{"id":55339,"date":"2022-08-01T00:00:36","date_gmt":"2022-07-31T21:00:36","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=55339"},"modified":"2022-08-16T13:13:07","modified_gmt":"2022-08-16T10:13:07","slug":"2072-yilinin-dunyasi-ancak-bunlari-gorebiliyoruz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2022\/08\/01\/2072-yilinin-dunyasi-ancak-bunlari-gorebiliyoruz","title":{"rendered":"2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131: Ancak bunlar\u0131 g\u00f6rebiliyoruz!"},"content":{"rendered":"

50 y\u0131l sonras\u0131n\u0131n, 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131, kendi g\u00fcncelli\u011finde, \u00f6nceki \u00fc\u00e7 tarihsel d\u00f6nemi \u00fcst \u00fcste gelmi\u015f bi\u00e7imde ya\u015fayacakt\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131, bunlara at\u0131f yap\u0131lsa da yap\u0131lmasa da d\u00fcnya tarihindeki 1776-1850, 1900-1925 ve 1960-1980 d\u00f6nemlerinin i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f dinamiklerini \u201cyenileyerek\u201d ve bunlar\u0131 g\u00fcncel dinamiklerle harmanlayarak bar\u0131nd\u0131racakt\u0131r. <\/em><\/p>\n

50 y\u0131l \u00f6ncesine gidersek
\n<\/strong>Diyelim 1972 y\u0131l\u0131nday\u0131z\u2026
\nDiyelim, 12 Mart d\u00f6neminin dertleriyle ba\u015f\u0131n\u0131z kalabal\u0131kken yan\u0131t\u0131n\u0131z bir yerde yay\u0131nlanmak \u00fczere size \u015f\u00f6yle bir soru y\u00f6neltiliyor: \u201c50 y\u0131l sonra nas\u0131l bir d\u00fcnya \u00f6ng\u00f6r\u00fcyorsunuz?\u201d
\nDiyelim, teknolojik geli\u015fmeleri, bilgisayarlar\u0131, \u201cdijital d\u00fcnyay\u0131\u201d, ak\u0131ll\u0131 bilmem neleri, ileti\u015fim devrimini, yapay zek\u00e2y\u0131 vb. ge\u00e7ip 1972 y\u0131l\u0131nda 50 y\u0131l sonras\u0131n\u0131n, yani bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131n\u0131n toplumsal, ekonomik, jeopolitik ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zelliklerine ve \u201cyeniliklerine\u201d odakland\u0131k.
\nNeler diyebilirdik?
\nKonunun can al\u0131c\u0131 yan\u0131 bu sorudad\u0131r. Diyoruz ki, 1972 y\u0131l\u0131nda 50 y\u0131l sonras\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan kestirimler, teknolojik geli\u015fmeler s\u00f6z konusu oldu\u011funda belki o zamanki hayal g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00f6tesinde kalacak, buna kar\u015f\u0131l\u0131k di\u011fer alandaki \u00f6ng\u00f6r\u00fclerimiz daha fazla kar\u015f\u0131l\u0131k bulacakt\u0131\u2026
\n\u00d6rne\u011fin neler?
\nKapitalizmin 70\u2019lerdeki krizi ve neoliberal politikalar\u0131n y\u00fckseli\u015fi mi? \u201cD\u00fcnya sosyalist sisteminin\u201d \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc m\u00fc? Avrupa Birli\u011fi\u2019nin \u00f6nemli bir ekonomik-siyasal g\u00fc\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 m\u0131? O y\u0131llarda d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve ideolojik alanda ne varsa hepsinin \u201cpostlar\u0131na\u201d ge\u00e7ilmesi mi? ABD\u2019nin bir s\u00fcper g\u00fc\u00e7 olarak zemin yitirmesi ve ba\u015fka bir g\u00fc\u00e7 olarak \u00c7in\u2019in \u00f6n plana \u00e7\u0131kmas\u0131 m\u0131?
\nKu\u015fkusuz, bunlar\u0131n hepsinin 1972 y\u0131l\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesinin m\u00fcmk\u00fcn ve kolay oldu\u011funu iddia etmiyoruz. Ama bir ger\u00e7ek apa\u00e7\u0131k ortadad\u0131r: Teknolojik geli\u015fmelerin seyri ve varaca\u011f\u0131 yer konusundaki hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fcn, ekonomi, toplum, siyaset ve d\u00fcnya dengeleri gibi alanlarda da zorlanmas\u0131 \u201cfantezilere\u201d kap\u0131lma a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha risklidir ve bu konuda dikkatli olunmas\u0131 gerekir.
\nAz sonra, kendimizi belirtti\u011fimiz alanlarla s\u0131n\u0131rlayarak biz de birtak\u0131m \u00f6ng\u00f6r\u00fclerde bulunaca\u011f\u0131z.
\n\u0130steyen yukar\u0131da s\u00f6ylenenler ba\u011flam\u0131nda hak verir, isteyen \u201ci\u015fin kolay\u0131na ka\u00e7ma\u201d sayar\u2026
\nAncak, bundan \u00f6nce s\u00f6ylemek istedi\u011fimiz birka\u00e7 \u015fey daha var.<\/p>\n

\u201cF\u00fct\u00fcroloji\u201d \u00fczerine
\n<\/strong>Kesinlikle bir \u201cbilim\u201d de\u011fildir, olamaz da\u2026
\nYukar\u0131dakini, bilimin do\u011fas\u0131nda olmas\u0131 gereken belirli kesinliklerden hareketle s\u00f6yl\u00fcyoruz. Gelecek \u00f6ng\u00f6r\u00fclerinde ise, gelecek bug\u00fcnden uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a \u00f6ng\u00f6r\u00fclere temel olu\u015fturan varsay\u0131mlar\u0131n ge\u00e7erli\u011fi de o kadar sorgulanabilir hale gelir. Yak\u0131n gelecekte ortaya \u00e7\u0131kabilecek beklenmedik geli\u015fmeler bir yana, bug\u00fcn do\u011fru tespit edilen s\u00fcre\u00e7lerin ve e\u011filimlerin de kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fim sonucunda hi\u00e7 beklenmedik, \u00f6nceden kestirimi m\u00fcmk\u00fcn olmayan durumlar ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\n15. ve 16. y\u00fczy\u0131llardan ba\u015flamak \u00fczere (Morus ve Campanella) Marx \u00f6ncesi \u00fctopyac\u0131lar\u0131 ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerin f\u00fct\u00fcrologlar\u0131 sayanlar vard\u0131r. Marx\u2019\u0131 da b\u00f6yle sayanlar olsa bile kesinlikle do\u011fru de\u011fildir. Yaz\u0131lar\u0131nda ger\u00e7ek anlamda f\u00fct\u00fcroloji tan\u0131m\u0131na uyan bir \u015fey bulamazs\u0131n\u0131z.
\n\u0130\u015fin asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa f\u00fct\u00fcroloji denilen dal\u0131n biraz karanl\u0131k bir sicili vard\u0131r.
\nPek \u00e7ok kaynak, f\u00fct\u00fcrolojinin 20. y\u00fczy\u0131ldaki canlan\u0131\u015f\u0131n\u0131 II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 d\u00f6nem ve ortama damgas\u0131n\u0131 vuran \u201ciki sistem aras\u0131 m\u00fccadele\u201d ile ili\u015fkilendirmektedir. G\u00fcvenilir kaynaklara g\u00f6re \u00f6zellikle 1945 y\u0131l\u0131ndan sonra Amerikan istihbarat merkezleri, bu i\u015fe merakl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin, ayd\u0131nlar\u0131n ve akademisyenlerin sponsorlu\u011funu yapm\u0131\u015f, \u201c(\u2026) y\u0131l sonra nas\u0131l bir d\u00fcnya\u201d al\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 te\u015fvik etmi\u015ftir.
\nAma\u00e7lanan, hi\u00e7 ku\u015fkusuz ya\u015fanacak olas\u0131 s\u00fcre\u00e7leri kontrol alt\u0131nda tutmak, \u201cd\u00fc\u015fman taraf\u0131n\u201d hamlelerini hesaplay\u0131p ona g\u00f6re \u00f6nlemler almak ve kar\u015f\u0131 giri\u015fimlerde bulunmakt\u0131.
\n\u00d6zellikle CIA ba\u011flant\u0131l\u0131 kurumlar\u0131n bu t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 fonlad\u0131klar\u0131, ba\u015fta Fransa olmak \u00fczere ba\u015fka \u00fclkelerdeki ayd\u0131nlar\u0131 ve akademisyenleri de \u00e7al\u0131\u015fmalara katt\u0131klar\u0131 bilinmektedir.
\nNeyse, konumuz bu de\u011fil.<\/p>\n

\"\"
Bir \u00fcretim tarz\u0131 olarak kapitalizmin d\u00fcnya \u00fczerindeki egemenlik alan\u0131 bug\u00fcnk\u00fcne g\u00f6re daralm\u0131\u015f olsa bile, kapitalizm kimilerinin \u201ctopyek\u00fbn \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u201d dedi\u011fi bir durumla kar\u015f\u0131la\u015fmayacakt\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n

Ceteris paribus<\/strong> durumu
\n<\/strong>Ba\u015flarda da belirtti\u011fimiz gibi bu yaz\u0131 d\u00fcnyan\u0131n 50 y\u0131l sonraki jeopolitik, toplumsal, siyasal ve ideolojik durumuna, bu alanlardaki kar\u015f\u0131tl\u0131k ve dengelere ili\u015fkindir.
\nOysa daha bug\u00fcnden a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissettiren enerji, su ve g\u0131da krizlerinin, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin, do\u011fal afetlerin, artan n\u00fcfusun do\u011fal kaynaklar \u00fczerindeki bas\u0131nc\u0131n\u0131n, vb. az \u00f6nce s\u0131ralanan ba\u015fl\u0131klar \u00fczerinde etkileri olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.
\nBunlar\u0131n da hesaba kat\u0131lmas\u0131n\u0131n ve sonuca buradan var\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyoruz.
\nO zaman diyoruz ki d\u00fcnyan\u0131n 50 y\u0131l sonraki jeopolitik, toplumsal, siyasal ve ideolojik durumuna ili\u015fkin \u00f6ng\u00f6r\u00fcler, di\u011fer etkenlerin bug\u00fcnk\u00fc gibi kalaca\u011f\u0131 (ceteris paribus<\/em>) ya da insanl\u0131k taraf\u0131ndan bir \u015fekilde \u201cy\u00f6netilece\u011fi\u201d varsay\u0131larak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u00dcst \u00fcste gelen zamansall\u0131klar
\n<\/strong>\u015eimdi, s\u00f6yleyeceklerimize \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturacak saptamam\u0131za, deyim yerindeyse \u201cteze\u201d geliyoruz.
\n\u015e\u00f6yle: 50 y\u0131l sonras\u0131n\u0131n, 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131, kendi g\u00fcncelli\u011finde, \u00f6nceki \u00fc\u00e7 tarihsel d\u00f6nemi \u00fcst \u00fcste gelmi\u015f bi\u00e7imde ya\u015fayacakt\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131, bunlara at\u0131f yap\u0131lsa da yap\u0131lmasa da d\u00fcnya tarihindeki 1776-1850, 1900-1925 ve 1960-1980 d\u00f6nemlerinin i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f dinamiklerini \u201cyenileyerek\u201d ve bunlar\u0131 g\u00fcncel dinamiklerle harmanlayarak bar\u0131nd\u0131racakt\u0131r.
\nBu, hen\u00fcz tamamlanmam\u0131\u015f zamanla, tamamland\u0131\u011f\u0131 san\u0131lan ancak pek de \u00f6yle olmayan zamanlar\u0131n bir aradal\u0131\u011f\u0131 demektir.
\n50 y\u0131l sonra \u201c\u00f6yle olaca\u011f\u0131n\u0131\u201d d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.
\n\u015eimdi, \u00f6ng\u00f6rebildi\u011fimiz 2072 y\u0131l\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 be\u015f ba\u015fl\u0131kla tarif etmeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.<\/p>\n

1) Kapitalizm
\n<\/strong>– Bir \u00fcretim tarz\u0131 olarak kapitalizmin d\u00fcnya \u00fczerindeki egemenlik alan\u0131 bug\u00fcnk\u00fcne g\u00f6re daralm\u0131\u015f olsa bile, kapitalizm kimilerinin \u201ctopyek\u00fbn \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u201d dedi\u011fi bir durumla kar\u015f\u0131la\u015fmayacakt\u0131r. Kapitalizmin \u201cyarat\u0131c\u0131 y\u0131k\u0131m\u201d meziyetinin (Schumpeter) s\u0131n\u0131rlar\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir; ancak bu s\u0131n\u0131rlara 2072 y\u0131l\u0131nda ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.
\n– Kapitalizmin 2072 y\u0131l\u0131na kadar ya\u015fayaca\u011f\u0131 krizlerin ve t\u0131kanmalar\u0131n as\u0131l dinami\u011fi, sermaye birikim s\u00fcre\u00e7lerinin kendi egemenli\u011fine alaca\u011f\u0131 alanlar\u0131n giderek daralmas\u0131 olacakt\u0131r. Ancak \u201cbakir alanlara yay\u0131larak birikimin\u201d s\u0131n\u0131rlar\u0131 daha belirgin olsa bile \u201cvar olan\u0131 yerinden ederek birikim\u201d denilen s\u00fcrecin \u00f6n\u00fcnde daha gidebilece\u011fi yerler vard\u0131r; bu da bug\u00fcn meta olmayan ya da say\u0131lmayan pek \u00e7ok \u015feyin gelecekte metala\u015faca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir.
\n– Kapitalizmin kendini yeniden \u00fcretme ve idame ettirme yollar\u0131ndan biri de kapitalist merkezlerin kendi d\u0131\u015f\u0131nda kalan ya da kendisi gibi kapitalist olmayan b\u00f6lgeleri ve \u00fclkeleri toplam sermaye birikim s\u00fcre\u00e7lerinin bir par\u00e7as\u0131 haline getirmek olacakt\u0131r. Wallerstein\u2019\u0131n \u201cd\u00fcnya sistemi\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 ge\u00e7mi\u015ftekine g\u00f6re daha fazla ge\u00e7erlilik kazanacakt\u0131r.
\n– Kapitalizmin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor olmas\u0131, bu \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n son 30-40 y\u0131l i\u00e7inde sergiledi\u011fi ve \u201cneoliberalizm\u201d ad\u0131 verilen \u00f6zelliklerin de aynen s\u00fcrece\u011fi anlam\u0131na gelmez. 50 y\u0131l sonra kar\u015f\u0131m\u0131zda, s\u00fcrmekte olan k\u00fcreselle\u015fmeye ra\u011fmen daha otar\u015fik (kendi kendine yeten), kimi yerlerde \u201cKeynesyen\u201d \u00f6zellikler de ta\u015f\u0131yan bug\u00fcnk\u00fcne g\u00f6re melezle\u015fmi\u015f bir kapitalizm bulaca\u011f\u0131z.
\n– Kapitalizmin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 50 y\u0131l i\u00e7indeki ba\u015fl\u0131ca u\u011fra\u015f\u0131, temeldeki liberal ve k\u00fcreselle\u015fmeci \u00f6zelliklerle ulus devletlerin otar\u015fi aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 yollar aray\u0131\u015f\u0131 olacakt\u0131r. Ancak, kapitalizmin ya\u015fayaca\u011f\u0131 krizlerin bu d\u00fcnyay\u0131 1930\u2019lara ya da 1960\u2019lara geri g\u00f6t\u00fcrme ihtimali s\u0131f\u0131rd\u0131r.
\n– 2072 y\u0131l\u0131nda kapitalizm kendisine ait hi\u00e7bir \u015feyin \u201cpostunu\u201d kat\u0131ks\u0131z bi\u00e7imde ya\u015f\u0131yor olmayacakt\u0131r. 50 y\u0131l sonras\u0131n\u0131n kapitalizmi kimi y\u00f6nleriyle canland\u0131r\u0131lan merkantilizmle birlikte end\u00fcstriyalizmin kendisini, presini ve postunu kendi b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde bir araya ya\u015f\u0131yor olacakt\u0131r.<\/p>\n

2) Jeopolitik ve d\u00fcnya dengeleri
\n<\/strong>– En ba\u015fta s\u00f6ylenmesi gereken: Yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte d\u00fc\u015f\u00fcn d\u00fcnyas\u0131na damga vurup oradan g\u00fcnl\u00fck sohbetlere kadar uzanan \u201culus devletlerin sonu\u201d temas\u0131n\u0131n zaten ge\u00e7erlili\u011fi yoktu, 50 y\u0131l sonra da s\u00f6z\u00fc bile edilmeyecektir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerin ulus devletlerin egemenlik alanlar\u0131n\u0131 \u201cs\u0131n\u0131rland\u0131rd\u0131\u011f\u0131\u201d s\u00f6ylense bile bu ancak bir yere kadar do\u011frudur. 50 y\u0131l sonras\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda var olan anla\u015fmalar\u0131n da etkisi azalacak, uluslararas\u0131 ili\u015fkiler b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ikili anla\u015fmalar ve \u00fclke ittifaklar\u0131yla y\u00fcr\u00fcyecektir.
\n– Bunun nedeni ku\u015fkusuz ulus devlet fikrinin ve prati\u011finin \u00f6zel kerameti de\u011fildir. Tek bir neden vard\u0131r: Kapitalist sistemin \u201culus devlet\u201d denilen lokal ayaklar\u0131 olmadan kendini siyasal olarak s\u00fcrd\u00fcrmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.
\n– 2072 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyadaki s\u00fcre\u00e7leri (ekonomik, siyasal, ideolojik ve k\u00fclt\u00fcrel) belirleyen tek bir merkez ya da kutup olmayacakt\u0131r. D\u00fcnya 1945 sonras\u0131n\u0131 bir s\u00fcre \u201ciki sistem aras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma\/rekabet\u201d \u015feklinde ya\u015fam\u0131\u015f, ard\u0131ndan 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarla birlikte \u201c\u00fc\u00e7 d\u00fcnya\u201d tezleri yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn kimileri i\u00e7in \u201cAtlantik-Avrasya\u201d eksenleri s\u00f6z konusudur. Bunlar \u201c\u00e7ok kutupluluk\u201d de\u011fildir; 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131 bunlar\u0131n \u00f6tesinde bir \u201c\u00e7ok kutupluluk\u201d durumu ya\u015fayacakt\u0131r.
\n\"\"– D\u00fcnyada, belirli bir g\u00fcc\u00fcn ekonomik, ama daha \u00e7ok askeri g\u00fcc\u00fcne ve egemenli\u011fine dayal\u0131 \u201cbar\u0131\u015f\u201d d\u00f6nemleri ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Bu anlamda 19. y\u00fczy\u0131lda uzunca s\u00fcren bir bar\u0131\u015f d\u00f6nemine \u201cPax Britannica\u201d, 20. y\u00fczy\u0131ldakine de \u201cPax Americana\u201d denmi\u015fti. 2072 y\u0131l\u0131nda ard\u0131ndan herhangi bir \u00fclke ad\u0131n\u0131n eklenece\u011fi bir \u201cPax\u201d d\u00f6nemi olmayacakt\u0131r. \u201cPax\u201d olacaksa, bunu herhangi bir \u00fclkenin s\u00fcper g\u00fcc\u00fc de\u011fil herkesin elindeki sopay\u0131 sakl\u0131yor olmas\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.
\n– 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda ne Rusya yeniden sosyalizme d\u00f6nm\u00fc\u015f ne de \u00c7in \u201cresmen\u201d kapitalizme ge\u00e7mi\u015f olacakt\u0131r. \u201cRakipsiz\u201d olmasa bile askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fc koruyacak olan ABD ile m\u00fcttefikleri, \u201c\u00f6nce Rusya\u2019y\u0131 m\u0131 yoksa \u00c7in\u2019i mi adam etmek laz\u0131m\u201d t\u00fcr\u00fc hesaplar\u0131na devam edecektir. O d\u00fcnyan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan Rusya ile \u00c7in aras\u0131nda kar\u015f\u0131 tarafa dikilen bir ittifak olu\u015fmayaca\u011f\u0131 gibi bu iki g\u00fcc\u00fcn birbirini y\u0131k\u0131c\u0131 bir kar\u015f\u0131tl\u0131k i\u00e7ine girmeleri gibi bir durum da olmayacakt\u0131r.
\n– Bug\u00fcn ileri s\u00fcr\u00fclen kimi tezlerin aksine d\u00fcnyan\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6neminin \u201cAvrasya\u201d damgas\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bundan 50 y\u0131l sonra, bug\u00fcn \u201cAvrasya\u201d olarak tan\u0131mlanan cephe ekonomik ve uluslararas\u0131 politika etkisini art\u0131rm\u0131\u015f olsa bile ideolojik ve \u00f6zellikle k\u00fclt\u00fcrel alanda ayr\u0131 bir kimlik ortaya koyamayacak, hatta kimi y\u00f6nlerden bat\u0131ya daha fazla yakla\u015fm\u0131\u015f olacakt\u0131r.
\n– D\u00fcnya \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 50 y\u0131l i\u00e7inde ara ara \u201cyeni so\u011fuk sava\u015f\u201d denebilecek d\u00f6nemler ya\u015fayacak, ancak so\u011fuk sava\u015f hi\u00e7bir zaman d\u00fcnyadaki genel gidi\u015fat\u0131 etkileyip belirleyen bir ba\u015fatl\u0131k kazanmayacakt\u0131r.
\n– \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 50 y\u0131l, ulus devletler \u00f6l\u00e7e\u011finde i\u00e7 sava\u015flara tan\u0131k olacakt\u0131r ve bu durumun g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn kimi geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerinde de (\u00f6rne\u011fin ABD) ya\u015fanmas\u0131 beklenmelidir. 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7 sava\u015f\u0131n yaralar\u0131n\u0131 sarmaya \u00e7al\u0131\u015fan, i\u00e7 sava\u015f\u0131 fiilen ya\u015fayan ve i\u00e7 sava\u015f tehlikesinin e\u015fi\u011findeki \u00fclkeler g\u00f6r\u00fclecektir. Ancak bu 50 y\u0131l i\u00e7inde d\u00fcnyay\u0131 y\u0131k\u0131ma s\u00fcr\u00fckleyen topyek\u00fbn bir sava\u015f ya\u015fanmayacakt\u0131r.<\/p>\n

3) E\u015fitsizlikler ve kutupla\u015fmalar
\n<\/strong>– 50 y\u0131l sonras\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan \u00f6zelliklerden biri, b\u00fct\u00fcnle\u015fme, yak\u0131nla\u015fma, bulu\u015fma vb. de\u011fil tersine ayr\u0131\u015fma ve uzakla\u015fma olacakt\u0131r. Burada kastedilen, \u201cyukar\u0131lardaki\u201d \u00fclkelerin milli gelir, gayr\u0131 safi has\u0131la, d\u0131\u015f ticaret hacmi gibi g\u00f6stergeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha da e\u015fitsizle\u015fmesi de\u011fildir. Bu g\u00f6stergelerin birbirine daha fazla yak\u0131nla\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak, \u00fclkeler i\u00e7indeki e\u015fitsizlikler, gelir, b\u00f6lge, kent, e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, sosyal g\u00fcvenlik ve ya\u015fam kalitesi gibi g\u00f6stergeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha da derinle\u015fmi\u015f olacakt\u0131r.
\n– 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda \u201cd\u0131\u015flanma\u201d, \u201cmarjinalle\u015fme\u201d ya da \u201ck\u0131r\u0131lganla\u015fma\u201d gibi terimlerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak uluslar, halklar, etnik gruplar, az\u0131nl\u0131klar, cinsel y\u00f6nelimleri farkl\u0131 olanlar, vb. kadar co\u011frafi anlamda y\u00f6reler\/b\u00f6lgeler a\u011f\u0131rl\u0131k kazanacakt\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, kapitalist \u00fclkelerde belirli kentler ve \u00e7evresi, d\u00fcnya sisteminin bir par\u00e7as\u0131 olarak toplam zenginlikten pay alma a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fclkenin di\u011fer b\u00f6lgelerinden b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kopacak, bu kopu\u015f etkisini ideoloji, k\u00fclt\u00fcr, ya\u015fam tarz\u0131, toplumsal de\u011ferler gibi alanlardaki yar\u0131lmalarla belirgin bi\u00e7imde hissettirecektir.
\n– \u00dclkelerin kendi i\u00e7lerindeki bu yar\u0131lmalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131ndan biri de su\u00e7 oranlar\u0131ndaki art\u0131\u015flar olacakt\u0131r. \u00dclkelerin, geri kalan co\u011frafyadan kopmu\u015f b\u00f6lgelerinde bile, ya\u015fanan i\u00e7 e\u015fitsizlikler sonucunda varl\u0131kl\u0131 kesimlerin bug\u00fcnk\u00fcne g\u00f6re \u00e7ok daha korunakl\u0131, \u00f6zel mek\u00e2nlarda ya\u015fad\u0131klar\u0131 bir durumla kar\u015f\u0131layabiliriz. 50 y\u0131l sonras\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde hi\u00e7 de \u201cdistopik\u201d say\u0131lamayacak film \u00f6rnekleri olarak John Carpenter\u2019in \u201cNew York\u2019tan Ka\u00e7\u0131\u015f\u201d\u0131n\u0131 (1981) ve George Romero\u2019nun \u201c\u00d6l\u00fcler \u00dclkesi\u201dni (2005) verebiliriz.
\n– G\u00f6\u00e7 olgusu \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 50 y\u0131l\u0131n \u00f6n plandaki sorunlar\u0131ndan biri olacakt\u0131r. G\u00f6\u00e7 olgusunda, daha iyi i\u015f ve gelir beklentilerine dayal\u0131 klasik i\u00e7 g\u00f6\u00e7 hareketi g\u00f6reli a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirirken a\u011f\u0131rl\u0131k d\u0131\u015f-uluslararas\u0131 g\u00f6\u00e7lere kayacakt\u0131r. 50 y\u0131l sonra, bug\u00fcnk\u00fc g\u00f6\u00e7lerin destinasyonu olan bat\u0131l\u0131 kapitalist \u00fclkeler gibi ba\u015fka \u00e7ekim merkezleri ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. \u0130\u00e7 sava\u015f, dinsel-etnik bask\u0131, iklim krizinin sonu\u00e7lar\u0131 gibi etkenler yeni g\u00f6\u00e7 olgusunda gelir ve istihdam beklentileri kadar a\u011f\u0131rl\u0131k kazanacakt\u0131r.
\n– S\u00f6z konusu yar\u0131lmalar\u0131n sonucu olarak 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131 kendi ba\u015f\u0131na ne orta\u00e7a\u011f\u0131 ne modernizmi ne de postmodernizmi ya\u015fayacak, ancak her birine ait \u00f6\u011feleri i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran bir bile\u015fimin ya da melezle\u015fmenin damgas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yacakt\u0131r.<\/p>\n

4) \u0130deoloji-k\u00fclt\u00fcr alan\u0131
\n<\/strong>– 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 50 y\u0131l i\u00e7inde ne ya\u015fanm\u0131\u015f olursa olsun, liberalizm, milliyet\u00e7ilik, muhafazak\u00e2rl\u0131k ve sosyalizm olmak \u00fczere 18. ve 19. y\u00fczy\u0131llar\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan temel ideolojilerin etki alan\u0131nda dola\u015f\u0131yor olacakt\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde bu \u201ceski\u201d ideolojiler kadar kapsaml\u0131 ve b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc, \u00fcstelik ya\u015fan\u0131lan ger\u00e7ekli\u011fi bir \u015fekilde anlamland\u0131ran ba\u015fka ve \u201cyeni\u201d bir ideoloji \u00fcretmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u201c\u0130deolojilerin sonu\u201d ise hi\u00e7 de\u011fildir.
\n– Ancak, 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda bu k\u00f6kl\u00fc ideolojiler etkisini hi\u00e7 ku\u015fkusuz kendi saf i\u00e7erikleriyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor olmayacakt\u0131r. 20. y\u00fczy\u0131l \u00fcr\u00fcn\u00fc say\u0131labilecek fa\u015fizm ve pop\u00fclizm bu k\u00f6kl\u00fc ideolojilere n\u00fcfuz etmi\u015f olacakt\u0131r.
\n– Fa\u015fizmin ve pop\u00fclizmin di\u011fer ideolojilere n\u00fcfuzunda arac\u0131 bir nosyon olarak sosyal darwinizm 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda b\u00fct\u00fcn \u00fclkeleri farkl\u0131 derecelerde olsa bile etkileyecektir. Resmi ya da egemen ideolojide \u201cher koyun kendi baca\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131r\u201d basitli\u011finde ifadesini bulacak olan sosyal darwinizm, kapitalist d\u00fcnyada milliyet\u00e7i ve muhafazak\u00e2r ideolojileri konsolide ederken, liberal ideolojinin \u201cserbestlik\u201d \u00f6gesine s\u0131n\u0131r \u00e7izip ayar verecek, sosyalizme de \u201culusal \u00e7\u0131kar\u201d nosyonuyla ve biraz da \u201canti-emperyalist\u201d \u00e7e\u015fni katarak s\u0131zmaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.<\/p>\n

\"\"
G\u00f6\u00e7 olgusu \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 50 y\u0131l\u0131n \u00f6n plandaki sorunlar\u0131ndan biri olacakt\u0131r. G\u00f6\u00e7 olgusunda a\u011f\u0131rl\u0131k d\u0131\u015f-uluslararas\u0131 g\u00f6\u00e7lere kayacakt\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n

– Az \u00f6nce s\u00f6z\u00fc edilen d\u00f6rt temel ideolojinin her birinin kayna\u011f\u0131nda 18-19. y\u00fczy\u0131l Ayd\u0131nlanmas\u0131 varken, milliyet\u00e7ilik, liberalizm ve muhafazak\u00e2rl\u0131k, daha sonra gelen pop\u00fclizm ve fa\u015fizmle birlikte kendi ayd\u0131nlanmac\u0131 k\u00f6klerinden \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kopmu\u015f olacakt\u0131r. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 50 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde tarihsel Ayd\u0131nlanman\u0131n sosyalizmden ba\u015fka sahiplenicisi ve ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 kalmam\u0131\u015f olacakt\u0131r.
\n– Daha \u00f6nce de de\u011findi\u011fimiz gibi, 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda \u201cAvrasyac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u201d ideoloji, k\u00fclt\u00fcr ve bilim gibi alanlarda kendi ayr\u0131 ve sorgulay\u0131c\u0131 \u00f6zelliklerine sahip bir \u201cd\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc\u201d haline gelme ihtimali hi\u00e7 yoktur.
\n– 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda din-bilim ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcnk\u00fcne g\u00f6re farkl\u0131 bir eksende ya\u015fanacakt\u0131r. Dini al\u0131rsak, 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda tanr\u0131 tan\u0131maz ya da hi\u00e7bir dine ba\u011fl\u0131 olmayan insan say\u0131s\u0131 artm\u0131\u015f olacak, ancak din(ler) de kendi daralan alanlar\u0131nda daha tutucu ve sald\u0131rgan \u00f6zellikler kazanacakt\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 be\u015feri ve do\u011fal sorunlar\u0131n ele al\u0131nmas\u0131nda bilim kendini ne kadar dayat\u0131rsa dayats\u0131n, kar\u015f\u0131s\u0131nda bu kez dinden ve dinsel a\u00e7\u0131klamalardan \u00e7ok yine bilim d\u0131\u015f\u0131 ama bu kez sek\u00fcler \u201cteorileri\u201d bulacakt\u0131r. Belirli \u00e7evreler, yak\u0131n d\u00f6nemlerin bilim ve ayd\u0131nlanma ele\u015ftirisini, bu kez din d\u0131\u015f\u0131 ba\u015fvurularla s\u00fcrd\u00fcrecektir.
\n– Bir zamanlar\u0131n reva\u00e7ta tezi \u201cmedeniyetler sava\u015f\u0131\u201dn\u0131n 50 y\u0131l sonra hi\u00e7bir zemini kalmayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201cbat\u0131 medeniyeti\u201d kendisinden olmayan unsurlar\u0131 daha fazla i\u00e7ine al\u0131rken, bat\u0131 medeniyeti d\u0131\u015f\u0131nda say\u0131lanlar da pek \u00e7ok a\u00e7\u0131dan bat\u0131ya yak\u0131nla\u015fm\u0131\u015f olacakt\u0131r.
\n– 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda tarihsel olarak ve bug\u00fcn verilen anlamlar\u0131yla \u201cdemokrasi\u201d g\u00fcndemden d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olacakt\u0131r. Bu, \u00fclkelerin \u00e7o\u011funlu\u011fuyla birlikte d\u00fcnyan\u0131n demokrasiden kopup onun z\u0131dd\u0131na y\u00f6nelece\u011fi anlam\u0131na gelmemektedir. Sadece, demokrasi art\u0131k iktidarlar\u0131n serbest se\u00e7imlerle de\u011fi\u015ftirilebilmesi, insan haklar\u0131n\u0131n ve temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc gibi \u00f6zelliklerle tan\u0131mlanan bir sistem olmaktan \u00e7\u0131kacak, yeni demokrasi tan\u0131mlar\u0131nda pop\u00fclist \u00f6\u011feler, sosyal darwinist yakla\u015f\u0131mlar ve \u201culusal \u00e7\u0131karlar\u201d ba\u015fk\u00f6\u015feye oturacakt\u0131r. Kapitalizm kendini elbette s\u00fcrd\u00fcrebilir; ancak bunu siyasal planda ger\u00e7ek ya da ileri demokrasiyle ger\u00e7ekle\u015ftirmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.
\n– 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak kapitalizmin e\u015fitsizliklerine ve adaletsizliklerine y\u00f6nelik kitlesel tepkiler bug\u00fcnk\u00fcne g\u00f6re \u00e7ok daha fazla artm\u0131\u015f olacak, ancak bu art\u0131\u015f anti-kapitalist tepkilerle bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak sosyalizm aras\u0131ndaki mant\u0131ksal ba\u011flar\u0131n otomatikman kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 bir rol oynamayacakt\u0131r. \u015e\u00f6yle de s\u00f6ylenebilir: Sosyalizmin gereklili\u011fi ve imk\u00e2nlar\u0131, bug\u00fcn oldu\u011fu gibi 50 y\u0131l sonra da sadece anti-kapitalist tepkilerin yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve sertli\u011fine dayal\u0131 olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

5) Sosyalizm
\n<\/strong>– 2072 y\u0131l\u0131nda, \u00c7in ve K\u00fcba gibi \u00fclkeleri d\u0131\u015farda tutsak bile d\u00fcnyan\u0131n ihmal edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ama\u00e7lar\u0131n\u0131 \u201cnihai olarak sosyalizme ge\u00e7i\u015f\u201d \u015feklinde tan\u0131mlayan halk\u00e7\u0131 ve devrimci iktidarlar i\u015fba\u015f\u0131nda olacakt\u0131r. D\u00fcnya n\u00fcfusunun bu iktidarlarla ya\u015fayan b\u00f6l\u00fcm\u00fc (gene \u00c7in ve K\u00fcba d\u0131\u015f\u0131nda) y\u00fczde 10-15\u2019i bulabilir.
\n– Sosyalizm m\u00fccadelesi bug\u00fcn oldu\u011fu gibi 50 y\u0131l sonra da ulus devletler \u00f6l\u00e7e\u011finde s\u00fcrecektir. Nihai hedefleri sosyalizme ge\u00e7i\u015f olan \u00fclkeler ba\u015fka \u00fclkelerdeki sosyalist olu\u015fumlarla \u00e7e\u015fitli platformlarda ortakl\u0131klar olu\u015fturabilirler; ama birincisi, ikincisi ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc tipinde bir \u201centernasyonal \u00f6rg\u00fctlenme\u201d 50 y\u0131l sonra da olmayacakt\u0131r.
\n– 50 y\u0131l sonras\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda, \u201csosyalizme ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci\u201d d\u0131\u015f\u0131nda \u201ckom\u00fcnizmi ve bunun ileri evresini\u201d ya\u015famakta olan hi\u00e7bir \u00fclke olmayacakt\u0131r.
\n– 2072 y\u0131l\u0131nda sosyalizm dendi\u011finde bunun t\u00fcrleri, varyantlar\u0131, yorumlar\u0131, vb. hi\u00e7bir zaman g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi kadar \u00e7e\u015fitlenmi\u015f olacakt\u0131r. Pop\u00fclist-milliyet\u00e7i olu\u015fumlar kendilerini ayn\u0131 zamanda \u201csosyalist\u201d olarak tan\u0131tt\u0131klar\u0131 gibi, bug\u00fcn \u201csosyal demokrasi\u201d olarak bilinen olu\u015fumlar da bu tan\u0131m \u00e7er\u00e7evesinde kalamay\u0131p ya sosyalizme ya da onunla her t\u00fcr ba\u011f\u0131n\u0131 keserek ba\u015fka ideolojilere angaje olacakt\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Fa\u015fizmin ve pop\u00fclizmin di\u011fer ideolojilere n\u00fcfuzunda arac\u0131 bir nosyon olarak sosyal darwinizm 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda b\u00fct\u00fcn \u00fclkeleri farkl\u0131 derecelerde olsa bile etkileyecektir.<\/figcaption><\/figure>\n

– 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda siyasal bir hareket olarak sosyalizmin Marksizm\u2019le ba\u011flar\u0131 ne zay\u0131flayacak ne de g\u00fc\u00e7lenecek, bug\u00fcn neyse ve ne kadarsa \u00f6yle kalacakt\u0131r. Bununla birlikte gerek siyasal m\u00fccadelede gerekse entelekt\u00fcel planda sosyalizme ili\u015fkilendirilebilecek Marksizm d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc \u00f6\u011freti \u00e7\u0131kmayacakt\u0131r. Bu terim ister olumlu ister olumsuz tan\u0131mlans\u0131n, \u201c\u00fcst anlat\u0131\u201d denilen \u015fey olarak geriye bir tek Marksizm kalacakt\u0131r.
\n– D\u00fcnya 2072 y\u0131l\u0131na kadar sosyalizm ad\u0131na s\u00fcre\u00e7lere damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015f liderler g\u00f6recek, ama bu alanda yeni bir \u201cb\u00fcy\u00fck teori\u201d g\u00f6rmeyecektir.
\n– 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n muhalefetteki sosyalizmi \u201ci\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i s\u0131n\u0131flarla\u201d ba\u011flar\u0131n\u0131 bug\u00fcnk\u00fcne g\u00f6re g\u00fc\u00e7lendirmi\u015f olsa bile bu s\u0131n\u0131f temeli hi\u00e7bir zaman bir d\u00f6nemin geleneksel sanayi proletaryas\u0131 olmayacakt\u0131r. Sosyalizmin s\u0131n\u0131fsal temeli olarak \u201ctoplumsal proletarya\u201d \u00f6n plana \u00e7\u0131kacakt\u0131r.
\n– Bug\u00fcn \u201cyeni toplumsal hareketler\u201d olarak bilinen ak\u0131mlar \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 50 y\u0131l i\u00e7inde kendi i\u00e7inde ayr\u0131\u015facakt\u0131r. Bu hareketler geleneksel siyasal yap\u0131lardan ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00f6zelliklerini korumakta daha fazla zorlanacak, sonu\u00e7ta kendi \u00f6zel g\u00fcndemleri ve hassasiyetleriyle ya zaman\u0131n \u201cestablishment\u201dine eklenecek ya da sosyalizme y\u00f6nelecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

50 y\u0131l sonras\u0131n\u0131n, 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131, kendi g\u00fcncelli\u011finde, \u00f6nceki \u00fc\u00e7 tarihsel d\u00f6nemi \u00fcst \u00fcste gelmi\u015f bi\u00e7imde ya\u015fayacakt\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, 2072 y\u0131l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131, bunlara at\u0131f yap\u0131lsa da yap\u0131lmasa da d\u00fcnya tarihindeki 1776-1850, 1900-1925 ve 1960-1980 d\u00f6nemlerinin i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f dinamiklerini \u201cyenileyerek\u201d ve bunlar\u0131 g\u00fcncel dinamiklerle harmanlayarak bar\u0131nd\u0131racakt\u0131r. 50 y\u0131l \u00f6ncesine gidersek Diyelim 1972 y\u0131l\u0131nday\u0131z\u2026 Diyelim, […]<\/p>\n","protected":false},"author":341,"featured_media":55344,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8497,38,1464,510],"tags":[8502,6461],"class_list":["post-55339","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-220-sayi","category-dergi-sayilari","category-dosya","category-surekli-bolumler","tag-2072-yilinin-dunyasi-ancak-bunlari-gorebiliyoruz","tag-metin-culhaoglu"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/341"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55339"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55339\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/55344"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}