Sa\u011fl\u0131k \u0130leti\u015fimi Dergisi\u2019nde yay\u0131nlanan yeni bir ara\u015ft\u0131rma, haberleri s\u00fcrekli kontrol etme konusunda tak\u0131nt\u0131l\u0131 bir d\u00fcrt\u00fcye sahip ki\u015filerin stres, kayg\u0131 yan\u0131nda fiziksel sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 ya\u015fama olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek oldu\u011funu ortaya koyuyor. Son iki y\u0131lda, COVID pandemisinden Rusya’n\u0131n Ukrayna’y\u0131 i\u015fgaline, b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 protestolara, kitlesel g\u00f6\u00e7lerden y\u0131k\u0131c\u0131 orman yang\u0131nlar\u0131na kadar bir dizi endi\u015fe verici k\u00fcresel olay ya\u015fad\u0131k. Bir\u00e7ok insan i\u00e7in bu k\u00f6t\u00fc haberleri okumak onlar\u0131 ge\u00e7ici olarak g\u00fc\u00e7s\u00fcz ve s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 hissettirebiliyor.
\nS\u00fcrekli geli\u015fen olaylardan olu\u015fan 24 saatlik bir haber d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne maruz kalmak bireylerde zihinsel ve fiziksel sa\u011fl\u0131k \u00fczerinde ciddi etkilere sahip olabilir ve bug\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kan bu yeni bulgular\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi gibi, y\u00fcksek d\u00fczeyde haber ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan ki\u015filer \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daha fazla fiziksel rahats\u0131zl\u0131ktan mustarip olabilir.<\/p>\n
Haberleri saplant\u0131 haline getirmek<\/strong> Sonu\u00e7lar kayg\u0131 verici<\/strong> McLaughlin’e g\u00f6re bulgular, insanlar\u0131n haberlerle daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ili\u015fki geli\u015ftirmelerine yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in odaklanm\u0131\u015f medya okuryazarl\u0131\u011f\u0131 kampanyalar\u0131na ihtiya\u00e7 oldu\u011funu g\u00f6steriyor. \u201c\u0130nsanlar\u0131n haberlere ba\u011fl\u0131 kalmalar\u0131n\u0131 istesek de, haberlerle daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ili\u015fkiye sahip olmalar\u0131 \u00f6nemlidir\u201d diyor. “\u00c7o\u011fu durumda, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ve zorlay\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flar i\u00e7in tedavi, davran\u0131\u015f\u0131 \u0131l\u0131ml\u0131 bir \u015fekilde b\u0131rakmak zor olabilece\u011finden, sorunlu davran\u0131\u015f\u0131n tamamen kesilmesine odaklan\u0131r. A\u015f\u0131r\u0131 ve sorunlu haber t\u00fcketimi durumunda, ara\u015ft\u0131rmalar, bireylerin, zihinsel sa\u011fl\u0131klar\u0131 \u00fczerinde olumsuz etkileri oldu\u011funu alg\u0131larlarsa, haber t\u00fcketimini durdurmaya veya en az\u0131ndan \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltmaya karar verebileceklerini g\u00f6stermi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, \u00f6nceki ara\u015ft\u0131rmalar, bireylerin, COVID-19’un sansasyonel i\u00e7eri\u011fine s\u00fcrekli dikkatlerini vermelerinin zihinsel sa\u011fl\u0131klar\u0131 \u00fczerinde olumsuz etki b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ren ve bu konuda endi\u015fe duyan bireylerin, bilin\u00e7li bir \u015fekilde kulaklar\u0131n\u0131 t\u0131kama karar\u0131 ald\u0131klar\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir.\u201d Buna ek olarak \u00e7al\u0131\u015fma, haber end\u00fcstrisinin sorunu nas\u0131l k\u00f6r\u00fckledi\u011fi hakk\u0131nda daha geni\u015f bir tart\u0131\u015fmaya ihtiya\u00e7 oldu\u011funu da ortaya koymaktad\u0131r.
\nTexas Tech \u00dcniversitesi’nde Medya ve \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi reklamc\u0131l\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde do\u00e7ent olan Bryan McLaughlin, ” Tats\u0131z olaylara haberler e\u015fli\u011finde tan\u0131k olmak, baz\u0131 insanlarda s\u00fcrekli bir y\u00fcksek alarm durumuna neden olabilir, g\u00f6zetleme isteklerini a\u015f\u0131r\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131p d\u00fcnyay\u0131 karanl\u0131k ve tehlikeli bir yer gibi g\u00f6rmelerine yol a\u00e7abilir” diyor. \u201cBu bireyler, duygusal s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 hafifletmek i\u00e7in g\u00fcn\u00fcn her saatinde haberleri saplant\u0131 haline getirerek ve g\u00fcncellemeleri kontrol ederek, sesini k\u0131smak yerine daha fazla i\u00e7ine \u00e7ekildikleri bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcye girerler. Ancak bunun bir faydas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi haberleri ne kadar \u00e7ok kontrol ederlerse bu durum hayatlar\u0131n\u0131n di\u011fer y\u00f6nlerine de fazlaca m\u00fcdahale edebilir.\u201d
\nHalk aras\u0131nda haber ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak bilinen bu fenomeni incelemek i\u00e7in McLaughlin ve meslekta\u015flar\u0131 Dr Melissa Gotlieb ve Dr Devin Mills, 1.100 ABD’li yeti\u015fkinle yap\u0131lan \u00e7evrimi\u00e7i bir anketten elde edilen verileri analiz etti. Ankete kat\u0131lanlara: \u201cHaberlere o kadar kapt\u0131r\u0131yorum ki etraf\u0131mdaki d\u00fcnyay\u0131 unutuyorum\u201d, \u201cakl\u0131m s\u0131k s\u0131k haberlerle ilgili d\u00fc\u015f\u00fcncelerle me\u015fgul oluyor\u201d, \u201chaberleri izlemeyi b\u0131rakmakta zorlan\u0131yorum\u201d ve \u201chaberleri okudu\u011fum ya da izledi\u011fim i\u00e7in okulda ya da i\u015fte \u00e7o\u011fu zaman dikkatimi veremiyorum\u201d gibi ifadelere ne kadar kat\u0131ld\u0131klar\u0131 sorulmu\u015f.
\nKat\u0131l\u0131mc\u0131lara ayr\u0131ca yorgunluk, fiziksel a\u011fr\u0131, zay\u0131f konsantrasyon ve mide-ba\u011f\u0131rsak sorunlar\u0131 gibi fiziksel rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra stres ve kayg\u0131 duygular\u0131n\u0131 ne s\u0131kl\u0131kta ya\u015fad\u0131klar\u0131 da sorulmu\u015ftur. Sonu\u00e7lar, ankete kat\u0131lan ki\u015filerin %16,5’inin “ciddi sorunlu” haber t\u00fcketimi belirtileri g\u00f6sterdi\u011fini ortaya koydu. Bu t\u00fcr bireyler s\u0131kl\u0131kla haberlere o kadar dald\u0131lar ve ki\u015fisel olarak kendilerini haber hik\u00e2yelerine kapt\u0131rd\u0131lar ki, bunlar bireyin uyan\u0131kken ki d\u00fc\u015f\u00fcncelerine egemen oldu; aile ve arkada\u015flarla ge\u00e7en zaman\u0131 b\u00f6ld\u00fc, okula veya i\u015fe odaklanmay\u0131 zorla\u015ft\u0131rd\u0131, huzursuzluk ve uyku g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcne sebep oldu. Belki de \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayan bir \u015fekilde, daha y\u00fcksek d\u00fczeyde sorunlu haber t\u00fcketimine sahip ki\u015filerin, demografik \u00f6zellikler, ki\u015filik \u00f6zellikleri ve genel haber kullan\u0131m\u0131 kontrol edildi\u011finde, daha d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde t\u00fcketimi olanlara g\u00f6re zihinsel ve fiziksel rahats\u0131zl\u0131k ya\u015fama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u00fcksek.<\/p>\n
\nAnket kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131na ge\u00e7en ay i\u00e7inde ne s\u0131kl\u0131kla zihinsel sa\u011fl\u0131k veya fiziksel hastal\u0131k belirtileri ya\u015fad\u0131klar\u0131 soruldu\u011funda, sonu\u00e7lar \u015funu g\u00f6sterdi:<\/p>\n\n
\nMcLaughlin, “Teknolojik geli\u015fmeler ve 24 saatlik haber d\u00f6ng\u00fcs\u00fcyle birle\u015fen sat\u0131\u015f kurulu\u015flar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu ekonomik bask\u0131lar, gazetecileri haber t\u00fcketicilerinin dikkatini \u00e7ekecek “haber de\u011feri ta\u015f\u0131yan” hik\u00e2yeler se\u00e7meye te\u015fvik ediyor” diyor. \u201cAncak, belli insanlar i\u00e7in, haber de\u011feri ta\u015f\u0131yan hik\u00e2yeleri karakterize eden \u00e7at\u0131\u015fma ve drama, sadece onlar\u0131n dikkatini \u00e7ekmekle kalmaz, ayn\u0131 zamanda haberlerle uyumsuz bir ili\u015fkiye de yol a\u00e7abilir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n sonu\u00e7lar\u0131, haber medyas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ticari bask\u0131lar\u0131n sadece sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir demokrasiyi s\u00fcrd\u00fcrme hedefine de\u011fil, bireylerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na da zararl\u0131 olabilece\u011fini vurgulamaktad\u0131r.\u201d Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 ise, yazarlar\u0131n sorunlu haber t\u00fcketimi ile zihinsel ve fiziksel rahats\u0131zl\u0131k aras\u0131ndaki kesin ili\u015fkiyi kuramad\u0131\u011f\u0131 bir noktada toplanan verilere g\u00fcvenilmesi yer almaktad\u0131r.<\/p>\n