\u0130talya, Fransa ve ABD’deki kurumlardan \u00fcyelerden olu\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck bir ara\u015ft\u0131rma ekibi, d\u00fcnyadaki \u00e7o\u011fu orman\u0131n k\u00fcresel \u0131s\u0131nma nedeniyle \u00e7evresel de\u011fi\u015fikliklere kar\u015f\u0131 daha az dayan\u0131kl\u0131 hale geldi\u011fini ke\u015ffetti. Nature dergisinde yay\u0131nlanan makalelerinde grup, zaman i\u00e7inde gezegenin ormanl\u0131k b\u00f6lgelerinin uydu resimleriyle yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalara dikkat \u00e7ektiler.
\n\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131 engelleyememesi nedeniyle gezegen \u0131s\u0131n\u0131rken, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki bilim insanlar\u0131, olas\u0131 etkileri incelemeye devam ediyor. Son y\u0131llarda, bir dizi ara\u015ft\u0131rma, ekinlere yer a\u00e7mak i\u00e7in ya\u011fmur ormanlar\u0131ndaki ve di\u011fer ormanlardaki a\u011fa\u00e7lar\u0131n kesilmesinin iklime zararl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc ormanlar oksijen \u00fcretir, havadaki karbondioksiti emer ve onu tutar. K\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n ormanlar \u00fczerindeki etkisi hakk\u0131nda bilgi edinmek i\u00e7in yeterli \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lamasa da, s\u0131cakl\u0131klardaki art\u0131\u015flar\u0131n ve nemin azalmas\u0131n\u0131n baz\u0131 ormanlar\u0131n hayatta kalmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rabilece\u011fi kaydedilmi\u015fti. Bu yeni \u00e7abada, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu t\u00fcr de\u011fi\u015fikliklerin ormanlar\u0131 daha az diren\u00e7li hale getirip getirmedi\u011fini; sel, ha\u015fere, kurakl\u0131k veya kirlilik gibi ge\u00e7ici zorluklara dayanma yeteneklerini azalt\u0131p azaltmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 merak ettiler ve \u00f6\u011frenmek i\u00e7in y\u0131llarca uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerine ba\u015fvurdular.
\nD\u00fcnya ormanlar\u0131n\u0131n dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda daha fazla bilgi edinebilmek i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, 2000 ile 2020 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda gezegenin bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc b\u00f6lgelerini g\u00f6steren devasa miktarda uydu verisini elemek ama\u00e7l\u0131 bir \u00f6\u011frenme algoritmas\u0131 kulland\u0131lar. \u00c7abalar\u0131nda, dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 bir orman\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131 bir olaydan sonra geri d\u00f6nme yetene\u011fi olarak tan\u0131mlad\u0131lar. Bu t\u00fcr \u00e7abalar ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011funda, bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn ormandan savana gibi ba\u015fka bir \u015feye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6zlemlediler.
\nBug\u00fcn d\u00fcnyadaki t\u00fcm ormanlar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n dayan\u0131kl\u0131l\u0131kta azalma belirtileri g\u00f6sterdi\u011fini bulmu\u015flard\u0131. Ayr\u0131ca, k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n, kuzey enlemlerindeki boreal ormanlarda(Kuzey Amerika ve Avrasya’n\u0131n 60 derecelik enlemin \u00fcst\u00fcnde kalan k\u0131s\u0131mlar\u0131nda, so\u011fuk ikliminde ya\u015fayabilen i\u011fne yaprakl\u0131 a\u011fa\u00e7lardan olu\u015fan orman) oldu\u011fu gibi baz\u0131 a\u011fa\u00e7larda direnci art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6zlemlediler. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, ormanlardaki direnci azaltmadaki en b\u00fcy\u00fck fakt\u00f6rlerin ortalama \u0131s\u0131daki art\u0131\u015flar ve kullan\u0131labilir sudaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler oldu\u011funu da tespit ettiler.<\/p>\n