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme merkezinde yap\u0131lan iki \u00e7al\u0131\u015fma, ileri seviye matematik ve basit aritmetiksel i\u015flemlerde kullan\u0131lan beyin b\u00f6lgelerini ve bu b\u00f6lgeler aras\u0131ndaki ileti\u015fim a\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Matematik\u00e7iler ve matematik\u00e7i olmayan ileri d\u00fczey \u00fcniversite \u00f6\u011frencileri aras\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, matematiksel beyin a\u011f\u0131n\u0131n sadece rakamlar g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc zaman bile aktifle\u015fti\u011fi saptand\u0131. Dil olmadan d\u00fc\u015f\u00fcnce olabilir miydi? Bu felsefi […]<\/p>\n","protected":false},"author":427,"featured_media":15402,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[185,19,212,214,25,35],"tags":[254,694,208,347,1087],"class_list":["post-5529","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-148-sayi","category-bilim-gundemi","category-bilissel-bilimler","category-dilbilim","category-matematik","category-noroloji","tag-beyin","tag-dil","tag-matematik","tag-noroloji","tag-noron"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5529","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/427"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5529"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5529\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5529"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5529"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5529"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}